پدیدارشناسی برداشت روستاییان از تعلق مکانی در شهرستان زابل

                                                                     

 

دور  هشتم، شمار  1، بهار و  تابستان 1395، ص 138113

 

 

محمدشریف شریف زاده*1، غلامحسین عبدالله زاده2، علیرضا اژدرپور3 و مهنوش شریفی4

تاریخ دریافت: 12/07/1395 – تاریخ پذیرش: 16/12/1395 

 

چکیده

حس تعلق مکانی به نوعی تجربه، کشش و عاطفه نسبت به یک مکان اشاره دارد. این  مفونوپ پنوننی ای پنۀننی مردپ با محنط اطراف خود را توصنف می کنی؛ بنابرای  تبنن  پییی  تعلق مکانی در مناطق روسناایی منی بایسنت ا دییگاه خود مردپ روساایی انجاپ شود. ای  تحقنق با  یف شناسایی برداشت روسااینان ا  پیینی  تعلنق مکنانی وعوامل پنش برنیه و با دارنی  آن در بن  مردپ روساایی انجناپ شنی. بنرای رسننین بنه درکنی  رف  و تحلنلنی،  ا  روش شناسی کنفی و پیییارشناسی توصنفی بوره گرفاه شی. جامعۀ مورد پژو ش روسااینان ساک  شورساان  ابل ،شامل سه قلعه، قائمآباد، اللهآباد، خمک، جوانانغ، سرحیی،  الهای، کرباسک و منصوری است. مصناحبه شنونیگانبه شنو   یفمنی اناخاب شینی) 17 نفر(. گردآوری داده  ا با اسافاده ا  مصاحبۀ  رفانگر ننمنه سناخاارمنی صنور گرفاه است. فراینی گردآوری اطلاعا  تا سطح اشباع نظری و آسناانۀ سنودمنیی اطلاعنا  قابنل دسنارم ادامنهیافت .در ای  پژو ش ا  مفا نم و نظریه  ای پژو شگران ای  حو ه شامل رالف، پروشنسکی، کانار و اسانل بونرهگرفاه شیه است. طبق روش کلایزی، ا  تحلنل محاوای کنفی مضمونی برای پردا ش اطلاعا  اسافاده شی. نانای تحقنق شامل کی ای نمایا، فراوانی و درصنی آنونا در قالند جنیو   نایی توصننف و در اونار دسناه ا  عوامنلپنش برنیه و با دارنی  تعلق مکانی در بن  روسااینان، شامل عوامل فر نگی – اجاماعی، عوامل خیماتی و رفنا ی،عوامل جغرافنایی- اکولو یکی و عوامل اقاصادی خلاصه شی. ناای  نشان داد که منی تنوان ا  جنبنه  نای مخالنفمحنطی، احساسی و روانشناخای به مکان و عوامل تأثنرگذار بنر تعلنق مکنانی نگریسنت؛ بننابرای ، در “مکنانروساایی” مسالزپ در نظر گرفا  عوامل فنزیکی و حسی تشنکنل د ننی  تعناملا  عناطفی و روانشنناخای منردپروساایی است.

 

کلیدواژهها: پیییارشناسی، تعلق مکانی، شورساان  ابل، مردپ روساایی، مکان روساایی.

            

                                                           

  1. دانشنار تروی و آمو ش کشاور ی، دانشگاه علوپ کشاور ی و منابع طبنعی گرگان. )نویسنی مسئو (

 sharifsharifzadeh@gmail.com

  1. دانشنار توسعه کشاور ی، دانشگاه علوپ کشاور ی و منابع طبنعی گرگان .abdollahzade1@gmail.com
  2. کارشناسی ارشی توسعه کشاور ی، دانشگاه علوپ کشاور ی و منابع طبنعی گرگان .alireza@gmail.com
  3. دکاری تروی و آمو ش کشاور ی، دانشگاه توران .m_sharifi@ut.ac.ir

مقدمه و بیان مسئله

محنط علاوه بر عناصر کالبیی دربرگنرنی  پناپ  ا، معانی و رمز ایی است که توسط مردپ بر اسام نقش ا، توقعا  و انگنزه ایی که دارنی رمزگشایی، در  و قضاو  میشونی. ای  حس کلی که پس ا  ادرا  و قضاو  نسبت به محنط خاص در فرد به وجود میآیی، حس مکان نامنیه میشود. حس مکان عامل مومی در  ما نگی فرد و محنط است و باعث بوره برداری بوار ا  محنط، رضایت اسافاده کننیگان و در نوایت احسام تعلق آنوا با محنط و تیاوپ حضور در آن میشود. تعلق به مکان سطح بالاتری ا  حس مکان است که به منظور بوره برداری و تیاوپ حضور انسان در یک مکان نقش تعنن  کننیه ای به خود می گنرد. تعلق به مکان که بر پایۀ حس مکان بوجود میآیی فراتر ا  آگا ی ا  اساقرار در یک مکان است. ای  حس باعث پنونی افراد با مکان میشود و در طی آن، انسان خود را جزیی ا  مکان می دانی و بر اسام تجربه  ای خویش ا  نشانه  ا، معانی، عملکرد ا و شخصنت، نقشی برای مکان در ذ   خود می پنیارد و مکان برای او قابل احاراپ میشود )اسانل ،1994: 84(؛ الباه قوی و ضعنف بودن حس تعلق مکان به طور حام ا  محنط اطراف و محل  نیگی  ر شخص تأثنر بسناری میپذیرد. مطمئناً  راه محنط و مکان برای فرد، محنطی دلۀسد و خوشاینی باشی، حس تعلق مکانی شخص قویتر خوا ی بود .

در دورانی که ساخاار دایی گسارد  سا مان  ا، ویژگی اصلی آن است،  ویت، به اصلی تری  و گاه تنوا سراشمۀ معنا تبییل می شود. مردپ  ر رو  بنش ا  گذشاه معانی خود را، نه براسام اعما،  بلکه بر اسام  ویت خود یا آنۀه که گمان می کننی  ویاشان است، سامان می د نی )کاسالز ،1381: 27(؛ در ای  صور،  مفووپ حس مکان به شاخص و اصطلاحی رای  در برنامه و طراحی اجاماعا  محلی بی  می شود )با 1 و  مکاران ،2006: 44(.

مکان علاوه بر بعُُی مادی، بعُیُ غنر مادی ننز دارد و احساساتی در ساکنان خود ایجاد می کنی. به دلنل ای  احساسا،  نوعی تعلق به مکان در افراد ایجاد می شود که منجر به شکل گنری  ویت مکانی می شود. ای  ننروی معنوی حس مکان نامنیه می شود. حس مکان ا  وا گانی است که به صور  آ ادانه در رشاه  ای مخالف علوپ انسانی، علوپ اجاماعی، آمو ش و جغرافنا برای بنان روابط بن  انسان  ا و مکان  ا اسافاده می شود )سمک  و فریم 2، 2008:

                                                           

  1. Bott
  2. Semken Freeman

1043(. به باور واتسون) 2012( حس تعلق مکانی آن  انزی است که به احسام ما افزودهمی شود تا محلۀ خود را مکان خاصی که با دیگر جا ا فرق دارد، در نظر بگنریم. حس تعلقمکانی روابطی است که مردپ با موط  یا سکونت گاه خویش برقرار می کننی و اغلد بر مبنایاحساسا  آنوا نسبت به اقیاما  انجاپ شیه بر روی  من ، انگاره  ای فر نگی، ار ش  ا ،نگرش  ا، سنت  ا و آداب و رسومی است که آنوا در پنونی با محنط  یست خویش به اشارا  می گذارنی. انن  برداشای مبن  رابطۀ مردپ با مکان و نه لزوماً پنوساگی آنوا به مکان1 است .

ای  تعریف  مۀنن  مبن  یک پییی  دوسویه است؛ لزوما ً یک مکان در دو حالت با و بیون مردمانی معن  یکی ننست. به موجد ای  رابطه، در مناطق روساایی فضا به مکان و سپس مکان به منو  یا موط  تبی  می شود. در مناطق روساایی کاربری اراضی، نظاپ  ای مالکنت و شکل فنزیکی  من  و به طور کلی،  من  بر  نیگی مردپ روساایی تأثنر عمیه ای دارد .

دوسویگی مکان و مردپ به معنی تأثنرگذاری ماقابل است.  مانطور که یک مکان تغننر می کنی- برای نمونه ممک  است یک منطقۀ روساایی رشی کرده و به شور تبییل شود یا یک منطقه شوری گسارش می یابی و به روساا ای اطرافش پنونی بخورد- و ای  تغننر بر فعالنت  ا ،نگرش  ا و  نیگی مردپ ساک  در آن منطقه تاثنر می گذارد، به  مان شنوه ننز فعالنت  ا ،نگرش  ا و سبک  نیگی مردپ بر مکان و محنطی که آنوا  یست می کننی، تأثنرگذار است .مکان به طور بالقوه می توانی نگرش  ا و فعالنت  ای مردپ ساک  در خود را ماأثر سا د. نگرش به یک مکان با تاب جنبه  ای ویژه )مثبت یا منفی( ا  آن مکان بوده که بر مردپ تأثنرگذار است. انن  نگرشی با تاب خصنصه  ای مکان، نظنر آب و وا، اقلنم، شرایط جغرافنایی ،ساخاار اجاماعی و نظاپ معنشای و تأثنرا  آن بر  نیگی مردپ روساایی است )انبو2، 2013:

 .)266-267

تعامل مناطق شوری و روساایی ا  دیربا  مطرح بوده است. ای  امر نه ا  طریق مواجر  مردپ به شور ای بزرگ بلکه بایی با توسعۀ تک تک روساا ا، ا  طریق تبییل آنوا به مکان ای  یستپذیر و ماناسد با رشی و ترقی مردپ، صور  پذیرد که با ای  کار باعث مانیگاری بنشار افراد بومی در درون روساا می شود و ا  مواجر  بی رویۀ آنوا جلوگنری می کنی؛ بنابرای  شناسایی عوامل مؤثر بر تعلق مردپ محلی به مکان  نیگی خویش و تلاش برای ارتقای آن

