مقدمه
امروزه توسعه جامعه مدرن خصوصاً شهرها و تحولاتي كه در سطح ساختار و مناسبات جمعي در دوران جديد بوجود آمده تمامي شئون و جنبه هاي مختلف زندگي فردي و اجتماعي را متأثر ساخته است. تمدن ماشيني امروز كه به دنبال خود توسعه شهرهاي صنعتي، ايجاد محلات پرجمعيت، تغيير زندگي ساده و تبديل آن به يك زندگي پر تجمل و پيچيده، رقابت سرسختانه و عقل گرايي، تشديد احساسات درماندگي، سرخوردگي و اجحاف را به ارمغان آورده است؛ پي آمد ديگري نيز داشته و آن انحرافات و آسيب هاي اجتماعي انسانها در برابر واقعيات اجتماعي است(محسنی تبریزی،1383: 15). یکی از این آسیب های اجتماعی، آسیب اجتماعی سرقت می باشد؛ سرقت یکی از انواع جرایمی است که در اکثر جوامع پرتعدد است. حتی درگذشته هاي بسیار دور زندگی بشر خالی از سرقت نبوده و به اشکال مختلف انجام می شده است. این جرم که بعد از قتل با سابقه ترین جرائم به حساب می آید، دستخوش تحولات و تغییرات زیادي شده و شکل انجام آن در زمانهاي متفاوت و در جوامع مختلف تغییر کرده است . گذشت زمان بر این پدیده نظیر تمام امور اثر گذاشته و تحولاتی در آن بوجود آورده است. شکل انجام شیوه ها، وسائل و ابزار مورد استفاده، نوع مال و اشیاء مسروقه و… همچنین وضعیت سارقین از جهات گوناگون تغییر یافته است(نیری، 1381: 106).
از سوی دیگر، باید اذعان داشت که امنيت اجتماعي به معناي آرامش و آسودگي می باشد كه جامعه براي اعضايش فراهم مي نمايد و يكي از حقوق مسلم و ضروري مردم بر گردن حاكمان است. حاكميت موظف است امنيت لازم را براي زندگي اجتماعي- اقتصادي و سياسي مردم فراهم نمايد تا آنها بتوانند در سايه اين امنيت زندگي سالم و انساني و رو به پيشرفت داشته باشند. در تأمين امنيت اجتماعي عوامل و عناصر گوناگوني دخيل هستند كه از جمله يكي از اين عوامل رسانه هاي جمعي می باشند. رسانه هاي جمعي با ويژگي گسترده بودن، كثرت مخاطب، سرعت انتقال و وسعت انتشار، نقش بسيار مهم و چشمگيري در هدايت افكار عمومي و ايجاد امنيت رواني و اجتماعي اعضاي جامعه دارند. رسانه ها با توجه به كاركردهاي مهم و چندگانه اي كه در جامعه دارند، از جمله كاركرد نظارت بر محيط، توان ايجاد همبستگي اجتماعي و انتقال ميراث اجتماعي از نسلی به نسل دیگر مي توانند بر پديده هاي اجتماعي تأثيرگذار باشند. از جمله كاركرد رسانه ها كاركرد آموزشي آن است كه مي توانند با بهره گيري از اين كاركرد رعايت ارزش ها و هنجارهاي اجتماعي را به مردم آموزش دهند تا امنيت اجتماعي بيشتر گردد. رسانه ها مي توانند شيوه هاي مبارزه با بزهكاري و پيشگيري از آن را به مردم آموزش دهند. آنها با به تصوير كشيدن فرايند بزهكار شدن يك فرد، به مخاطبان مي آموزند كه چگونه با اتخاذ تدابير صحيح تربيتي، آموزشي، اقتصادي و اجتماعي مانع بزهكار شدن خود و اطرافيان گردند(شایگان، 1389: 93-92).
از این منظر، پژوهش حاضر بر آن است تا به تحلیل میزان انعکاس و بازنمایی آسیب اجتماعی سرقت در رسانه نوشتاری مطبوعات بپردازد. لذا پس از بسط فضای مفهومی موضوع و مشخص شدن سازه های مفهومی آسیب اجتماعی سرقت با استفاده از استراتژی استقرایی و از نوع مطالعات تحلیل محتوای کمی بر روی صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق به بررسی تیپولوژی(طبقه بندی) و نیز اتیولوژی(سبب شناسی) پدیده سرقت خواهد پرداخت. علاوه بر این پس از مشخص شدن تیپولوژی(طبقه بندی) و نیز اتیولوژی(سبب شناسی) پدیده سرقت به ارائه راهکارهای پیشگیرانه و مداخلاتی در برخورد با پدیده مذکور با تأکید بر نقش رسانه در این زمینه مبادرت خواهد ورزید.

