منبع مقاله درباره کودک و نوجوان، شعر کودکان، دفاع مقدس

فصل اوّل: کليّات تحقيق
1-1- بيان مسأله و طرح سؤال هاي تحقيق 7
2-1- سؤالهاي تحقيق 7
3-1- روش تحقيق 8
4-1- اهداف و ضرورت تحقيق 8
5-1- پيشينهي تحقيق 8
6-1- فرضيهها 8
فصل دوم: شعر کودک
1-2- شناسايي کودک و نوجوان 10
2-2- ادبيات کودک و نوجوان 12
3-2- ويژگيهاي ادبيات کودک و نوجوان 14
4-2- پيشينهي ادبيات کودکان و نوجوانان 15
5-2- ادبيات کودکان در جهان 15
6-2- ادبيات کودکان در ايران 16
7-2- شعر 23
8-2- شعر کودک 23
9-2- ويژگيهاي شعر کودک 25
1-9-2- کلمات شعر 25
2-9-2- اهميت کلمات در شعر کودک 25
3-9-2- محتواي شعر کودک 26
4-9-2- صنايع شعري کودک 26
5-9-2- توصيف در شعر کودکان 26
6-9-2- طول شعر کودکان 27
10-2- انواع شعر کودکان 27
11-2- موسيقي و انواع آن در شعر کودک 33
1-11-2- موسيقي بيروني در شعر کودک 33
2-11-2- موسيقي کناري در شعر کودک 40
3-11-2- جايگاه قافيه در شعر کودک 40
4-11-2- نقش قافيه در ساختار شعر کودک 46
5-11-2- موسيقي دروني در شعر کودک 47
6-11-2- جناسها و نقش آن در افزايش موسيقي دروني شعر کودک 52
7-11-2- موسيقي معنوي در شعر کودک 54
12-2- عاطفه در شعر کودک 57
13-2- صورخيال و نقش آن در شعر کودک 60
14-2- نقش زبان در شعر کودک 69
15-2- قالبهاي شعري کودک 83
فصل سوم: شعر کودک و دفاع مقدّس
1-3- درآمدي بر شعر دفاع مقدّس 89
2-3- اسطوره سازي در شعر دفاع مقدّس 90
3-3- موضوعات و مضامين شعر دفاع مقدّس 91
4-3- قالبهاي شعر دفاع مقدّس 97
5-3- زبان شعر دفاع مقدّس 104
6-3- نماد و نمادگرايي در شعر دفاع مقدّس 113
7-3- سير تکاملي شعر دفاع مقدّس از ديدگاه صور خيال 114
8-3- دفاع مقدّس در شعر کودک 119
9-3- تأثير دفاع مقدّس در مضمون و درون مايهي شعر کودک 126
9-3-1- تأثير دفاع مقدّس در عاطفه و شعر کودک 128
10-3- برجسته سازي شعر کودک دوران دفاع مقدّس 134
1-10-3- برجسته سازي از طريق تخيّل 135
2-10-3- برجسته سازي از طريق زبان 142
11-3- نمادهاي دفاع مقدّس در شعر کودک 150
12-3- موسيقي شعر کودک در دفاع مقدّس 152
13-3- مفاهيم و اصطلاحات جنگ در شعر کودکان 156
نتيجه گيري 157
منابع و مآخذ 158
چکيده
پايان نامهي حاضر که با عنوان “شعر کودک و دفاع مقدّس” شکل يافته، شعر کودک را در موضوع دفاع مقدّس- که بخش قابل توجّهي از ادبيات امروز را در بر ميگيرد- با نگاهي تحليلي و بر اساس مهمّترين آثار و آفرينشهاي هنري در اين حوزه، مورد بررسي قرار ميدهد. شيوهي تدوين اين