  1. people-to-place relationship, rather than just people’s attachment to place                        
  2. Chigbu

می توانی موجد کا ش مواجر ، حفظ انسجاپ اجاماعی، آمایش سر من  و پاییاریسکونت گاه  ای روساایی شود. در کل، افزایش تعلق مکانی ا  یک  سو می توانی نشان د نی  مانیگاری روسااینان در مناطق روساایی بوده و ا  سوی دیگر کا ش آن می توانی نشانه ای ا  تمایل به مواجر  و تخلنۀ روساا ا ا  جمعنت باشی. ا منت ای  موضوع در منطقۀ تحقنق؛ شورساان  ابل، دو انیان است. در سا  ای اخنر، بویژه با احیاث سی در خا  افغانساان بر روی رودخانه  نرمنی، خشکسالی دامنهدار، کا ش بارنیگی و تشییی گرد وخا  و طوفان ای ش ، آسند دیین بافت گنا ی و جانوری منطقه ا  جمله مراتع،  وا  معنشت مبانی بر کشاور ی در نبود معنشت ای جایگزی  و ننز توسعهننافاگی  یرساخت ا، مناطق روساایی شورساان  ابل ا  رونق و آبادانی افااده است. به  من  دلنل گروه ای  یادی ا  روسااینان شورساان  ابل، مناطق محل سکونت خود را تر  کرده و به نقاط دیگری مواجر  کردهانی .

ای  در حالی است که انسجاپ اجاماعی در ای  منطقه با در نظر گرفا  تنوع قومی– مذ بی نقش مومی در امننت مر ی و آمایش سر من  دارد )منرلطفی و  مکاران؛ 1394: 57؛ توکلی و موسوی ،1388(. ای  تحقنق با در نظر گرفا  ا منت خاص  مانی و مکانی موضوع تحقنق؛ تلاش میکنی تا به ای  پرسش پاسخ د ی که اه عوامل تویییکننیه و تقویتکننی  تعلق مکانی و مانیگاری جمعنت روسااینان شورساان  ابل است؟ پاسخ به ای  پرسش میتوانی ماضم  یافا  را کار ایی برای مانیگار کردن جمعنت روساایی منطقه باشی.  

 

پیشینۀ تحقیق

تعلق مکانی در رشاه  ای مخالف به شنوه مافاوتی بررسی شیه است و مؤلفه  ای مخالفی  ماننی تعلق مکانی،  ویت مکانی و وابساگی مکانی را در بر می گنرد. با وجود تعریف  ای مخالف، تعلق مکانی به تجربه ا  یک مکان اشاره دارد و ا  کشش و عاطفه نسبت به یک مکان شکل می گنرد. مفووپ تعلق مکانی پنونی ای پنۀنی  مردپ با محنط اطراف خود را توصنف می کنی. تعلق مکانی در قالد  ما نگی بن  مردپ و طبنعت و ننز حفظ محنط  یست خود تبلور می یابی. به رغم وجود مطالعاتی در  مننه معماری، جامعه شناسی شوری و روانشناسی محنطی، مطالعا  عمیه ای دربار  تعلق مکانی در مناطق روساایی در ایران انجاپ نشیه است .

در ادامه به مرور برخی ا  مطالعا  صور  گرفاه پرداخاه می شود .

ناای  تحقنق بییعی ا نیا ی و  مکاران) 1387( با عنوان نقش حس مکانی در  ویتبومی در بن  دانشجویان یاسوجی دانشگاه  ای توران نشان می د ی که فر نگ قومی به رغمآنکه تحت تأثنر فر نگ عمومی قرار گرفاه است، در ای  تعامل توانساه سنت  ای خود راحفظ کنی و  مۀنان  ویت بومی خود را با اسافاده ا  ادبنا  شفا ی نشان د ی .

ناای  مطالعۀ توکلی و موسوی) 1388(، با عنوان تحلنل تأثنر حس تعلق مکانی  نان روساایی شنعۀ مر نشن  بر مواجر  در منطقۀ سنساان نشان می د ی که حس تعلق مکانی در  نان مورد مطالعه ا  ضرید بالایی برخوردار است و میتوان ا  آن به عنوان یک ابزار و نقطۀ قو  پاییاری سکونت در مر  ا و کا ش مواجر  روسااینان در ای  مناطق اسافاده کرد. در عن  حا  تقویت حس تعلق مکانی ای  گروه میتوانی در دواپ و بقای خانواده ا و  مۀنن  عیپ تخلنۀ مر  ای  ئوپولنانکی و عقنیتی در مناطق مر ی منجر شود و  مننه را برای توسعۀ مناطق مر ی فرا م کنی.

ناای  مطالعۀ سرمست و ماوسلی) 1389( با عنوان بررسی و تحلنل نقش مقنام مکان در منزان حس تعلق به مکان در شور توران نشان می د ی که در جنوب شور توران در محلاتی که سابقه و پنشننۀ مثبت دارنی منزان حس تعلق به محله در اولویت او  و در محلاتی که وجوۀ عمومی مثبای نیارنی، منزان حس تعلق به شور توران در اولویت او  است. در مناطق مرکزی توران اولویت با منزان حس تعلق به محله و واحی  مسایگی و  مۀنن  مقنام شور بنشار ا  مقنام  ای دیگر است. در مناطق شمالی شور، در محلا  خوش ناپ و با سابقۀ ترجنح تعلق مکانی به محله و در اولویت بعیی منطقۀ شوری )شما  شور( است. در محلا  با سابقه و معروفنت کمار ننز اولویت با منطقه و در رتبۀ بعیی محله است .

ناای  پژو ش خیایی و  مکاران) 1394( نشان داده است ظرفنت مکانی )ادار  ا  محنط، امکانا  محله و ویژگی  ای  یست محنطی( رابطۀ معنا داری با دلبساگی به محل  نیگی دارد .

سوینی و  مکاران) 2012: 124( بر مبنای حس تعلق مکانی، به بررسی برداشت ساکنان روساایی ا  اشم انیا  منطقه نورمنجاوری، در نزدیکی ماروپلان   لسننکی جنوب فنلانی ،پرداخاه انی. روش مطالعه پنمایشی و کمی است. پاسخ گویان در اوار خوشه گروه بنیی شیه انی: دارای  مبساگی اجاماعی، دارای پنونی ای ضعنف، دارای ریشه  ا و منابع و ماعوی به مکان. ای  خوشه بنیی بر مبنای اوار مؤلفه اساخراج شیه ا  تحلنل حس مکانی صور  گرفاه است: تعلق به مکان، ریشه داشا ، روابط اجاماعی و سا گارشونیگی مکان. ای  خوشه  ا بهویژه خوشۀ ریشه  ا و منابع بر حسد ننمرخ اجاماعی- اقاصادی و ننز تعلق مکانی مافاو  انی .بر اسام ناای  تحقنق، حس تعلق مکانی قوی به نگویاشت مکان منجر می شود. در ای  تحقنق دو ر نافت برای اشم انیا  )به عنوان منظره یا مکان سکونت(1 معرفی شیه است. 

لننی ا  و  مکاران) 2113( با بررسی ادراکا  مکانی و اسالزاما  آن برای مییریت جنگل در سوئی نشان داده انی که برداشت مافاو  ا  مکان می توانی در فراینی سناست گذاری مشارکای و ننز نقش آفرینی در مییریت جنگل  ا توسط کنشگران مخالف تأثنرگذار باشی. در  من  خصوص ر نافای جامعه شناخای برای بررسی نقش ادرا  مکانی بر سناست گذاری مییریت منابع طبنعی پنشنواد شیه است .

 اگز) 2014: 27( در طی روایای تجربی، بوره گنری ا  حس تعلق مکانی را برای تیریس به دانش آمو ان روساایی را به عنوان سا وکاری موثر معرفی کرده است. نگو و برکلاسنچ )2014( در قالد مطالعه ای قوپ نگارانه در اونااریوی جنوبی در کانادا، تلاش کشاور ان جییی را برای دسانابی به حس تعلق مکانی با بوره گنری ا  ااراوبی ماشکل ا  سه مؤلفۀ  ویت مکانی، تعلق مکانی و حس اجاماعی محلی ار یابی کردنی. بر اسام ناای  تحقنق، حس تعلق مکانی کشاور ان جییی در مناطق روساایی به لحاظ اشم انیا  فنزیکی و اجاماعی در محنط  ای روساایی و شوری مشابه ننست. 

با مرور دییگاه  ای مخالف می توان به ای  نانجه رسنی که حس تعلق مکانی سبد مامایز بودن یک موقعنت برای فرد، تیاوپ پنونی او با موقعنت و دیگرانی است که در آنجا  نیگی می کننی. ا  آنجایی که مکان به عنوان یک فضای ساخاه شیه یا طبنعی، ا   م گرایی ماقابل عناصری  مۀون رفاار انسانی، معانی و مفا نم و مشخصا  کالبیی شکل می گنرد، بنابرای  پنونی غنرقابل انکاری با تعامل انسان  ا و  ما نگی آنوا با محنط پنرامون خود دارد. در سایر مطالعا  ننز به تأثنر عوامل  یر اشاره شیه است )سوینی2 و  مکاران ،2012: 125(: انیا ه و دیگر مشخصه  ای فنزیکی وابساه به ذ   انسان )شامای ،1991؛ دا  و  مکاران ،2008؛ اسایم ، 2003؛ و  و مارانز3، 2004(، فاصلۀ جغرافنایی ا  خانه )براون و  مکاران ،2002؛

  1. landscape as a scenery and landscape as a dwelling place                                                           
  2. Soini
  3. Vogt and Marans

نورت  و  انون ،1997(، می  سکونت )رالف ،1976؛ تان1، 1977(، جنسنت فرد ) اییلو وفرنانی 2، 2001(، فعالنت  ای مرتبط با مکان )ایزنور3 و  مکاران ،2000( ار ش  ا ونگرش  ای  یست محنطی )ورکن  و رایز4، 2001؛ کالا  بورن و بر 5، 2002(، دوره  نیگی)کوبا و  وم 6، 1993(، توییی  ویت در  شیه  مراه با توییی ا  دست دادن کنار  اراضی

)بونناو7 و  مکاران ،2002(. 

