پایان نامه با موضوع همسر، اجتماعی، ازدواج، همسری، همسرگزینی،

انتخاب کنند. بنابراین نقش والدین کمرنگ‌تر از گذشته شده و جایگاه آنها در ازدواج فرزندانشان بیشتر به صورت یک مشاور در آمده است تا یک تصمیم گیرنده نهایی.
شیوه‌های همسرگزینی هم تنها محدود به خانواده نمی‌شود بلکه از قالب و چارچوب خانواده خارج شده و انواع دیگری از همسرگزینی مطرح شده است. مؤسسات همسرگزینی از شیوه‌های جدید همسرگزینی هستند که در نوع خود دارای مزایا و معایب قابل توجهی هستند.
تأثیر عواملی همچون سن، قومیت و پایگاه اقتصادی را نیز نمی‌توان نادیده انگاشت. هر چند تأثیر برخی از آنها همچون قومیت کمرنگ‌ تر شده اما پایگاه اقتصادی اجتماعی فرد همچنان نقش مهم و بسزایی در انتخاب همسر دارد. (در تحقیق حاضر بیشتر بدان می پردازیم.) باورها و هنجارهای دینی نیز هر چند تا حدی کمرنگ‌تر شده، ولی هنوز هم بر الگوهای ازدواج تأثیرگذار هستند. روابط قبل از ازدواج نیز از جمله مسایل جدیدی است که در حال شیوع در جامعه است و تأثیرات منفی نیز بر ازدواج دارد. با گسترش شبکه‌های ارتباطی با سبک جدیدی از ازدواج‌های مجازی روبرو هستیم که در نوع خود قابل تأمل‌اند.
تقسیم‌بندی‌های متوعی در باب سیر تحول ملاک‌های همسرگزینی صورت گرفته است: دوره‌های سنتی، مدرن، در حال گذار و پست مدرن. با تقسیم به قبل از انقلاب و سه دهه بعد از انقلاب؛ که در هر دوره می‌توان ملاک‌هایی را در آن برجسته ساخت. این عوامل با توجه به سیر تحولات در هر دوره میزان متفاوتی از اهمیت را داشته‌اند و در هر دوره، از تأثیرشان کاسته یا بر آن افزوده شده است.
مروري بر مباحث گذشته نشان مي‌دهد كه نظرهاي مختلف مربوط به عوامل مؤثر بر همسرگزيني را در دو دسته مي‌توان جاي داد:
الف: دسته‌اي از نظرها كه ميل به همسان‌گزيني را عامل عمده در انتخاب همسر مي‌دانند.
ب: دسته‌اي از نظرها كه ميل به ناهمسان گزيني را عامل عمده در انتخاب همسر مي‌دانند. همانطور كه ملاحظه شد طرفداران به همسان‌گزيني بيشتر از طرفداران و معتقدان به ناهمسان‌ گزيني بودند.
تأمل دقيق و عميق آراي اين دو دسته براساس نظريه اختيار عاقلانه ما را به اين نتيجه مي‌رساند كه:
1 ـ اين دو نظر در عرض هم قرار ندارند بلكه درطول يكديگرند و قبول يكي لزوماً به طرد ديگري نمي‌انجامد.
2 ـ مقايسه اين دو نظريه با يكديگر نيز محل اشكال است. زيرا «موضوع» و «منظور» اين دو كاملاً متفاوت از يكديگر است. موضوع و منظور آراي مربوط به همسان گزيني، همساني در باورها و ارزش‌هاي اجتماعي و فرهنگي، مذهبي، سياسي و اقتصادي است و طبيعي است همساني افراد در مواردي چون محل سكونت، مذهب و دين، قشر اجتماعي، شغل، سن يا گروه سني، تحصيلات و… شرايط را به‌گونه‌اي فراهم مي‌نمايد تا تشابه افراد در باورها و ارزش‌هاي اجتماعي، فرهنگي، مذهبي و سياسي بيشتر شود. بايد توجه داشت كه چون از يك طرف سلسله مراتب ارزشي افراد و گروه‌هاي مختلف الزاماً يكسان نيست و از سوي ديگر اشتراك در هريك از موضوعاتي كه قبلاً ذكر شد (نظير محل سكونت، مذهب، تحصيلات) تشابه در باورها و ارزش‌هاي خاصي را به‌دنبال دارد، بنابراين براي افراد مختلف همساني در يك يا چند بعد معين از اهميت خاصي برخوردار مي‌شود و به همين دليل است كه برخي به همساني در تحصيلات و برخي ديگر به همساني در مذهب و برخي ديگر به همساني در هر دو و يا موضوعات ديگر تأكيد بيشتري مي‌ورزند.