پايان نامه، به اين صورت است که ابتدا، منابعي که در پايان ذکر شده به دقت مورد بررسي و مطالعه قرار گرفتهاند، سپس نکات مهم فيش برداري شده و بعداز آن، مطالب در سه فصل گنجانده شدهاند. در فصل اول، به کليات تحقيق اشاره شده و در فصل دوم، به بيان موضوعاتي از قبيل، شناسايي کودک، شعر کودک، ادبيات کودک و … پرداخته شده و در فصل سوم، ضمن درآمدي بر شعر دفاع مقدّس، جنبههاي گوناگون دفاع مقدّس در شعر کودک مورد بررسي و تجزيه و تحليل قرار گرفتهاند. نتايج به دست آمده از اين پژوهش ، بيانگر آن است که شعر کودک و نوجوان، بايد به گونهاي ساده و روان باشد تا بچهها با شنيدن آن، بتوانند مضامين نهفته در شعر را به طور زنده درک نمايند و در اين ميان، شاعر ميبايست جهان ذهني مخاطب؛ يعني کودک و نوجوان را درک کند. از طرفي ديگر، زمينهي اصلي ادبيات کودک و نوجوان پس از پيروزي انقلاب اسلامي را “انقلاب اسلامي” و”جنگ تحميلي” تشکيل ميدهند و
سرودههاي اين دوره به شدّت تحت تأثير اين دو رويداد بزرگ قرار گرفتهاند. نتيجهي ديگري که از اين پژوهش به دست آمده، اين است که در شعر کودک با موضوع دفاع مقدّس، هم به لحاظ کمي و هم کيفي دچار کمبود هستيم. در همين راستا، ميبايست از کليشهها و توصيفات کلي و عام و تعابير تکراري پرهيز شود.
واژگان کليدي: شعر معاصر، شعر کودک، دفاع مقدّس.
مقدمه
اگر شعر کودک جزئي از اجزاي جهان کودک باشد، پيش از هر چيز، بايد به جهان او بنگريم و توجه داشته باشيم که جهان او، مجموعهاي از اجزا است که ويژگيهاي مجموعه با تک تک اجزا متفاوت و علت آن موجوديّت کودک است.
کودک در آغاز لمس کردن، چنگ زدن ومکيدن است. او ميبيند، اما وسيله او براي درک و شناسايي محيط، چشيدن است. اين گونه شناخت، طبيعي و غريزي است. هنوز ميان حواس او و ذهنش رابطهاي برقرار نشده است، زيرا اين رابطه تنها از طريق تجربه به وجود ميآيد و کودک در اين مرحله هيچ تجربهاي ندارد.
کودک در جامعه به ياري تجربهيافتگان، کم کم ميان حواس و ذهن خود رابطهاي انساني برقرار ميکند. پايهي اين تجربه، انتزاع؛ يعني ساختن مفاهيم عقلي از اشيا و امور عيني است. وتعّقل نيز تنها از طريق انتزاع به وجود ميآيد. ما بزرگ سالان، سير تحوّل و تکامل کودک را از طريق واکنشهاي انتزاعي او در مييابيم.
امروزه، توجه به کودک درون و همچنين همراهي هميشگي آن با زندگي فرد، بحثي است که در
نتيجهي دستاوردهاي دانش روان شناسي، به يکي از مقولههاي اساسي در بررسي آثار ادبي کودکان تبديل شده است. نگاه ساده، خالص و عاشقانه به کودکان و به تصوير کشيدن آنها به صورت بيان هنري تازه ، منجر به آفرينش شعر ميشود. اگر چه بن مايههاي طبيعت، مواد اصلي کلّيهي آثار هنري هستند، ولي حضورشان در شعر کودکان، نوعي بازشناسي و بازآفريني دوبارهي آنهاست، که الفت با طبيعت و نگاه هنري را به آنان ميآموزد. لالائي مادران سرزمينمان که از همان آغاز بر بالين کودکان خويش ميخواندند، گواهي براين مدعاست.