بنشار تحقنقا  داخلی انجاپ شیه دربار  موضوع ا  ابزار پرسشنامه برای بررسی دییگاه روسااینان دربار  تعلق مکانی بوره گرفاه انی؛ ای  در حالی است که تعلق مکانی با تاب پنونیی کمابنش حسی و ارتباط عاطفی فرد با مکان محل  نیگی اش است که در گذر  مان و در نانجۀ تعامل مسامر او در یک دور   مانی با محنط پنرامونش شکل می گنرد )پروشنسکی و  مکاران، 1983؛ اسایم ، 2002، 2006(. یکی ا  ضعف  ای تحقنقا  گذشاه محیود شین آنوا به ر نافت کمی مبانی بر را برد پنمایش بوده است؛ بنابرای  مطالعۀ تعلق مکانی بوار است ا   اویۀ خود روسااینان و با با نمایی برداشت  ای مبانی بر تجربه  ای شخصی خود آنوا و نه ا  لنز ا  پنش تعنن  شی  پرسشنامۀ بررسی شود. ای  تحقنق تلاشی است که با  یف در  برداشت روسااینان ا  تعلق مکانی و تقویت کننیه  ا و تضعنف کننیه  ای آن به منظور تیوی  ااراوب تحلنل منیان ننرو در مناطق روساایی شورساان  ابل در اساان سنساان بلواساان با اسافاده ا  روش شناسی کنفی انجاپ شیه است .

 

مبانی نظری

دورکنم با اسافاده ا  دو مفووپ  مبساگی مکاننکی )مربوط به جامعه ای با انیا ه کواک( و  مبساگی ارگاننکی )مربوط به جامعه ای با انیا   بزرگ و پنۀنیه( دربار   ویت  ای خاص و عاپ بحث کرده انی ) بردست ،1383: 136(. در می  جان پانار با عنوان می  حس مکان، محنط شوری به منزلۀ مکانی ماشکل ا  سه بعی در م تننی  کالبی، فعالنت و تصورا  است )گلکار ،

1380:53(. ای  سه عنصر مواد خاپ  ویت مکانی انی و دیالکانک بن  آنوا روابط ساخااری ای  

                                                           

  1. Tuan
  2. Hidalgo and Hernandez
  3. Eisenhauer
  4. Vorkinn Riese
  5. Kaltenborn and Bjerke
  6. Cuba and Hummon
  7. Bonaiuto

 ویت است )افروغ ،1377: 53(. واگنر معاقی است مان و مکان، انسان و عمل،  ویای تفکنک ناشینی را می سا نی؛ بنابرای  معنا و عمل عناصری در  م تننیه انی که در فوم  ویت مکان بایی در نظر گرفاه شونی )قاسمی اصفوانی ،1385: 325(. برخی ا  نظریه پردا ان  مۀون رلف ا  مفووپ بی مکانی اسافاده می کننی. ا  نظر رلف، بی مکانی به کنفنت یکسان مکان  ا اشاره دارد، یعنی مکان  ایی که مواجوه با یکی ا  آنوا به معنای مواجوه با  مۀ آنواست و تفاوتی منان اینجا و آنجا وجود نیارد )رضا اده ،1385: 238(. به تعبنر کوپر مارکوم با گذشت  مان و ایجاد دلبساگی فرد با محنط، محنط به یک لنگرگاه روانی تبییل می شود و احسام تعلق مکانی شکل می گنرد )معلمی، 1386: 91(. ای  برداشت دربردارنی  نگاه روانشناسانه به مکان است )کانار ،1997: 109(. در روانشناسی محنط  یست، تعلق مکانی بنانگر ارتباط یا پنوساگی مثبت بن  فرد و یک مکان خاص است )ویلنامز و وسک1، 2003: 830(. تعلق مکانی دو بعی وابساگی مکانی و  ویت مکانی دارد )کنل2 و  مکاران ،2005: 153(.  

طبق نظریۀ  ارولی پروشانسکی )1978(- که  ویت مکانی بخشی ا   یر ساخت  ویت فردی انسان و حاصل شناخت  ای عمومی وی دربار  جوان فنزیکی است که در آن  نیگی می کنی- می توان گفت بخشی ا  شخصنت وجودی  ر انسان که  ویت فردی وی را می سا د مکانی است که خود را با آن می شناسی و به دیگران معرفی می کنی.

شامای )1991( در بررسی خود در مورد سطوح مخالف احسام به مکان، ای  حس را در  فت سطح: رضایت منیی، رجحان مکانی، شناخت مکانی، نمادگرایی مکانی، تعلق مکانی ،دلبساگی به مکان و تعوی به مکان طبقه بنیی می کنی )فرو نیه و مطلبی ،1390: 34(. در ای  بن ، رضایت منیی ا  مکان بر اسام قضاو  ا  کنفنت در  شی  یک موقعنت معن  یا ار ش مطلوب )سودمنیی و مطلوبنت( یک مکان برای تأمن  ننا  ای پایه- ا  خیما  اجاماعی تا ویژگی  ای فنزیکی- اساوار است )اسایم 3، 2002(. مؤلفه دیگر، یعنی وابساگی مکانی به ای  موضوع اشاره دارد که تا اه حی یک موقعنت به تحقق  یف  ا کمک می کنی )اساکلس و شامکر4،1981(. بیی  منظور یک مکان با مکان  ای دیگر ا  لحاظ آنۀه فرد دوست دارد انجاپ د ی، مقایسه می شود؛ بنابرای  ای  خصنصه، با تاب مناسد بودن یک مکان ا  لحاظ

                                                           

  1. Williams and Vaske
  2. Kyle
  3. Stedman
  4. Stokols and Shumaker

فرا م آوردن شرایط لا پ برای انجاپ فعالنت  ای مورد نظر و به طور کلی، تناسد و پنونی فعالنت  ای ویژه با  مکان ای معن  است )براون و ریمونی1، 2007: 2(.  ویت مکانی شامل آن ابعادی ا  خویشا  است که  ویت یک فرد یا جامعه را در ارتباط با محنط فنزیکی ا  طریق مجموعه ای ا  اییه  ای آگا انه یا ناآگا انه، باور ا، ترجنحا ، احساسا ، ار ش  ا،  یف  ا ،تمایلا  و موار   ای رفااری مرتبط با آن محنط تعریف می کنی. ای  مؤلفه  مۀنن  به ای  موضوع اشاره دارد که اگونه وضعنت یا مکان فنزیکی معنا و مقصود  نیگی را شکل می د ی )براون و ریمونی ،2007؛ پروشنسکی2 و  مکاران ،1983(.  

 

روش تحقیق

روش انجاپ ای  تحقنق ا  نوع کنفی و به شنوه پیییارشناسی توصنفی3 انجاپ شیه اسنت. این روش واگویی و واکاوی تجربۀ  یست شیه و بلافصل افنراد بنه  دور ا   نر گوننه پننش داوری نظری و تجربی است. در  عمنق تجربۀ افراد در ای  روش مسالزپ فرا م سنا ی فرصنت لا پبرای آنوا به منظنور رواینت تجربنۀ خنویش اسنت )سولوسنکی، 2000؛ ریۀاردسنون، 1999؛ پیاگُُگنک4، 1995؛ بن 5 و ماناا6، 2011(. 

بیی  منظور در ای  تحقنق ا  مصاحبۀ  رفانگر ننمه ساخاارمنی حو  انی پرسش کلننییدر خصوص برداشت آنوا ا  تعلنق خناطری کنه بنه مکنان  ننیگی خنویش دارننی و عوامنلتقویت کننیه یا تویییکننی  ای  پیییه بوره گرفاه شیه است. مصاحبه  ا به طنور مننانگن  ینکساعت طو  کشنی.  ر مصاحبه با  ما نگی مصاحبه شونیه در محل سنکونت پاسنخ گوینان درروساا ای مورد مطالعه انجاپ و نسبت به ثبت نوشااری جریان کلی روایت بسنیه شنی. در  نرحا  به مصاحبه شونیگان اطمننان داده شی که روایت بنان شی  آنوا فقط به منظور ا یاف تحقنق و بیون در نظر گرفا  مشخصا  فردی آنوا ثبت و پردا ش می شود. در مواردی کنه احسناممی شی پاسخ گویان به صور  فردی ممک  است در بنان تجربۀ خویش با مصناحبه گنر راحنت

                                                           

  1. Brown and Raymond
  2. Proshansky
  3. Descriptive phenomenology
  4. Pedagogik
  5. Bayne
  6. Montague

نباشنی، مصاحبه  ا به صور  گرو ی و با حضور اعضای خانواده یا افنراد محلنی آشننا انجناپشی .