1-1- بیان مسأله
امروزه در محیطی به سر می بریم که رسانه های گروهی ما را احاطه کردند؛ رسانه ها با کارکردهای متنوعی همچون فرایند اطلاع دهی و آگاهی بخشی، آموزش و…، امروزه حائز اهمیت می باشند. بنابراین تأثیر رسانه های گروهی برای ما بسیار مهم می باشد؛ زیرا رسانه ها در راستای تجربه مستقیم و غیر مستقیم در ایجاد تصویر وقایع اجتماعی به طور عام و جرایم به طور خاص برای مردم می توانند به عنوان یک نیرو و جریان اصلی شناخته شوند(بیابانی،1393 :22).
در بین وسایل ارتباط جمعی، مطبوعات با توجه به ویژگی ها و کارکردهای ویژه و منحصر به فرد خود نظیر آگاهی دادن به افراد از وقایع و رویدادهای محیط زندگی جمعی و پخش اخبار و اطلاعات ضروری، تکمیل معلومات اجتماعی و بالا بردن سطح فرهنگ و نیز فراهم ساختن وسائل سرگرمی و اوقات فراغت افراد، روز به روز بر اهمیت آنها افزوده می شود. در ایران نیز اگرچه توسعه مطبوعات به شکل جدید آن دیرتر از کشورهای اروپایی و غربی آغاز شده است؛ ولی نمی توان از اهمیت و نقش پر رنگ مطبوعات در عرصه ارتباطات چشم پوشید. در سال های اخیر در ایران، مطبوعات بخصوص روزنامه ها توانستند در افکارسازی و سوق دادن اندیشه ها و همچنین بیان افکار عمومی و خواسته های مردم و نیز بیان وقایع و رویدادهای مهم اجتماعی جایگاه مطلوب تری را کسب کنند. یکی از وقایعی که ما همه روزه یا بعضاً در مطبوعات و روزنامه ها ملاحظه می کنیم، تصویرسازی و انعکاسی است که این قسم از وسایل ارتباط جمعی از پدیده « آسیب های اجتماعی و انواع آن » به عمل می آورند و هر کدام از آنها با توجه به سلایق و گرایش های خاصی که دارند بگونه ای متفاوت به تفسیر و انعکاس آن می پردازند. در این میان، پدیده ایی که بیش از سایر آسیب های اجتماعی در صفحه حوادث روزنامه ها با آن مواجه می شویم؛ آسیب اجتماعی سرقت می باشد. سرقت را معمولا ربودن مال دیگری بدون اطلاع یا رضایت وی و با قصد برنگرداندن و یا به تعبیر دیگر؛ تصرف غیر قانونی در مال دیگران تعریف کردند. سرقت اصولا کنشی است نسبتا عقلانی و حساب شده که طبق برنامه معین و با تصمیم گیری قبلی در مورد انتخاب قربانی و چگونگی فرایند انجام کار صورت می گیرد(صدیق سروستانی،1386: 93). در بین جرایم مختلف سرقت پدیده اي است که هم زمان بر هم زننده امنیت مالی و جانی دیگری می باشد. رفع نیازهاي فردي و جمعی به هر شیوه ممکن از طریق تجاوز به اموال غیر و همچنین انتخاب الگوی سرقت به عنوان شیوه اي براي امرار معاش و کسب مال و ثروت و انباشت دارایی در کنار پیامدها برشمرده شده زمینه را براي تقویت خرده فرهنگ هاي بزهکار و ظهور و شیوع سایر جرایم اجتماعی هموار می سازد(هوشمند و کوه شکاف،1381: 110). لذا شیوع یا اپیدمی شدن سرقت در جامعه می تواند تسهیل کننده هرج و مرج در مناسبات و روابط اجتماعی و به دنبال آن تزلزل در بنیان هاي نظم عمومی و تقویت بی سامانی اجتماعی باشد.