تغييرات و تحوّلات اجتماعي از جمله عوامل تأثير گذار بر جريانات ادبي هستند. پيوند عميق مردم ما با مقولهي شعر- به عنوان شاخهاي از ادبيات- بر هيچ کس پوشيده نيست، چرا که آنها شعر را بستر مناسبي براي بيان انديشه و احساس ميدانستند. ادبيات مقاومت در انقلاب اسلامي نيز از حوادث و رويدادهاي اجتماعي نشأت گرفته است. شعر دفاع مقدّس، همان طور که از نامش پيداست، شعري است که منعکس کنندهي اوضاع و احوال اجتماعي هشت سال مبارزه و مقاومت است. مقاومتي که ريشه در اعتقادات و باورهاي ديني، مذهبي و ملّي جامعه دارد.
بيشک، پايداري با اين کيفيت، که داعيهي جهاني شدن نيز دارد، ادبياتي درخور ارزشها و
آرمانهاي متعالياش خواهد داشت. مگر ميشود ملّتي با سابقه درخشان در ادبيات و فرهنگ پربار ديني و حماسي، يک باره توفاني از خشم و نفرت در برابر متجاوزان تا بن دندان مسلح، برپا کند و در برابر تمامي بدخواهيها و فشارهاي داخلي و خارجي، که نمونهي بارز آن تحميل هشت سال جنگ نا برابر بود، استوار بايستد، امّا شعر، شعار و شعور و در يک کلام، ادبياتي هم گام با ارزشها، آرمانها و باورهاي ديني، مذهبي و ملّياش نداشته باشد.
از جمله ره آوردهاي مهمّ دفاع مقدّس، تحوّلي است که در شعر و شاعران اين ديار رخ داده است. شعر دفاع مقدّس در جهت آرمانها، هدفهاي والا، افکار و جهت گيريهاي ملتي است که شاعر از متن آن برخاسته و بدان وابسته است و از اين نظر در ميان همهي مقاطع تاريخ ايران، ويژگي ممتازي دارد.
تحوّل در محتوا واقعيتي بود که با ورود جامعه به عرصهي دفاع از کشور و آرمانهاي اصيل آن درشعر ايجاد شد؛ بيان موضوعاتي چون شهادت، شهيد، ايثارو از خود گذشتگي حاصل اين تحوّل است. شعر اين دوران، شعر زر و زور، بيان احساسات شخصي و تمايلات حقير بشري نيست؛ زبان يک ملّت و شرح حال يک امت است. انعکاسي از روح بزرگ جامعهاي است که يک پارچه در جهت هدفها و آرمانهاي الهي و انساني گام برداشته و فداکاري کرده است.
شعر دفاع مقدّس، در مسير رشد و بالندگي خود، دورهاي هشت ساله از مقاومت، ايثار و
حماسه آفرينيها را شاهد بود. شعر اين دوره، متأثر از وقايع گوناگون جامعه، جنگ و حقايق آن بود.
شعر دفاع مقدّس، فصلي خونين، پربار و شکوهمند از ادبيات انقلاب اسلامي است که با ترنم عطرآگين خود ادبيات معاصر کشور ما را وجهه و آبرويي در خور بخشيده است. شعر کودک و نوجوان در راستاي شعر دفاع مقدس همان گونه که همراه با واقعيتها، حوادث و جريانات گوناگون جنگ تولّد يافت، رشد کرد و موجوديت خود را به خوبي به ثبت رساند و زبان گوياي واقعيتها، حماسه آفرينيها و از جان گذشتگيهاي رزمندگان اسلام در طول جنگ تحميلي شد.
اين پايان نامه که با عنوان “شعر کودک و دفاع مقدّس” شکل گرفته است، شعر کودک را در موضوع دفاع مقدّس- که بخش قابل توجهي از ادبيات امروز را در بر ميگيرد- با نگاهي تحليلي و بر اساس مهمّ ترين آثار و آفرينشهاي هنري در اين حوزه، مورد بررسي قرار داده و به جلوههاي گوناگون دفاع مقدّس در اشعار کودکان اشاره کرده است.