اما موضوع و منظور آراي مربوط به ناهمسان گزيني، ناهمساني در نيازمندي و توانايي رفع نياز است. به عبارتي فرد آماده ازدواج ازميان كساني كه داراي تشابه ارزشي با او هستند (همسان‌ گزيني) كسي را انتخاب مي‌كنند كه نيازمندي‌ها و كمبودهاي او را نداشته باشد و درعين حال توانايي رفع نيازهاي او را داشته باشد. (ناهمسان گزيني) و در اينجا چون سلسله مراتب نيازهاي افراد با يكديگر متفاوت است، برخي از توانمندي‌هاي «ديگري» ممكن است مهم‌تر از ساير توانمندي‌هاي او جلوه نمايد.
حال سوال اصلی این تحقیق به زبان ساده این است که چه کسی با چه کسی باید ازدواج کند؟
در نظریات بالا به توضیح این مطلب پرداختیم که همسان همسری یعنی در زندگی با کسانی ارتباط برقرار می کنیم یا ازدواج می کنیم که از لحاظ فردی، اجتماعی و فرهنگی همسان با خودمان هستند.همسانی مکان جغرافیایی درمحل سکونت یا محل تولد عامل پیوند میان زن و مرد است. بعد از آن قیافه ظاهری که همسان همسری جسمانی را شامل می شود.
شرایط اقتصادی- اجتماعی عامل دیگری در گزینش همسر است. گذر از دوران کشاورزی و بوجود آمدن طبقات اجتماعی ، به معنای ورود به عصر همسرگزینی آزاد بر ورای مرزهای طبقاتی نیست.
طبقات بالا و پایین بیش از طبقه متوسط ،گرایش به درون همسری دارد.همسان همسری از دیدگاه تحصیلی که شامل میزان و نوع تحصیل است تا حدودی بسیار متاثر از شرایط اقتصادی- اجتماعی می باشد.
زوجیت و تحصیلات ازجهات زیر با یکدیگر مرتبط اند:
1. گذر از جامعه فئودالی و فردی شدن شرایط ارتقای تحصیل ، ابزاری در جهت دستیابی به سطوح بالای اقتصادی است درنتیجه، تشابه زوجین معنایی فراتر از خود آموزش و محتئای آن دارد.
2. تشابه نوع ومیزان تحصیلات به تشابه خلق وخوی زوجین منجر می شود.
3. زنان به ندرت به ازدواج با مردانی کمتر از حدتحصیلات خودرضایت می دهند که به آن زن فرادست همسری می گوییم در حالیکه معیار اقتصادی-اجتماعی منجر به زن فرودست همسری می شود.
در جامعه ایران شاخصهای گوناگون مانند تشابه شغل پدران زوجین ، نشان دهنده گرایش شدید انسانها به درون همسری است ،اما این همسان همسری در همه جا یکسان نیست. در جامعه فاقد تحرک اجتماعی ، شاهد درون همسری هستیم.
عنصر کانونی در تئوری مازلو نیاز است. این تئوری مبتنی بر سه پیش فرض اساسی است:
1- افراد بر پایه نیازهای ارضا نشده تحریک می‌شوند. 2- نیازهای افراد از ساده به پیچیده به ترتیب اولویت مرتب می‌شوند؛ 3- یک نیاز در صورتی به عنوان محرک مطرح می‌گردد که نیازهای قبل از آن برآورده شده باشد.