جامعۀ مورد پژو ش را روسااینان شورساان  ابل تشکنل دادننی. در این  بنن ، نموننه ای ماشکل ا  دو گروه جنسی، رده  ای مخالف سنی )ا  جوان تا سالخورده( و ننز مشاغل مخالف به شنو   یفمنی اناخاب و بیی  ترتند ،12 مصاحبه به صور  فردی و 5 مصاحبه به صنور گرو ی انجاپ شی .شورساان  ابل یک بخش و یک د ساان دارد. مصاحبهشونیگان ا  نه روساا )سه قلعه، قائمآباد، اللهآباد، خمک ،جوانانغ، سرحیی،  النه ای، کرباسنک، منصنوری( اناخنابشینی .فراینی گردآوری اطلاعا  یا انجاپ مصاحبه  ا تا سطح اشباع نظری و آسناانۀ سنودمنییاطلاعا  قابل دسارم1 ادامه یافت. بیی  ترتند که پس ا  برگزاری ای  تعنیاد مصناحبه تننمتحقنق به ای  نانجه رسنی که ضم  دسانابی به شناخت مورد نظر، نمی توان اطلاعنا  بنشناریرا ا  ای  طریق پنیا کرد. در تعنن  حجم نمونۀ اناخاب شنیه بنه معننار تنوان اطلاعناتی2 بنرایاناخاب کمنای ا  پاسخگویان مناسد برای پاسخ د ی مطلوب به پرسش  ای تحقنق توجه شنی)مالاراد3 و  مکاران ،2015(. 

پس ا  انجاپ مصاحبه  نا، ا تحلننل محانوای کنفنی بنر مبننای روش کلاینزی 4 راین  درپیییارشناسی توصنفی بوره گرفاه شیه است. در ای  روش ابایا توصننف شنرکت کنننیگان درتحقنق )در اینجا ما  مصاحبه  ا( خوانیه می شود تا درکی ا  کل به دست آینی ؛ بنر  اسن ام آن، بناننه  ا یا عبارا  موم اساخراج  میشونی؛ معانی ا  بناننه  ا/ عبنارا  مونم تنیوی  منی شنونی ؛ معانی تیوی  شیه به صور  مضامن  سا مانی ی می شونی؛ برای  ر یک ا  مضنامن   توصننفمفصلی نوشاه می شود؛ ساخاار اساسی معانی )الگوی مفوومی( تیوی  می شود و سرانجاپ برای اعاباربخشی، شرکت کننیگان ناای  را ار شنابی می کننی تا اطمننان حاصل شنود کنه یافانه  نایحاضر مشابه تجربناتی است که آنان داشاه انی. بر ای  اسام، پس ا  پناده کردن ما  مصاحبه  ا بر روی کاغذ، به کیگذاری و دساه بنیی و سپس کمی سا ی ا  طریق محاسبۀ فراوانی و درصی برای کی ای نمایا اقیاپ شی .

            

                                                           

1.Theoretical saturation and usefulness threshold of available information

2.Information Power

  1. Malterud

4.Colaizzi’s method

یافته های تحقیق

مرور ما  مصاحبه  ا نشان داد دییگاه پاسخ گویان دربار  تعلق مکانی را می توان در سه بعی بوم مرتبط برداشت روسااینان ا  تعلق مکانی، عوامل پنش برنیه و با دارنیه  ای آن خلاصه کرد.

برداشت روستاییان از تعلق مکانی 

پرسش  یایاگر بحث برای رسنین به برداشت روسااینان در ای  قسمت عبار  بود ا  اینکه؛

“ا  نظر شما اه انزی نشان د نی  تمایل و علاقۀ مردپ روساا به مانین در روساا است؟” برای نمونه، یکی ا  مصاحبهشونیگان ای گونه پاسخ داد: کسی که دوست دارد تو روساا بمانی

سعی میکنی اینجا را آباد کنی نه اینکه پو  و درآمیش را ببرد شور خرج کنی… خنلی ا به محض اینکه دساشان به د انشان برسی بار و بنه را جمع میکننی میرونی  ابل و شور ای دیگر خونه میخرنی…آخه اگر کسی تو ای  آبادی خرج نکنی به مرور ا  رونق میافای… ماروکه میشود… اراغ  ر خونهای که تو آبادی روش  میشود اگر اراغ آبادی پرنورتر شیه…”.

ا  ما  فوق گویه ای  یر اساخراج شی: تلاش برای سرمایه گذاری برای توسعۀ مسک  و شرایط  نیگی در روساا، تلاش و  مکاری برای عمران و آبادی روساا و تلاش برای سرمایه-گذاری در امر کسد و کار در سطح روساا.

پس ا  جمع بنیی و تحلنل گفاه  ای مصاحبه شونیگان بر مبنای روش کلایزی، فورسای ا  گویه  ای نشان د نی  برداشت آنوا ا  تعلق مکانی در جیو  1 خلاصه شی. در بن  ای  گویه  ا، عاد  کردن و خوگرفا  به  نیگی در روساا و دشواری د  کنین ا  آن، افاخار به  ویت و پنشننۀ  نیگی خانوادگی خود در روساا، پایبنیی به رسم و رسوما  فر نگی رای  در روساا و مشارکت در آنوا و در نوایت تمایل به برگشت به روساا در صور  مواجر  موقای ا  سوی تعیاد بنشاری ا  پاسخگویان مطرح شیه است .

 

              

جدول 1. توصیف برداشت روستاییان از تعلق مکانی 

17ðð n=ð اعشار گرد شیه است.

 ترغند فر نیان و اعضای خانواده برای سکونت در روساا، تلاش برای حفظ پنونی ای خانوادگی و محلی و تلاش برای سرمایه گذاری برای توسعه مسک  و شرایط  نیگی در روساا در یک گروه فراوانی) 10 نفر(، داشا  برنامه برای آینیه کار و  نیگی و پنشرفت در روساا ،تلاش برای سرمایهگذاری در امر کسد و کار در سطح روساا و صحبت کردن به  بان و گویش محلی در یک گروه فراوانی) 9 نفر(، تلاش و  مکاری برای عمران و آبادی روساا و احسام رضامنیی و خشنودی کلی ا   نیگی روساایی در یک گروه فراوانی) 8 نفر( قرار گرفاهانی. سرانجاپ، تلاش برای حفظ منابع طبنعی و محنط  یست روساا) 7 نفر( و داشا  حس خوشاینی به خاطرا  جمعی گذشاه در روساا) 5 نفر(  ر یک به تنوایی در یک گروه فراوانی قرار گرفاه و ا  کماری  فراوانی در بن  سایر گویه ا برخوردارنی.

 

عوامل تقویت کنندۀ تعلق مکانی روستاییان 

یافاه  ای حاصل ا  پیییارشناسی برداشت روسااینان ا  عوامل تقویت کننی  تعلق مکانی، پس ا  پالایش، دساه بنیی و کمی سا ی در جیو  2 نشان داده شیه است. برای گفاگو و رسنین به برداشت مصاحبهشونیگان دربار  ای  جنبه ا  موضوع؛ پرسش  یایاگر  یر مطرح شی: “اه انزی موجد میشود که شما سر خانه و  نیگی خود بماننی و  من  جا مانیگار شویی؟”

برای نمونه، یکی ا  مصاحبهشونیگان در پاسخ به ای  پرسش ای گونه پاسخ داد: والله ما بخاطر بزرگار ا اینجا مانییم … ما مثل پنۀک ریشه  دیم دور تنه درخت ا )مراد ا  درخت بزرگ ای فامنل  سانی(… خیاناخوساه ای  درخت ا خشک بشنی یا ما ا شون جیا بشنم میمنریم… آدپ برود غربت، بمنرد اه کسی  ست  یر جنا هاش را بگنرد… آدپ  ر موقع دلش میگنرد میرود سر مزار مرده ا  م فاتحهای میخونه  م دلش با  میشه… اگر رفام  ابل یا گرگان )یکی ا  مقاصی مواجر ( دیگر ا  ای  خبر ا ننست…  ر سنگی جای خودش سنگننه … اینجا درساه که امکانا  اونۀنانی نیاره اما شلوغ پلوغی و  ردمبنلی شور  م نیارد… انی رو ی رفام گرگان خونه عمو اده ا سرگنجه گرفام …انگار به ای  آب و  وا عاد  کردیم  ر انی بیه”.

ا  ما  فوق گویه ای  یر اساخراج شی: وجود دلبساگی  ای عاطفی- قومی )مزار بساگان، خاطرا ، پوشش، گویش، خورا (، سادگی و آرامش  نیگی در روساا و وجود افراد مانفذ و مورد احاراپ )سرمایۀ نمادی ( در سطح روساا.

بر اسام یافاه ای منیرج در جیو  2، عوامل تقویت کننی  حس تعلق مکانی روسااینان در اوار گروه عوامل فر نگی-اجاماعی، عوامل خیماتی و رفا ی ،عوامل جغرافنایی- اکولو یکی و عوامل اقاصادی خلاصه شیه است. در بن  عوامل اقاصادی، امکان کسد درآمی بالا، وجود با ار مصرف مناسد برای کالا ای تولنی شیه، رونق فعالنت  ای صنعای و گسارش فعالنت با اراه ای مر ی در منطقه بنشار مورد تأکنی مصاحبه شونیگان قرار گرفت. در بن  عوامل جغرافنایی- اکولو یکی، به مناسد بودن وضعنت آب، کا ش آلودگی  ای  یست محنطی و وجود آب و  وای مناسد برای  نیگی در منطقه و نزدیکی سکونت گاه به مراکز شوری بنشار اشاره شیه است. ا  بن  عوامل فر نگی-اجاماعی، بنشاری  فراوانی به ترتند به  مبساگی و وفاداری  ا قومی- مذ بی در سطح روساا، وجود دلبساگی  ای عاطفی- قومی )مزار بساگان، خاطرا ، پوشش، گویش، خورا ( و  نیه و پویا بودن فر نگ و رسوپ محلی )جاری بودن مراسم و روییاد ای فر نگی( مربوط می شود. سرانجاپ، در ارتباط با عوامل خیماتی و رفا ی که فراوانی بنشاری نسبت به سایر عوامل دارد و نشان د نی  توجه بنشار پاسخ گویان به ای  عامل است، امکان دسارسی به کالا و خیما  مصرفی و مایحااج رو انه، خیما  بویاشای و آمو شی )را نمایی و دبنرساان( در سطح منطقه در کنار وجود  یرساخت  ای  نیگی )آب، برق، تلف  و …( توسط شمار بنشاری ا  پاسخ گویان اشاره شیه است. پنش تر برخی محققان به تأثنر عوامل اقاصادی تحت عنوان “فعالنت  ای مرتبط با مکان )ایزنور و  مکاران ،2000( و تأثنر عوامل محنطی و اکولو یکی تحت عنوان “ار ش  ا و نگرش  ای  یست محنطی )ورکن  و رایز ،2001؛ کالا  بور و بر ، 2002( اشاره کرده انی . مۀنن  عامل دسارسی فنزیکی تحت عنوان “فاصلۀ جغرافنایی ا  خانه )براون و  مکاران ،2002؛ نورت  و  انون ،1997( بر تعلق مکانی تأثنرگذار قلمیاد شیه است. 