دربارهي شعر دفاع مقدّس و دورهي انقلاب اسلامي، مقالات متعددي همچون “بررسي موضوعات، مضامين و قالبهاي شعر جنگ” و “تحليل زبان شناختي شعر جنگ تحميلي” و کتابهايي نظير” صور خيال در شعر مقاومت” و ” نقد و بررسي ادبيات منظوم دفاع مقدس” منتشر شده است؛ اما در خصوص”شعر کودک ودفاع مقدس” تاکنون پايان نامه يا کتاب مستقلي به چاپ نرسيده است و اين پژوهش از اين نظر کاري جديد و بديع است که ميتواند مورد استفادهي علاقهمندان قرار گيرد و نقطه شروعي براي پژوهشهاي گستردهتري در اين زمينه باشد. اين پايان نامه با اهداف زير تدوين شده است:
1- بررسي آثار مربوط به شعر کودک،
2- بررسي آثار مربوط به شعر دفاع مقدّس،
3- آشنايي بيشتر دانشجويان با شعر کودک و دفاع مقدّس،
4- آشنايي با چگونگي تأثير پذيري شعر کودک از دفاع مقدّس،
5- استفاده دانشجويان و علاقه مندان و پژوهشگران در زمينه شعر کودک و دفاع مقدّس.
پايان نامهي حاضر به سه فصل تقسيم بندي شده که در فصل اوّل، به کلّيات تحقيق، شامل بيان مسأله، سؤال هاي تحقيق، روش تحقيق، اهداف، پيشينه و فرضيههاي تحقيق اشاره شده است. در فصل دوم به موضوعاتي، همانند کودک و شناسايي او، ادبيات کودکان، ويژگيها و پيشينهي آن پرداخته شده است. در فصل سوم، دفاع مقدّس مورد بررسي قرار گرفته و چگونگي تأثير آن بر شعر کودک از زواياي مختلف مورد تجزيه و تحليل قرار گرفته است.
در اين پژوهش آثار مربوط به کودک و دفاع مقدّس، اعم از کتابها، مقالات، نشريات و … به دقّت مورد مطالعه و بررسي قرار گرفتهاند و از منابع، موجود در کتابخانهي تخصّصي دفاع مقدّس دانشگاه تهران، بهرهي کافي برده شده است. برخي ديگر از منابع از طريق بنياد حفظ آثار و ارزشهاي دفاع مقدّس استان خوزستان، بنياد شهيد و کانون پرورش فکري کودکان و نوجوانان اين استان تهيه گرديده که نقش بهسزايي در تدوين اين پايان نامه داشتهاند.
در پايان، خداوند منّان را شاکرم، که توفيق نگارش اين پايان نامه را به من ارزاني داشت. اميدوارم که با اين پژوهش، زمينهي رضايت خاطر علاقهمندان و خوانندگان عزيز فراهم شده باشد.
دي ماه 1389
نسيمه مراقي
فصل اوّل
کلّيات تحقيق
1-1- بيان مسأله و طرح سؤال هاي تحقيق
شعر با دنياي عاطفي کودکان ارتباط مستقيم دارد. پديدهها و واقعيتهاي پيرامون کودک را بيان
ميکند و حوادث و رويدادها را براي آنها به تصوير ميکشد. شعر کودک همگام با دفاع مقدّس وارد مرحلهي تازهاي ميشود؛ شاعران کودک، جنگ و پيامدهاي آن را با زباني کودکانه بيان ميکنند و کودکان را با آرمانهاي والاي دفاع مقدّس آشنا ميسازند؛ دليري و رشادتهاي رزمندگان را براي کودکان به تصوير ميکشند. در اين پايان نامه ابتدا به شناسايي کودک و

تکه های دیگری از این پایان نامه را می توانید

در شماره بندی فوق بخوانید

متن کامل پایان نامه ها در سایت homatez.com موجود است

You may also like...

Add a Comment