در این تئوری نیازها به پنج سطح تقسیم شده‌اند: 1- نیازهای فیزیولوژیکی، مثل نیازهای مربوط به غذا، مسکن و روابط جنسی؛ 2- نیازهای ایمنی؛ مثل دوری از خطر، ایمنی و اطمینان و ثبات (اقتصادی)؛ 3- نیاز به روابط اجتماعی و محبت؛ مثل پذیرفته شدن توسط دیگران و تعلق گروهی؛ 4- نیاز به حرمت و بازشناسی؛ مثل نیاز به تأیید و احترام دیگران، 5- نیاز به خودشکوفایی؛ مثل خلاقیت و پیشرفت (گنجی،1380: 6-175).
براین اساس می‌توان گفت طبقات اجتماعی بالاتر که از درآمد کافی برخوردار بوده و معمولاً از نظر تأمین دو دسته اول سلسله مراتب نیازهای مازلو با مشکل مواجه نیستند در انتخاب همسر خود نیز به معیارهای فرامادی‌تری که تأمین‌کننده نیازهای سطوح بالاتر می‌باشند توجه بیشتری می‌نمایند بر این مبنا انتظار می‌رود پایگاه‌های اجتماعی- اقتصادی بالاتری نسبت به طبقات اجتماعی پایین‌تر اهمیت بیشتری برای معیارهایی مانند تحصیلات، منزلت اجتماعی و خصوصیات اخلاقی و شخصیتی همسر آینده خود قائل باشند.
اصطلاح همسر ایده‌آل اشاره دارد به اینکه یک شخص یک تصور ذهنی از خصوصیات آرمانی شده کسی را که آرزو می‌کند با او ازدواج کند دارد که ممکن است مبهم باشد و یا روش و صریح، ناگفته روشن است که این تصورات فردی تابعی است از تصورات کلی جامعه در مورد انتخاب همسر، به نحوی که جوامع مختلف در مورد مراحل و شیوه‌های همسرگزینی و نیز خصوصیات همسر آرمانی دیدگاه‌های مختلفی دارند که برخاسته از الگوهای فرهنگی و مقتضیات اقتصادی- اجتماعی‌شان می‌باشد. بنابراین تئوری دیدگاه‌های فردی در هر دوره از زندگی تفات می‌یابد، به نحوی که در نوجوانی صفات فیزیکی، فیزیک بدن، زیبایی شکل و صورت و در خصوصیات روان‌شناختی شهامت، فریبندگی، جرأت و… در مورد زن یا مرد خیالی ادراک می‌شود. اما همیشه این تصورات خیالی نیستند، چرا که این ویژگی‌ها در ارتباط با ملاحظات و ضرورت‌های اجتماعی، اقتصادی، ملی، رفتاری و… نمود می‌یابد. به طور کلی تصور همسر ایده‌آل در معاشرت با جنس مخالف سازگاری در سلیقه، علایق و ایده‌‌آل در معاشرت با جنس مخالف سازگاری در سلیقه، علایق و ایده‌آل‌ها و تأکید بر سازگاری در خصیصه‌های شخصی را در برمی‌گیرد (کلدی، علیرضا و غفوریان قالیباف،مریم). مطالعات کتل ونزارود و اشتروس در این زمینه قابل توجه است. اشتروس در مطالعه خود دریافت که ایده‌آل‌های درصد زیادی از افراد مورد مطالعه شامل خصوصیات فیزیکی، خصوصیات مربوط به خلق و خو و خصوصیات فرهنگی بوده است. درصد زیادی نیز ایده‌آل‌های فیزیکی و فرهنگی داشته‌اند. ایده‌آل‌های مربوط به خلق و خو کمتر مورد توجه بوده‌اند. در حدود نصف افراد مورد مطالعه تصریح کرده بودند که در موقع انتخاب همسر به طور آگاهانه همسرشان را با ایده‌الشان مقایسه کرده‌اند. در حدود 59 درصد از افراد مورد مطالعه عقیده داشته‌اند که همسرانشان از لحاظ فیزیکی با ایده‌آل مورد نظرشان بسیار نزدیک و یاحتی یکسان است و 73 درصد نیز عقیده داشته‌اند که نامزدهایشان از لحاظ فیزیکی با ایده‌آل مورد نظرشان بسیار نزدیک و یا حتی یکسان است و 73 درصد نیز عقیده داشته‌اند که نامزدهایشان از لحاظ شخصیتی با ایده‌ال مورد نظرشان بسیار نزدیک بوده‌اند (کلدی، علیرضا و غفوریان قالیباف،مریم).