 

جدول 2. توصیف عوامل تقویت کنندۀ تعلق مکانی روستاییان

درصد فراوانی مؤلفه ها و نشانگرها  – –توسعه یافاگی اقاصادی 53 9تنوع شغلی در منطقه 88 15امکان کسد درآمی بالا در منطقه 35 6وجود اراضی مساعی برای کشاور ی   71 12گسارش فعالنت با اراه ای مر ی   24 4رشی مناسد ار ش دارایی  ا و املا  در منطقه   41 7سرمایه گذاری برای ایجاد شغل ای جییی در منطقه   53 9دسارسی مناسد به با ار برای تأمن  نواده  ا یا عرضۀ محصولا  در سطح منطقه 29 5مناسد بودن  زینه  ای تولنی و سرمایه گذاری در منطقه 47 8حمایت دولت ا  فعالنت  ای اقاصادی در منطقه )پرداخت واپ، معافنت مالناتی و(…   35 6وجود ننروی ماخصص و کارآفری  در سطح منطقه 76 13رونق فعالنت  ای صنعای در سطح منطقه 82 14وجود با ار مصرف مناسد برای کالا ای تولنی شیه در منطقه 47 8امکان سرمایهگذاری در توسعۀ مسک  )تسونلا  دولای، وجود مصالح و(…   – –بوبود شرایط جغرافنایی- اکولو یکی 82 14وجود آب و  وای مناسد برای  نیگی در منطقه   65 11نزدیکی سکونت گاه به مراکز شوری 47 8وجود اشم انیا  ای طبنعی مناسد در منطقه   47 8پوشش گنا ی و مرتعی مناسد در منطقه   88 15کا ش آلودگی  ای  یست محنطی در سطح منطقه 100 17مناسد بودن وضعنت آب در سطح منطقه 35 6امکان طبنعی تولنی محصولا  مخالف کشاور ی در سطح منطقه – –توسعۀ سرمایه  ای فر نگی – اجاماعی 6 1وجود بنا ای تاریخی در منطقه 47 8پنشننه و دواپ  نیگی خانوادگی در منطقه ) نیگی انی نسل(     41 7پنونی ای قومی و قبنلهی در روساا   41 7 مناری و  مکاری قابل قبو  روسااینان با  م 29 5سادگی و آرامش  نیگی در روساا 71 12وجود دلبساگی  ای عاطفی- قومی )مزار بساگان، خاطرا ، پوشش، گویش، خورا(   24 4وجود تشکل  ا و مجامع محلی برای سامانی ی مشارکت مردپ   53 9وجود اعاماد ماقابل بن  روسااینان   59 10 نیه و پویا بودن فر نگ و رسوپ محلی )جاری بودن مراسم و روییاد ای فر نگی(   82 14 مبساگی و وفاداری  ا قومی- مذ بی در سطح روساا 47 8وجود افراد مانفذ و مورد احاراپ )سرمایۀ نمادی ( در سطح روساا 47 8تلاش مشار  و  مکاری مردپ برای عمران و آبادی روساا – –توسعۀ  یرساخت  ا و عرضه خیما  حمایای و تسونلا  رفا ی 59 10وجود امکانا  تفریحی و گذرانین اوقا  فراغت در منطقه  53 9وجود راه  ای مبادلاتی مناسد روساا 59 10دسارسی به وسنله نقلنه برای تردد به شور 71 12امکان دسارسی به خیما  آمو شی )را نمایی و دبنرساان( در سطح منطقه 82 14امکان دسارسی به کالا و خیما  مصرفی و مایحااج رو انه در سطح منطقه 82 14دسارسی به خیما  بویاشای در سطح منطقه 71 12وجود  یرساخت  ای  نیگی )آب، برق، تلف  و (…   59 10عملکرد قابل قبو  نواد ای محلی در عرضۀ خیما  به مردپ  

عوامل تضعیف کنندۀ تعلق مکانی روستاییان

 گفاگو درباره ای  جنبه ا  موضوع با مصاحبهشونیگان حو  ای  پرسش  یر صور  گرفت:

“اه انزی سبد میشود که مردپ حاضر شونی ا  روساا د  بکننی و رفا  را بر مانین ترجنح

د نی؟

برای نمونه، یکی ا  مصاحبهشونیگان در پاسخ به ای  پرسش ای گونه پاسخ داد: ای  انی

سا  آب که ننست بارش  م که  ر سا  کمار شیه؛ دیگر ا   من  برکای نمیآد خرج و مخارج  م  ر سا  بنشار شیه درآمی  م کمار شیه دیگه دخل و خرج جور درنمیآد … کار دیگری  م ننست بنکاری  م که بنیاد می کنه … بارون نبارد صحرا سبز نشه داپ  م نمنشه نگه داشت … خنلی ا که اینجا مانین بخاطر اینکه بۀهاشون یا بزرگارشون ا  جای دیگه براشون خرجی حواله میکنه و گرنه اینجا که انزی در نمیآد … بعضی ا تو نون شبشون مونین به پو  یارانه  نیهانی… “.

ا  ما  فوق گویه ای  یر اساخراج شی: کا ش درآمی در ای  روساا؛ کا ش تولنی محصولا  کشاور ی؛ افزایش  زینۀ تولنی در منطقه؛ بنکاری و نبود فرصت ای شغلی و افزایش فقر در روساا.

طبق یافاه  ای منیرج در جیو  3، عوامل تضعنف کننی  حس تعلق مکانی روسااینان ننز در اوار گروه عوامل فر نگی – اجاماعی، عوامل خیماتی و رفا ی ،عوامل جغرافنایی- اکولو یکی و عوامل اقاصادی خلاصه شیه است. در بن  عوامل اقاصادی، کا ش درآمی ،بنکاری و نبود فرصت ای شغلی، افزایش فقر، کا ش تولنی محصولا  کشاور ی  مراه با افزایش  زینۀ تولنی در منطقه بنشار تأکنی شیه است. در بن  عوامل جغرافنایی- اکولو یکی ،تیاوپ خشکسالی، گسارش بنابان و کا ش  من  ای مناسد کشاور ی، باد ای 120 رو   سنساان و حرکت طوفان ای ش  به سمت مناطق مسکونی و اقلنم گرپ و خشک منطقه بنشار ا  سوی پاسخ گویان اشاره شیه است. ا  بن  عوامل فر نگی – اجاماعی، بنشاری  فراوانی به ترتند به گسارش اعاناد در بن  روسااینان و مواجر  اوره  ای مانفذ و شاخص ا  روساا ،تشییی اخالافا  قومی و قبنله ای، کا ش امننت و مواجر  فر نیان مربوط می شود. سرانجاپ ،در حو ه خیماتی و رفا ی، شمار بنشاری ا  پاسخ گویان بر مواردی نظنر نبود دسارسی به خیما  بویاشای مناسد، دشواری دسارسی به کالا و خیما  مصرفی شوری و عیپ حمایت لا پ دولت ا  عمران و آبادی منطقه تأکنی کرده انی.

              

جیو  3. توصنف عوامل تضعنف کننی  تعلق مکانی روسااینان

درصیفراوانیمؤلفه  ا و نشانگر ا – –رکود اقاصادی 100 17کا ش درآمی در ای  روساا 41 7دشواری دسارسی به ننروی کار ماخصص 71 12کا ش تولنی محصولا  کشاور ی 65 11افزایش  زینه تولنی در منطقه 100 17بنکاری و نبود فرصت ای شغلی 94 16افزایش فقر در روساا 35 6کا ش قنمت محصولا  کشاور ی 24 4کا ش کنفنت محصولا  کشاور ی 53 9نبود فرصت سرمایهگذاری و کسد و کار در منطقه 53 9کا ش ار ش دارایی ا )مسک ،  من  ای کشاور ی و(…   41 7دشواری دسارسی به نواده ای تولنی – –شرایط نامناسد جغرافنایی- اکولو یکی 88 15اقلنم گرپ و خشک منطقه   100 17خشکسالی اخنر   94 16گسارش بنابان و کا ش  من  ای مناسد کشاور ی 88 15باد ای 120 رو ه سنساان و حرکت طوفان ای ش  به سمت مناطق مسکونی 47 8کا ش مرتع و علوفه کافی برای داپ  ا 53 9دورافاادگی نسبی جغرافنایی منطقه )فاصله تا نزدیکتری  نقطۀ شوری( – –کا ش سرمایه  ای فر نگی و اجاماعی 29 5افزایش ا دواج خارج ا  روساا 24 4کا ش پایبنیی به رسم و رسوما  محلی   35 6کا ش امننت در منطقه   35 6مواجر  فر نیان   24 4بالا رفا  منانگن  س  جمعنت روساا) پنر شین و جوان گریزی( 41 7مواجر  اوره  ای مانفذ و شاخص ا  روساا 35 6تشییی اخالافا  قومی و قبنله ای در منطقه   29 5تغننر سبک  نیگی نسل جییی روسااینان )مصرف گرایی و شور گرایی( 53 9گسارش اعاناد در بن  روسااینان – –ناکارآمیی نظاپ اداری و ضعف خیما  رفا ی 29 5عیپ کارایی مییریت روساا در بوبود شرایط  نیگی و پنگنری مسائل روسااینان 65 11دشواری دسارسی به کالا و خیما  مصرفی شوری 41 7نبود دسارسی به خیما  آمو شی )میرسه را نمایی و دبنرساان(   53 9دشواری دسارسی به خیما  اداری )بانک، دفاتر فاوا و… (  94 16نبود دسارسی به خیما  بویاشای مناسد 65 11عیپ حمایت لا پ دولت ا  عمران و آبادی منطقه 29 5نبود دسارسی به خیما  تفریحی و سرگرمی سالم برای کودکان و نوجوانان