رسانه های جمعی از جمله روزنامه ها به بازنمایی آسیب های اجتماعی مختلفی از جمله سرقت می پردازند و زوایای مختلفی آن را برای مخاطبان به تصویر می کشند. لذا با اطلاع رسانی به موقع و مناسب برای اعضای جامعه در پیشگیری از این نوع از انحراف اجتماعی برای اعضای جامعه نقش موثری را ایفاء می کنند تا اعضای جامعه بتوانند با درک همه جانبه آنها ضمن حفظ خود از ارتکاب انحرافات اجتماعی، از شکسته شدن هنجارهای مقبول جامعه جلوگیری نمایند(بیابانی،1393 :22). بنابراین می توان اذعان داشت که رسانه های ارتباطی به طور عام و مطبوعات به طور خاص به عنوان يكي از اركان اساسي جامعه مي توانند با آشنا و آگاه ساختن جامعه نسبت به بزهكاري و مسائل قانوني، خانوادگي، اجتماعي و اقتصادي مربوط به آن، مشاركت هرچه بهتر و مفيدتر مردم را در برقراري و حفظ امنيت موجب شوند به نحوي كه مردم خود كارگزار امنيت شده و در فرايند حصول به آن مشاركت نمايند(شایگان، 1389: 92). با توجه به مطالب فوق، بررسی میزان انعکاس و تصویر سازی مطبوعات داخلی از آسیب اجتماعی سرقت موضوع پژوهش حاضر و اینکه صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق آسیب اجتماعی سرقت( از حیث طبقه بندی و علل) را چگونه انعکاس می دهند؛ مسأله پژوهش حاضر می باشد؟
2-1- اهمیت و ضرورت تحقیق
جهان امروز خواسته و ناخواسته در معرض دگرگونی های شگفت انگیزی قرار گرفته که در این دگرگونی، سهم عمده ای نیز برای وسایل ارتباط جمعی منظور شده است. به بیان دیگر در ميان عوامل متعددي كه در تكوين آگاهي‌ها، نگرش‌ها و دگرگوني در رفتارهاي افراد مؤثر بودند، نقش رسانه‌هاي گروهي غالباً به عنوان يكي از مهمترين عوامل شناخته شده است. امروزه نقشي كه وسايل ارتباط جمعي بر عهده دارند؛ شامل: فرهنگ پذيري، آموزش، اطلاع رساني و ايجاد مشاركت اجتماعي در میان شهروندان یک جامعه می باشد. در این میان، روزنامه‌ها و مجلات مي‌توانند خواه از طريق مقالات و خواه از طريق آگاهي‌هاي خود، راه و رسم زندگي امروزي را به خوانندگان بياموزند و جايگاهي را كه در حيات سياسي- اجتماعي به معناي وسيع كلمه از دست داده‌اند را از طريق مقالات و خواه از نفوذ فزاينده بر زندگي روزانه مردم عادي جبران كنند. از جمله این موارد که می توان به آنها اشاره کرد؛ صفحه حوادث روزنامه ها می باشند که همه روزه شاهد وقایع و اتفاقاتی از انواع مسائل و آسیب های اجتماعی در آن می باشیم.
به طور کلی دو رویکرد کلی در رابطه با انعکاس آسیب های اجتماعی از سوی رسانه ها وجود دارد؛ بدين ترتيب که رسانه ها از يك سو توانايي تشديد احساس ناامني، ترويج بزهكاري و تشويق افراد مستعد ارتكاب جرم را دارند و از سوي ديگر با ايفاي نقش اطلاع رساني مسئولانه و ترويج الگوهاي زندگي سالم مي توانند در كاهش وقوع جرم و تأمين احساس امنيت مؤثر باشند (فرجی ها، 1385: 59).