2-19- 1- مقایسه ملاکهای همسرگزینی در جامعه سنتی ومدرن ایران
مورگان معتقد است ، جوامع سه دوره برای تکامل دارند هر جامعه ای که در مرحله دوم تطور (توحش) قرار داشته باشد ، لزوماً به مرحله سوم (تمدن) می رسد. در این دیدگاه انسان موجودی منفعل است و هیچ قدرتی در تغییر سرنوشت خود ندارد.شاید بتوانیم این نظریه را به این صورت تعمیم دهیم که در جامعه در حال گذار از سنتی به مدرن ،تغییرات دیدگاه والدین و فرزندان ناگزیر است و برگشت به گذشته امکان پذیر نیست.
در مورد داشتن حجاب اسلامی همسر، پدران اهمیت بیشتری نسبت به پسران قائل هستند.پسران به معیارهایی نظیر: خوش تیپ بودن، داشتن وضع مالی خوب،دارابودن تحصیلات عالیه و دانشگاهی همسر اهمیت بیشتری نسبت به پدران خود می دهند.
چنین ملاکهایی دربین دختران نیز مانند پسران نسبت به همسران آینده شان دارای اهمیت ویژه ای است و این امر حکایت از آن دارد که دختران جامعه امروز ، عشق وعلاقه به همسر و ساده زیستی را از امور ایده آلیستی وآرمانی می دانند و سطح توقعات و انتظاراتشان در مقایسه با مادران ، چرخشی کاملاً وارونه پیدا هم است.
در این گونه مسائل تفاوت ارزشی و نگرشی دختران با مادران دقیقاً واضح و آشکار است و نشان از آن دارد که نسل جدید نسلی اقتصادی ، مادی گرا و راحت طلب است.در مجموع می توان گفت که معیارهای ازدواج برای مادران ، بیشتر جنبه دینی و برای دختران صبغه ای غیر دینی دارد (صدیق اروعی 218: 1374و219).
وضعیت همسر گزینی در جوامع صنعتی جدید با سست شدن روابط بین والدین و فرزندانشان همراه است.اهمیت به فرد گرایی و احترام به احساسات فردی ، تحرک روز افزون افراد خانواده ، باعث بوجود آمدن این گسست بین آنها شده است.اقتدار والدین کاهش یافته ولی از بین نرفته است. کماکان فرزندان تمایل دارند که به طور غیر مستقیم والدین شان نظری همسو با ایشان در انتخاب همسرانشان داشته باشند.
از نظر دورکیم درخانواده گسترده مالکیت از حالت فردی خارج شده و به صورت جمعی مورد ارزیابی قرار می گیرد.گزینش همسر از اختیار فرد خارج است یعنی افراد با جلب نظرو موافقت و منافع جمع همسر خویش را انتخاب می نمایند. معیارهای همسانی و سنخیت زوجین در اختیار ریش سفیدان و بزرگترها می باشد.در حالیکه در خانواده هسته ای فردیت تحقق می یابد و خانواده نیازی به حمایت گروههای خویشاوندی ندارد.
در اين پژوهش از بين نظريه هاي مذكور، ترکیبی از نظریات تصور از همسر مطلوب ، مجاورت مکانی و همسان همسری جغرافیایی ، جسمانی ، تحصیلات و تناسب در امور دینی استفاده خواهد شد.پرسشنامه ای که در فصل بعد طراحی می شود شامل متغیرهای مربوط به نظریات فوق است که تایید هرکدام ازآنها نشان دهنده تفاوت ملاکهای ازدواج بین دو نسل گذشته و حال( سنتی ومدرن) می باشد.