 

طبق شوا ی ملموم، نوعی تغننر اقلنم در منطقه رخ داده و اکوسنسام طبنعی و انسانی منطقه را ماأثر ساخاه است. شی  ای  تغننرا  به گونه ای است که جوامع محلی به تنوایی نمی تواننی با آن سا گار شونی و عزپ و اراده دولت برای احنا ای  جوامع در تعلق مکانی و مانیگاری جمعنت در سکوناگاه  ای روساایی ضروری است؛ در غنر ای  صور ، خرابی آبادی  ا، مواجر  گسارده و خالی شین سکونت گاه  ای روساایی منطقه دور ا  اناظار ننست و ای  به معنای برو  پنامی ای مخرب انسانی، اجاماعی، اکولو یکی، اقاصادی، سناسی و امننای نه تنوا در سطح روساا و منطقه، بلکه در سطح ملی و حای فراملی است؛ بنابرای ، احنا و آبادی مناطق روساایی مورد مطالعه ضم  حفظ سکوناگاه  ای روساایی محلی )با توجه به تعلق مکانی آنوا( ا  برو  پنامی ای مخرب در سطح ملی و منطقه ای ننز جلوگنری خوا ی کرد.

 

– ارایۀ چارچوب تحلیل میدان نیرو برای ارزیابی یکپارچۀ تعلق مکان روستاییان

با تلفنق سه بعی مورد مطالعه می توان به ارایۀ یک ااراوب تحلنل مبانی بر منیان ننرو1 برای ار یابی یکپاراه وضعنت تعلق مکانی در بن  روسااینان اقیاپ کرد. تحلنل منیان ننرو یک تکننک تحلنلی مییریای است که در ابایا، توسط کر  لوی)  1943( برای آسند شناسی موقعنت  ای مخالف و با فرض وجود  ر دو نوع ننروی پنش برنیه و با دارنیه2 تأثنرگذار بر وقوع تغننر در  ر موقعنت مطرح شی. ای  تکننک نوعی ابزار تحلنل نظاپ یافاه محسوب می شود. ا  ای  منظر،  ر وضعنت یا عملکرد منیانی برای موا نه و تعاد  موقای دو دساه ننروی ماضاد، ننرو ای مثبت، کارسا ، تسونلگر و در کل پنش برنی  تغننر و ننرو ای منفی ،محیودکننیه، مقاوپ و در کل با دارنی  تغننر است. به دلنل پویایی پیییه  ا و نظاپ  ا تحت تأثنر عوامل ماعید پنش گفاه،  مواره ای  ننرو ا در حا  تقابل و بر م  دن موا نه به نفع خود بوده و ای  رونی پویایی و تغننر در موقعنت  ا و پیییه  ا و نظاپ  ا را در پی دارد.  نر مییریت توسعه ،شناسایی ای  دو دساه عوامل و ار یابی منزان تأثنرگذاری آنوا و تلاش برای به کمننه رسانین اثر عوامل با دارنیه و بنشننه سا ی عوامل پنش برنیه به صور  مسامر و پویاست. اجرای ای  تکننک انی مرحله را شامل می شود: تعریف مسئله یا موقعنت مورد نظر برای تغننر، بنان  یف یا جوت تغننر ،شناسایی ننرو ای پنش برنیه، شناسایی ننرو ای با دارنیه، ار یابی توان ننرو ای پنش برنیه و با دارنیه و برآینی آنوا، شناسایی و معرفی را کار ای کا ش اثر ننرو ای با دارنیه )کا ش توان ننرو ای کنونی یا حذف آنوا( و افزایش اثر ننرو ای پنش برنیه )افزایش

                                                           

12.Force Field Analysis.Driving forces / Restraining forces              

توان ننرو ای کنونی یا افزودن ننرو ای جییی( در قالد اساراتژی تغننر و پنش بننی وضعنت جییی ناشی ا  بر م خوردن موا نه ننرو ا و عوارض محامل آن که خود موضعی برای تحلنل منیان ننرو است. اساراتژی تغننر می توانی شامل کا ش اثر ننرو ای با دارنیه بیون تغننر ننرو ای پنش برنیه )اساراتژی تیافعی یا با دارنیگی1(، افزایش اثر ننرو ای  پنشبرنیه بیون تغننر ننرو ای با دارنیه )اساراتژی تواجمی یا پنش برنیگی2( و یا کا ش اثر ننرو ای با دارنیه و افزایش اثر ننرو ای پنش برنیه به صور   مزمان )اساراتژی توسعۀ ماوا ن یا برد دوگانه3( باشی. بر ای  اسام در شکل 1 عوامل تقویت کننیه و تضعنف کننی  تعلق مکانی در بن  روسااینان در ااراوب تحلنل منیان ننرو در مقابل  مییگر قرار گرفاه انی. بی تردیی ،افزایش تعلق مکانی و در نانجه، مانیگاری روسااینان در روساا ا مسالزپ کا ش یا حذف عوامل تضعنف کننیه و افزایش عوامل تقویت کننیه ا  طریق سرمایه گذاری و حمایت  یفمنی و مبانی بر برنامه برای توسعۀ اقاصادی، اجاماعی، فر نگی و کالبیی محنط  یست  نیگی روسااینان توأپ با تلاش برای حفظ محنط  یست و توانمنیسا ی روسااینان برای سا گاری با تغننرا  اقلنمی و بویژه خشکسالی رای  در منطقه است. در غنر ای   صور  تیاوپ و قیر   گرفا  بنشار عوامل تضعنف کننیه که با تاب توسعه ننافاگی یا کم توسعه یافاگی اقاصادی ،اجاماعی و فر نگی و ننز مشکلا   یست محنطی منطقه است، می توانی به افت تعلق مکانی در بن  روسااینان و تیاوپ آن منجر به مواجر  و تخلنه روساا ا شود. را کار ای کا ش ننرو ای منفی وارد بر تعلق مکانی در قسمت نانجهگنری نشان داده شیه است .

                                                           

  1. Defensive Strategies
  2. Aggressive Strategy
  3. Double-win strategy

 

شکل 1. چارچوب تحلیل میدان نیروی تعلق مکانی در بین روستاییان

 

نتیجه گیری و پیشنهادها

ای  تحقنق به شنو  پیییارشناسی توصنفی کوشنی تا برداشت روسااینان ا  تعلق مکانی، عوامل تضعنف کننیه و تقویت کننی  آن را در بن  روسااینان منطقه ای که مواجر  گسارده ای را تجربه کرده است )توکلی و موسوی ،1388(، تبننن  کننی. بعنی نخسنت شنامل شناسنایی و توصننفگویه  ای نشانگر حس تعلق مکانی است. بخشنی ا  این  برداشنت  ن ا، نظننر سنرمایه گنذاریاقاصادی به منظور آباد کردن اراضی و کشنت ینا تولننی محصنولا  جیینی و نننز راه اننیا یکسد وکار و معرفی نوآوری و فناوری به محل جنبنه اقاصنادی دارننی. برخنی دیگنر،  مانننیمشارکت در توسعه  یرساخت  ای عمومی، توسعۀ مسک ، پنگنری پنشگنری ا  تخرید محنط  یست و  یرساخت  ای محلی، تصمنم به مواجر  خود، تصمنم به مواجر  فر ننیان، مطلنعبودن ا  شرایط و ویژگی  ای بار  منطقه، پنگنری اخبار و اطلاعا  در منورد وضنعنت جناریمحل و پنگنری به منظور آگا ی ا  آینی  منطقه و یا پنش بننی آن، معرفی و تبلنغ و توصنۀ محل به دیگران برای سکونت یا کار و مشارکت مؤثر و ماعویانه در نواد ای محلی و امور اجاماعی بنشار ما نت اجاماعی دارنی. شماری دیگر ا  ای  برداشت  ا، نظنر رعاینت و تنروی  فر ننگمحلی ا  جمله گویش و پوشش، مصرف خورا  و فنراورده  نای محلنی، حفنظ و رواینت واناقا  تاریخ شفا ی شامل خاطرا  و قصه  ا و…، جنبۀ فر نگی دارنی. سرانجاپ، برداشت  نایینظنر احسام دلانگی در صور  تر  محل )داشا  حنس نوسناالو یک بنه منوط (، اولوینتا دواج محلی و پاسیاشت خصنصۀ پیرتباری در امر ا دواج فر نیان بنشنار جنبنۀ احساسنی وعاطفی تعلق مکان را با تاب می د نی؛ بننابرای ، تعلنق مکنانی جنبنه  نای مخالنف اقاصنادی،اجاماعی و محنطی، فر نگی و احساسی و عاطفی دارد و انانۀه محققان پنشار اشاره کرده اننی)اسایم ، 2002، 2006(، ای  با تاب پنۀنیگی و مرتبط بودن تعلق مکان با شرایط و وضنعنتتوسعۀ اجاماعی، اقاصادی، فر نگی مکان مورد نظر دارد.