از سوی دیگر، آسيب هاي اجتماعي خصوصاً براي كساني كه در شهرها زندگي مي كنند پديده اي ملموس، مشهود و واقعيتي تلخ و در عين حال گريز ناپذير است كه به عنوان يكي از نمودهاي زندگي اجتماعي جامعه مدرن و ماشيني بروز و حضور دارد. آنچه كه حائز اهميت است اين است كه به منظور بقاء و استمرار حيات هر جامعه بايد هنجارها و ارزشهاي آن جامعه توسط اعضاء آن محترم شمرده شود. اما در همه جوامع انساني، برخي از افراد پاره اي از ارزشها و هنجارهاي جامعه را رعايت نمي كنند و به قول جامعه شناسان نظم اجتماعی «ناهمنوا» نامیده می شوند. به طور کلی مسايل مربوط به آْسيب شناسي اجتماعي در جامعه ما نسبت به ساير حوزه هاي جامعه شناسي گسترده است و حجم در خوري از پژوهش هاي انجام شده در عرصه علوم اجتماعي به اين گونه پژوهش ها اختصاص دارد. پژوهشگران زیادی تلاش نموده اند تا آنچه را به نظر آسيب اجتماعي آمده مورد مطالعه قرار دهند و علل و عوامل و پيامدهاي آنها را مورد بررسي و شناسایی قرار دهند(عبداللهي،1380). اهمیت و ضرورت پژوهش حاضر را می توان موارد زیر بر شمرد:
1- افزايش نگراني هاي عمومي درباره مسايل مختلف اجتماعي از اين رو كه صدمات و خسارات وارده بر پيكر اجتماع از ناحيه اين گونه مسايل رو به فزوني دارد و هم از آن رو كه گاهي مقابله با آن نيز روز به روز دشوارتر مي شود؛ شناخت علمي و دقيق مسايل اجتماعي را ضروري مي سازد.
2- آسیب اجتماعی سرقت در میان سایر آسیب های اجتماعی، بیشترین فراوانی را به خود اختصاص می دهد؛ لذا شناسایی نوع و عوامل موثر بر آن می تواند نقش مهمی را در کنترل و کاهش آن ایفاء نماید.
3- مطالعات انجام شده حاكي از آن است كه اخبار و رويدادهاي جنايي بخش عمده اي از محتواي تمامي رسانه هاي گروهي را به خود اختصاص داده است. بنابراين مي توان ادعا كرد كه بخش عمده اي از برداشت ما از جرم محصول تأثير رسانه هاست. لذا رسانه ها با ايفاي نقش اطلاع رساني مسئولانه و ترويج الگوهاي زندگي سالم مي توانند در كاهش وقوع جرم و تأمين احساس امنيت مؤثر باشند.
3-1- اهداف تحقیق
پژوهش حاضر درصدد دستیابی به اهداف ذیل می باشد:
الف- اهداف کلی تحقیق:
1- بررسی و شناخت انعکاس و تصویر سازی صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق از آسیب اجتماعی سرقت.
2- شناخت و ارائه راهکارهای مناسب به منظور کاهش آسیب اجتماعی سرقت براساس یافته های حاصل از تحقیق.
ب- اهداف جزیی تحقیق:
1- بررسی و مقایسه میزان انعکاس طبقه بندی(تیپولوژی) آسیب اجتماعی سرقت در صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق.
2- بررسی و مقایسه میزان انعکاس سبب شناسی( اتیولوژی) آسیب اجتماعی سرقت در صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق.
3- بررسی و مقایسه اولویت انعکاس طبقه بندی (تیپولوژی) و سبب شناسی (اتیولوژی) آسیب اجتماعی سرقت در صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق.
4-1- سئوالات تحقیق
پژوهش حاضر درصدد پاسخگویی به سئوالات ذیل می باشد:
الف- سئوالات کلی تحقیق:
1- انعکاس و تصویر سازی صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق از آسیب اجتماعی سرقت چگونه است؟
2- چه راهکارهای مناسبی را می توان به منظور کاهش آسیب اجتماعی سرقت براساس یافته های حاصل از تحقیق ارائه داد؟
ب- سئوالات جزیی تحقیق:
1-آیا بین میزان انعکاس طبقه بندی(تیپولوژی) آسیب اجتماعی سرقت در صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق تفاوت وجود دارد؟
2- آیا بین میزان انعکاس سبب شناسی(اتیولوژی) آسیب اجتماعی سرقت در صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق تفاوت وجود دارد؟
3- آیا بین اولویت انعکاس طبقه بندی(تیپولوژی) و سبب شناسی(اتیولوژی) آسیب اجتماعی سرقت در صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق تفاوت وجود دارد؟
5-4- فرضیه های تحقیق
فرضیه های پژوهش حاضر به شرح ذیل می باشد:
1- بین میزان انعکاس طبقه بندی(تیپولوژی) آسیب اجتماعی سرقت در صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق تفاوت معناداری وجود دارد.
1-1- بین میزان انعکاس انواع سرقت براساس اعتبار عامل(مهارت سارق) در صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق تفاوت معناداری وجود دارد.