2-20- فرضیه ها
فرضیه اصلی: نقش طبقه اقتصادی اجتماعی بر پدیده همسرگزینی در بین جوانان شهر تهران

2-20- 1- فرضیات فرعی
بین طبقه بالا و معیار تناسب موقعیت اقتصادی خانواده(مانند داشتن شغل، وضع اقتصادی و درآمد یکسان) رابطه معنی داری وجود دارد.
بین طبقه متوسط و معیار تناسب اجتماعی خانواده(مانند داشتن زبان و قومیت یکسان ، تحصیلات یکسان) رابطه معنی داری وجود دارد.
بین طبقه پایین و معیار توافق اخلاقی و مذهبی ( مانند عفت و پاکدامنی ، اصالت خانوادگی )رابطه معنی داری وجود دارد.
در هر طبقه ای ،زنان و مردان از همسران خویش تصوری شبیه پدران و مادران خود دارند. (بازگشت به شبیه خود)
در هر طبقه ای، احتمال ازدواج زنان و مردان در مجاورت مکانی (محل زندگی، محل کار) بیشتر است.

2-1- مدل مفهومی

فصل سوم: روش شناسی


3-1- نوع روش تحقیق:
دستیابی به هدف‌های علم یا شناخت علم میسر نخواهد بود مگر زمانی که با روش‌شناسی درست صورت پذیرد. روش‌شناسی را می‌توان از چند دیدگاه مطلع نظر قرار داد.
از دیدگاه روش‌شناسی مطالعه منظم، و منطقی اصولی است که تفحص علمی را راهبردی می‌کند از این دیدگاه روش‌شناسی به عنوان شاخه‌ای از منطق یا حتی فلسفه است. دیدگاه دیگر روش‌شناسی را شاخه‌ای از علم می‌داند در مقابل تالکوت پارسونز در اثرش ساخت عمل اجتماعی می‌نویسد:روش‌شناسی در اصل با روش‌های پژوهشی تجربی نظیر آمارشناسی، مطالعه موردی، مصاحبه و غیره سروکار ندارد. بلکه ملاحظه زمینه‌های کلی برای اعتباری علمی است پس روش‌شناسی نه دقیقاً یک رشته فلسفی و نه دقیقاً یک رشته علمی است.
دکارت در اثرش گفتار در روش، را راهی می‌داند که به منظور دستیابی به حقیقت در علوم باید پیمود، در عرف دانش روش را مجموعه‌ شیوه‌ها و تدابیری دانسته‌اند که برای شناخت حقیقت و برکناری از لغزش به کار برده می‌شود، به طور دقیق‌تر، روش به 3 چیز اطلاق می‌شود1- مجموعه طرقی که انسان را به کشف مجهولات و حل مشکلات هدایت می‌کند2- مجموعه قواعدی که هنگام بررسی و پژوهش واقعیت به کار می‌رود3- مجموعه ابزار یا فنونی که آدمی را از مجهولات به معلومات راهبری می‌نماید.
تحقیق حاضر را می توان از نظر دسته بندی تحقیقات بر حسب نحوه گردآوری داده ها از نوع تحقیقات پیمایشی و در زمره مطالعه موردی محسوب کرد، زیرا در این تحقیق، محقق تغییری در متغیرهای مورد بررسی ایجاد نکرده و شرایط موجود را مورد بررسی قرارداده است.
هم چنین با توجه به تقسیم بندی تحقیقات از نظر هدف، تحقیق حاضر از نوع پژوهش های کاربردی می باشد.