در بعی دیگر و در نانجۀ جریان گفاگو با روسااینان موارد ماعیدی به عنوان تقویت کننی  حس تعلق مکانی آنوا برشمرده شی: “جایگاه و منزلت معن  و اعابار داشا  در محل، سمت داشا  در نواد ای محلی و مشارکت در مناسبا  و شبکه  ای اجاماعی )سرمایۀ اجاماعی( ،مانین ریش سفنیان و بزرگار ا در محل، شناخاه بودن و شور  داشا  یا صاحد نفوذ و مرجع بودن خود یا نزدیکان )سرمایۀ نمادی (، ا دواج و پنونی خانوادگی محلی، قوپ گرایی و تعلق به طایفه و خانواده ای منسجم و غالد در محل، وجود شغل یا امکان درآمی ایی، داشا  خاطرا  خوب یا تاریخ شفا ی انباشت شیه طی انی نسل  نیگی خانوادگی، پسنییین آرامش ساک  در محل و گریزان بودن ا  ا دحاپ و شلوغی مکان  ای شوری و پرجمعنت مقصی مواجر ، وجود احاما  تعرض به اراضی و تصرف آن و در نانجه ننا  به مانین در محل ،داشا  خانه و باغ و دارایی در محل، عاد  کردن به سبک  نیگی محلی، جاری و فراگنر بودن آداب و رسوپ محلی )گویش ، عزا، عروسی، با ی و سرگرمی، جش  و …(، دف  شین نزدیکان در محل و ا منت دادن به تیفن  در کنار آرامگاه محلی سایر اعضای خانواده پنش تر ننز در یک تحقنق به “توییی  ویت در  شیه  مراه با توییی ا  دست دادن کنار  اراضی” )بونناو و  مکاران ،2002( اشاره شیه است. غنر ا  ای  موارد، برخی ا  پاسخ گویان به “افزایش ار ش دارایی  ای محلی” به عنوان عامل تقویت کننیه و تعیادی )نه نفر( به “کا ش ار ش دارایی  ای محلی” به عنوان تضعنف کننی  تعلق مکانی اشاره کرده انی. واقعنت ای  است که “افزایش ار ش دارایی  ا” می توانی نقشی دو پولو را در ای  باره ایفا کنی؛  یرا به  مان شنوه که افزایش ای  دارایی  ا می توانی موجد جلد سرمایه گذاری و مانیگاری ساکنان محلی شود،  مزمان ای  احاما  وجود دارد که انن  افزایشی موجد ترغند روسااینان به فروش دارایی  ای خویش و دسارسی به نقیینگی و سرمایۀ مالی و اناقا  آن به مناطق دیگر بویژه شوری به قصی خریی مسک  یا ملک و دیگر سرمایه گذاری  ا و در نانجه، مواجر  آنوا شود. ا  بن  عوامل تضعنف کننیه ننز می توان به موارد  یر اشاره کرد: “فو  و ا  دست دادن نزدیکان، تغننر ار ش  ای فر نیان، ناسا گاری آنوا با والیی  )شکاف نسلی خانوادگی( و  وا  خانواده  ای گسارده و رواج خانواده  ای  ساه ای، شورگرایی فر نیان و مواجر  آنوا، تشییی رفت و آمی به شور به دلایل مصرف گرایی و یا ننا  به مراقبت  ای بویاشای، اخالافا  و درگنری  ای محلی و مسایل امننای، وخنم شین شرایط اقلنمی محل، تجمنع بافت مسکونی روساا و مجبور شین به  مجواری با واحی ای دیگر، حساد  ور ی و دخالت  مسایه  ا، احسام کنار  اجاماعی شییی و عیپ آ ادی عمل جوانان و در نانجه تمایل آنوا به مواجر ، پنر شین روساا ا و کا ش تعیاد جوانان و در نانجه، راکی به نظر رسنین، نبود تنوع و پویایی و یکنواخت شین گذشت  مان، رفت و برگشت به محل کار و عیپ سکونت گزیین در منطقه محل کار، ا  دست دادن شغل، کا ش ار ش دارایی  ا، نیاشا  مکان  ای عمومی برای تفریح و سرگرمی جوانان، بر  م خوردن قشربنیی و ا  دست رفا  جایگاه خانواده  ای اصنل و ریشه دار با نوکنسه  ا، احسام تبعنض در بوره برداری ا  خیما  و امکانا  محلی. در ای  بن ، پنشار منرلطفی و  مکاران) 1394( بر ا منت انسجاپ اجاماعی با تأکنی بر تنوع قومی مذ بی در شورساان  ابل اشاره داشاه انی .

در بعی سوپ، عوامل تضعنف کننی  حس تعلق مکانی روسااینان ننز در اوار گروه عوامل فر نگی– اجاماعی، عوامل خیماتی و رفا ی ،عوامل جغرافنایی- اکولو یکی و عوامل اقاصادی خلاصه شی. در ای  بن  مواجر  اوره  ای مانفذ و شاخص ا  روساا به عنوان یکی ا  عوامل تضعنف کننی  اجاماعی به مقولۀ  وا  سرمایه  ای نمادی  انسانی1 یک جامعه مربوط می شود. سرمایۀ نمادی  انسانی، افراد شناخاه شیه )شونر(، با افاخار ،بانفوذ و مورد احاراپ در جامعه انی که می تواننی ایفاگر نقش را بران و تسونلگران پنشرفت و عامل اساحکاپ و انسجاپ یک جامعه باشنی. شکل گنری ای  نوع سرمایه به صور  تیریجی و در طی  مان اتفاق می افای و انباشت آن در یک جامعه می توانی موجد شکل گنری یا انباشت دیگر صور سرمایه، ا  جمله اجاماعی و اقاصادی شود یا آن را تسونل کنی. اتکن)  2003: 507( به مقولۀ سرمایه  ای انسانی و نمادی  در جوامع روساایی توجه کرده است.  

                                                           

  1. human symbolic capital

در مجموع ا  عوامل تقویت کننیه تعلق مکانی و مانیگاری روسااینان در روساا ا ،می توان نانجه گرفت ا  دیی مردپ روساایی توسعۀ  یرساخت  ا، عرضۀ خیما  رفا ی، درمانی و آمو شی می توانی به افزایش تعلق مکانی و مانیگاری روسااینان کمک کنی. حمایت ویژه ا  مراکز آمو شی و درمانی ا  جمله خانه  ای بویاشت روساایی، تقویت شبکۀ راه  ا، تقویت تعاونی  ای روساایی عرضه کننی  نواده  ای مصرفی و ننز تأمن  منابع و اعابارا  برای د ناری  ا به منظور ارایۀ خیما  به روسااینان می توانی سودمنی واقع شود.  مۀنن ، به منظور ایجاد فرصت  ای شغلی و توسعۀ معنشت پاییار به عنوان عامل ارتقاد نی  تعلق مکانی روسااینان توسعۀ سرمایه گذاری حمایت شیه در سطح منطقه ضروری است. فرا م سا ی اشاغا  در معادن، پرداخت واپ و حمایت ا  توسعۀ صنایع دسای ماننی سفا گری که سابقۀ تاریخی آن در منطقه  م وجود دارد )شور سوخاه( و ننز فرش دساباف، بوره برداری ا  ظرفنت  ای مبادلا  مر ی با کشور افغانساان با رایزنی  ای دیپلماتنک، تقویت با اراه ا و گمرکا  مر ی و اخاصاص منابع ار ی لا پ و در کنار توجه به مسایل امننای برای روساا ای مر ی منطقه و اساان و کشور ا  ا منت بسزایی برخوردار است. در  مننۀ ایجاد اشاغا  لا پ است به موارد  یر بنشار توجه شود: جاذبه ای گردشگری، تاریخی، فر نگی و طبنعی در محیود  منطقه و شورساان، ا  جمله شور باساانی سوخاه، دریااه و تالاب بن المللی  امون ،کوه خواجه و جاذبه ای کویری و توریسای، داشا  مزیت در پرورش انواع داپ، ا  قبنل شار ،بز کرکی و پرورش ما ی در دریااه  امون، صنایع دسای رای   ماننی انواع بافانی ا و اسافاده ا  گنا ان و رسانی ا موجود در منطقه ماننی ننزار ای دریااه  امون برای بافا  پرده  ایی ا  جنس نی که ا  تقاضای بالایی برخوردار است. بیی  منظور آمو ش فنی و حرفه ای، کمک به با اریابی و ننز تخصنص اعابارا  بانکی کم بوره با شرایط پرداخت مناسد توسط بانک  ا یا صنیوق  ای اعاباری به کسد وکار ای خانوادگی به منظور حفظ ساخاار و کارکرد اقاصادی- اجاماعی خانوار ای روساایی در خور توجه است. رونق کسد وکار و بوبود وضعنت معنشای ضم  مانیگاری جمعنت ساک  می توانی مواجر  معکوم را ننز ترغند کنی و ای  خود طبق یافاه  ای تحقنق می توانی به عنوان عامل تقویت کننی  تعلق مکانی عمل کنی. در ای  باره بنناد ایی  ماننی برکت می تواننی مطابق تجربۀ سا نیه خود در سایر نقاط کشور به کارآفرینی اجاماعی در مناطق محروپ روساایی شورساان  ابل  مت گمارنی .

به منظور بوبود وضعنت اکولو یکی منطقه که در حا  حاضر بیلنل خشکسالی و کم آبی و طوفان  ای ش  تبییل به عامل تضعنف کننی  تعلق مکانی شیه است )یافاه  ای کنفی( ،توسعۀ کمربنی سبز و فضای سبز در روساا ا با اسافاده ا  گونه  ای گنا ی مناسد اقلنم منطقه ،رایزنی جیی برای تأمن  آب رودخانه  امون ا  افغانساان جوت مصارف کشاور ی و ننز بوبود اکوسنسام طبنعی و انسانی منطقه )با توجه به خشک شین دریااه  نرمنی و تاثنر آن بر روان شین طوفان  ای ش (، اصلاح الگوی کشت و شبکۀ تو یع )سومنه بنیی آب( و مصرف آب )اسافاده ا  فناوری  ای نوی  آبناری( و آمو ش کشاور ان در ای   مننه درخور توجه است .