2-1- بین میزان انعکاس زمان سرقت در صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق تفاوت معناداری وجود دارد.
3-1- بین میزان انعکاس نحوه عمل عامل(تعداد سارق) در صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق تفاوت معناداری وجود دارد.
4-1- بین میزان انعکاس مال سرقت شده در صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق تفاوت معناداری وجود دارد.
5-1- بین میزان انعکاس شیوه های سرقت به اعتبار راه های ورود سارق در صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق تفاوت معناداری وجود دارد.
6-1- بین میزان انعکاس سرقت به اعتبار محل سرقت در صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق تفاوت معناداری وجود دارد.
2- بین میزان انعکاس سبب شناسی( اتیولوژی) آسیب اجتماعی سرقت در صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق تفاوت معناداری وجود دارد.
1-2- بین میزان انعکاس اعتیاد سارق به عنوان یکی از متغیرهای گرایش به آسیب اجتماعی سرقت در صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق تفاوت معناداری وجود دارد.
2-2- بین میزان انعکاس فقر، بیکاری و گذران زندگی به عنوان یکی از متغیرهای گرایش به آسیب اجتماعی سرقت در صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق تفاوت معناداری وجود دارد.
3-2- بین میزان انعکاس ورشکستگی اقتصادی(فشار اقتصادی) به عنوان یکی از متغیرهای گرایش به آسیب اجتماعی سرقت در صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق تفاوت معناداری وجود دارد.
4-2- بین میزان انعکاس حس جامعه گریزی به عنوان یکی از متغیرهای گرایش به آسیب اجتماعی سرقت در صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق تفاوت معناداری وجود دارد.
5-2- بین میزان انعکاس تصاحب اموال( نابهنجاری از نوع نوآوری) به عنوان یکی از متغیرهای گرایش به آسیب اجتماعی سرقت در صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق تفاوت معناداری وجود دارد.
6-2- بین میزان انعکاس بدهکاری(وصول طلب) به عنوان یکی از متغیرهای گرایش به آسیب اجتماعی سرقت در صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق تفاوت معناداری وجود دارد.
7-2- بین میزان انعکاس فرصت و معاشرت افتراقی(محیط نامناسب و دوستان کجرو) به عنوان یکی از متغیرهای گرایش به آسیب اجتماعی سرقت در صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق تفاوت معناداری وجود دارد.
8-2- بین میزان انعکاس ناکامی و حسادت(احساس محرومیت نسبی) به عنوان یکی از متغیرهای گرایش به آسیب اجتماعی سرقت در صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق تفاوت معناداری وجود دارد.
3- بین اولویت انعکاس طبقه بندی (تیپولوژی) و سبب شناسی (اتیولوژی) آسیب اجتماعی سرقت در صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق تفاوت معناداری وجود دارد.
1-3- بین اولویت انعکاس انواع سرقت براساس اعتبار عامل(مهارت سارق) در صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق تفاوت معناداری وجود دارد.
2-3- بین اولویت انعکاس زمان سرقت در صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق تفاوت معناداری وجود دارد.
3-3- بین اولویت انعکاس نحوه عمل عامل(تعداد سارق) در صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق تفاوت معناداری وجود دارد.
4-3- بین اولویت انعکاس مال سرقت شده در صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق تفاوت معناداری وجود دارد.
5-3- بین اولویت انعکاس شیوه های سرقت به اعتبار راه های ورود سارق در صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق تفاوت معناداری وجود دارد.
6-3- بین اولویت انعکاس سرقت به اعتبار محل سرقت در صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق تفاوت معناداری وجود دارد.
7-3- بین اولویت انعکاس سبب شناسی( اتیولوژی) آسیب اجتماعی سرقت در صفحه حوادث دو روزنامه جام جم و شرق تفاوت معناداری وجود دارد.
6-4- تعاریف متغیرهای تحقیق
با توجه به اينکه تحقيق حاضر در صدد بررسی میزان انعکاس سرقت، طبقه بندی و علل آن در مطبوعات داخلی(دو روزنامه شرق و جام جم) می باشد، بنابراين طبقه

تکه های دیگری از این پایان نامه را می توانید

در شماره بندی فوق بخوانید

متن کامل پایان نامه ها در سایت homatez.com موجود است

You may also like...