3-2- روش گردآوری اطلاعات
در این تحقیق از روش میدانی – پیمایشی استفاده می شود.

3-3- ابزار گردآوری اطلاعات
در هر تحقیق، محقق باید با ابزارهایی، داده های لازم را از جامعه (نمونه) آماری جمع آوری نماید و با تحلیل، پردازش و تبدیل آن ها به اطلاعات، به آزمون فرضیه ها بپردازد. روش جمع آوری اطلاعات در این پژوهش، میدانی می باشد و برای گردآوری اطلاعات میدانی، از پرسشنامه استفاده شده است و نیز متغیر وابسته (معیارهای همسرگزینی) با استفاده از طیف لیکرت سنجیده شده است.

3-3-1- پرسشنامه
در این تحقیق به منظور بررسی و تجزیه وتحلیل عوامل مربوط به تحقیق که به تفصیل در ادبیات موضوع مورد بررسی قرار گرفته است و پرسشنامه حاوی عوامل تاثیر گذار بر هر فرضیه می باشد ودر سطح جامعه آماری مورد نظر توزیع شده است.
پرسشنامه شامل دو بخش می باشد الف) متغیر های زمینه ای که شامل جنسیت ، سطح تحصیلات ، درآمد، منزلت شغلی، محل سکونت وثروت(میزان دارایی) می باشد و پایگاه اقتصادی – اجتماعی را به عنوان متغیر مستقل می سنجد و ب) که شامل 46 سئوال بصورت 5 گزینه ای در پنج سطح خیلی کم، کم، متوسط، زیاد و خیلی زیاد طراحی و بر اساس مقیاس لیکرت طراحی شده است که معیارهای همسر گزینی بر اساس چارچوب نظری است هدف از این سوالات جمع آوری اطلاعات جهت استفاده در پذیرش یا رد فرضیات می باشد.(جدول 1-3 )

جدول3-1: ارزش دهی طیف لیکرت( طبق کتاب روش تحقیق دکتر ساروخانی)
خیلی زیاد زیاد متوسط کم خیلی کم
1 2 3 4 5

کسب پایین ترین امتیاز از این پرسشنامه بیانگر تاثیر بالای پایگاه اجتماعی – اقتصادی بر معیار همسر گزینی می باشد و کسب بالاترین امتیاز نماینگر تاثیر کمتر پایگاه اجتماعی – اقتصادی بر معیار همسر گزینی.
تخصیص سوالات پرسشنامه به متغیرهای تحقیق به شرح جدول 2-3 می باشد.

جدول 3-2: چگونگی تخصیص سوالات پرسشنامه به متغیر های تحقیق
ردیف متغیر مورد مطالعه شماره سوالات شماره سوالات
1 عوامل اجتماعی- اقتصادی 2-9 بخش الف
2 خصوصیات ظاهری 1-4 بخش ب
3 ویژگیهای اجتماعی-فرهنگی 5-19
4 ویژگیهای شخصیتی 20-30
5 ویژگیهای روانی-عاطفی 31-34
6 موقعیت اقتصادی 35-40
7 ویژگیهای مذهبی 41-44
8 ویژگیهای جغرافیایی 45-46

در این تحقیق 400 پرسشنامه توزیع شد که در تجزیه و تحلیل آماری تحقیق، از اطلاعات این پرسشنامه استفاده شده است.

3-4- روایی و پایایی پرسشنامه
3-4-1- روایی
روایی آزمون اشاره دارد به” میزان کارایی آزمون برای اندازه گیری خصیصه ای که بمنظور اندازه گیری آن خصیصه ساخته شده است” به عبارت دیگر ضریب روایی نشانگر آن است که تا چه حد اندازه ابزار اندازه گیری، ویژگی های با ثبات آزمودنی و با

تکه های دیگری از این پایان نامه را می توانید

در شماره بندی فوق بخوانید

متن کامل پایان نامه ها در سایت homatez.com موجود است

You may also like...