در مطالعا  بعیی می توان در ااراوب تحلنل منیان ننرو به ار یابی کمی توان ننرو ای پنش برنیه و با دارنی  شناسایی شیه در ای  تحقنق و در نانجه، بنان را برد ای تغننر ا  نوع تیافعی یا با دارنیگی، اساراتژی تواجمی یا پنش برنیگی و یا اساراتژی توسعۀ ماوا ن پرداخت .

 

منابع

بییعی ا نیا ی، مرجان و پنا نیه خواه، موسی و مخااری، راضنه) .1387(. نقش حس مکانی در  ویت بومی )مطالعه موردی: دانشجویان یاسوجی دانشگاه  نا ی تونران.(فصنلنامه       ؛ئوپلناننک دوره 4، شماره 2 )پناپی 12(. ص 157- 175.

توکلی، مرتضی و موسوی، سنی محمود) 1388(. تحلنل تاثنر حس تعلق مکانی  ننان روسناایی شننعهمر نشن  بر مواجر  در منطقه سنساان .فصلنامه علمی ترویجی بانوان شنعه. سا  ششم، شنماره21، ص 161-184.

خیائی،   را؛ رفنعنان، مجابی؛  داداشپور،  اشم و تقوایی، علی اکبر )1394(. بررسی تأثنر ظرفنت مکانی بر دلبساگی به مکان ا  منظر گروه نوجوان در شور توران. پژو  ش ای جغرافنای  برنامهریزی ،شوری دور  3، شمار  1، صص 33-54.

رضا اده، راضنه) .1385(. رویکردی روانشناسانه و  جامعهشناسانه به  ویت مکانی در شور ای .جیینی  ااپ او،  توران، اناشارا  شرکت عمران شور ای جییی.

 بردست، اسفنییار. )1383(. انیا   شور. مرکز مطالعاتی و تحقنقاتی شورسا ی و معماری.

سرمست، بوراپ و ماوسلی، محمی مویی) 1389(. بررسی و تحلنل نقش مقنام مکان در مننزان حنستعلق به مکان )شور توران( .مییریت شوری، شماره 26، صص 133-146.

فرو نیه، علی جوان و مطلبی، قاسم) .1390(. مفووپ حس تعلق به مکنان  و عوامنل  تشنکنل د ننی آن.

 ویت ،شور شمار  8، سا  5، صص27-37.

قاسمی اصفوانی، مرواریی )1385(. بررسی حس مکان در شور ای جییی )مطالعۀ موردی: شنور  جیینیانییشه( .مجموعه مقالا   مایش بن  المللی شور ای ،جییی ااپ او،  توران، اناشارا  شرکت عمران شور ای جییی.

کاسالز، مانوئل) .1381(. عصر اطلاعا،  جامعه، فر نگی و اقاصاد، قیر  فر .نگ جلی دوپ.    ترجمنه: حس  ااووشنان، اناشارا  طرح نو، توران.

گلکار، کورش) 1380(.       مؤلفه ای سا نی  کنفنت طراحی شوری. نشریۀ علمی پژو شی                                     ،صنفه  شنمار

33، ص 38. معلمی، محس)  1386(.            وینت شنوری ،  وینت  مسنکونی ، مفنا نم  گمشنی امنرو ی . ما  نامنه راه و

ساخامان، شماره 48، ص 90.

منرلطفی، محمود رضا،. علوی  اده، سنی امنر محمی.؛  یایای امن ، خورشنی) .1394(. بررسی انسنجاپ

اجاماعی در حفظ امننت مر ی با تاکنی بر تنوع قومی مذ بی مطالعنه منوردی: شورسناان  ابنل.

فصلنامه برنامه ریزی  منطقه ،ای سا  پنجم، شماره 19، صص 57-70.  

 

Bayne, T. and Montague, M. (eds.) (2011). Cognitive Phenomenology. Oxford University Press, USA.

Bonaiuto, M., Carrus, G., Martorella, H. and Bonnes, M. (2002). Local identity processes and environmental attitudes in land use changes: The case of natural protected area. Journal of Economic Psychology, 23, 631–653.

Bott, S. E., Banning, J., Wells, M., Haas, G and Lakey, J. (2006). A sense of place: A framework and its application. College Services, 6(5): 42-47.

Brown, G. and Raymond, C. (2007). The relationship between place attachment and landscape values: Toward mapping place attachment. Applied Geography, 27, 89–.111

Brown, G. G., Reed, P. and Harris, C. C. (2002). Testing a place-based theory for environmental evaluation: An Alaska case study. Applied Geography, 22, 49– .67

Canter, D. (1997). The facets of place, In G. T. Moore and R. W. Marans, (Eds.), Advances in Environment, Behavior, and Design. Vol. 4: Toward the Integration of Theory, Methods, Research, and Utilization. New York: Plenum, pp. 109-147. 

Chigbu, U. E. (2013). Fostering rural sense of place: the missing piece in Uturu, Nigeria. Development in Practice, 23:2, 264-.772

Cuba, L. and Hummon, D. (1993). A place to call home: Identification with dwelling, community and region. Sociological Quarterly, 34, 111–.131

 

شریف زاده

 

Dale, A., Ling, C. and Newman, L. (2008). Does place matter? Sustainable community development in three Canadian communities. Ethics, Place Environment, 11, 267–281.

Eisenhauer, B. W., Krannich, R. S. and Blahna, D. J. (2000). Attachments to special places on public lands: An analysis of activities, reason for attachments and community connections. Society Natural Resources, 13, 421–441.

Hidalgo, M. C. and Hernandez, B. (2001). Place attachment: Conceptual and empirical questions. Journal of Environmental Psychology, 21, 273–281.

Hodges, V. Pauline (2014). Using a Sense of Place to Teach at-Risk Rural Students. The English Journal, Teaching in Context: Rural Schools, Vol. 93, No. 6pp.2730.

Kaltenborn, B. P. and Bjerke, T. (2002). Associations between environmental value orientations and landscape preferences. Landscape and Urban Planning, 59, 1– 11.

Kyle, G.; Graefe, A. and Manning, R. (2005). Testing the dimensionality of place attachment in recreational settings. Environment and Behavior, 37(2): 153-177.

Lewin K. (1943). Defining the “Field at a Given Time”. Psychological Review. 50: 292-310

Lindahl, Karin Beland; Susan Baker and Cecilia Waldenström. (2013). Place Perceptions and Controversies over Forest Management: Exploring a Swedish Example. Journal of Environmental Policy Planning, 15:2, 201-223.

Malterud, K., Siersma, V. D., Guassora, A.D. (2015). Sample Size in Qualitative

Interview Studies: Guided by Information Power. Qual Health Res. 2015 Nov 27; Pp:1-8. pii: 1049732315617444.

Ngo, M. and Brklacich, M. (2014). New farmers’ efforts to create a sense of place in rural communities: insights from southern Ontario, Canada. Agric Hum Values, 31:53–67.

Norton, B. G. and Hannon, B. (1997). Environmental values: A place-based theory. Environmental Ethics, 19, 227–245.

Pedagogik, N. (1995). A developmental or a ‘pure’ phenomenographic interest-are there methodological implications?. Journal of Nordic Educational Research, 15(3), 144-155. 

Proshansky, H. (1978). The city and self-Identity. Environment and Behavior. Vol )2(01, 147-169 

Proshansky, H. M., Fabian, A. K. and Kaminoff, R. (1983). Place-identity: Physical world socialization of the self. Journal of Environmental Psychology, 3, 57–.38 Relph, E. (1976). Place and placelessness. London: Pion.

Richardson, J. E. T. (1999). The concepts and methods of phenomenographic research. Review of Educational Research, 69(1), pp. 53-.28

Semken, S. and Freeman, C. B. (2008). Sense of Place in the Practice and Assessment of Place-Based Science Teaching. Science Education, 92, 10421058. 

Shamai, S. (1991). Sense of place: An empirical measurement. Geoforum, 22, 347– .853

Soini, K. Vaarala, H., and Pouta, E. (2012). Residents’ sense of place and landscape perceptions at the rural–urban interface. Landscape and Urban Planning; 104, 124– .431

 

Sokolowski, R. (2000). Introduction to Phenomenology. Cambridge and New York: Cambridge University Press.

Stedman, R. (2002). Toward a social psychology of place. Predicting behavior from place-based cognitions, attitude and identity. Environment and Behavior, 34,

561–.185

Stedman, R. (2003). Is it really just a social construction? The contribution of the physical environment to sense of place. Society Natural Resources, 16, 671– 685.

Stedman, R. (2006). Understanding place attachment among second home owners.

American Behavioral Scientist, 50, 187–.502

Steele, Fritz. (1981). The sense of place. Boston: CBI Publishing Company.

Stokols, D. and Shumaker, S. A. (1981). People in places: A transactional view of settings. In J. Harvey (Ed.), Cognition, social behavior and the environment (pp. 441–488). Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum.

Tuan, Y. F. (1977). Sense of place: The perspective of experience. Minneapolis, MN: University of Minnesota Press.

Vogt, C. A. and Marans, R. W. (2004). Natural resources and open space in the residential decision process: A study of recent movers to fringe counties in southeast Michigan. Landscape and Urban Planning, 69, 255–269.

Vorkinn, M. and Riese, H. (2001). Environmental concern in a local context. The significance of place attachment. Environment and Behavior, 33, 249–263.

Watson, G. (2012). Creating sense of place. Accessed August 17, 2012. http://www.thegridpad.com/index.php/2012/08/creatingasenseofplace/.

Williams, D. R. and Vaske, J. J. (2003). The measurement of place attachment: Validity and generalizability of a psychometric approach. Forest Science, 49(6): 830-840.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

پایان نامه ها

 

مطالب مشابه را هم ببینید

همچنین شاید مطالب زیر مورد پسندتان باشد...