پایان نامه ، سرقت، اجتماعی، -، نوجوانان، جنايي

اخلاقي و هنجارهاي فرهنگي و امثال آن. از نظر او كيفيت هر كدام از موارد سه گانه فوق در هر مورد خاص مي‏تواند موجد همنوايي و نيز علت ناهمنوايي و كجروي باشد(محسني تبريزي،1383: 89).
هيرشي چهار عنصر را كه باعث پيوند فرد به جامعه مي شوند را وابستگی(علاقه)، تعهد، درگیری (مشغولیت) و اعتقاد(باور) می داند و آنان را به شرح زیر مورد تعریف قرار می دهد:
1ـ وابستگي (علاقه) : براساس یافته های هیرشی وقتی کسی در زندگی اش پیوندی مهم با دیگران نداشته باشد؛ احتمال بیشتری دارد که بزهکار شود. از نظر هيرشي كساني كه به ديگران توجه و علاقه دارند و به انتظارات و پاسخهاي ديگران احترام مي‏گذارند و نسبت به خواسته‏هاي آنها حساس بوده و با مسئوليت عمل مي‏كنند؛ كمتر دچار انحراف و كجروي مي‏شوند، زيرا به علت وابستگي اجتماعي اين احساس در فرد بوجود مي‏آيد كه به خواسته‏هاي ديگران احترام گذاشته و ارزشها و هنجارهاي اصلي جامعه را دروني كنند. بالعکس کسانی که چنین علاقه ایی را نسبت به دیگران ندارند؛ نگران این هم نیستند که روابط اجتماعی خود را با دیگران و جامعه به خطر اندازند و لذا بیشتر احتمال دارد که گرایش به کجروی از جمله گرایش به سرقت داشته باشند.
2ـ تعهد : احساس بدهكاري يا ديني كه مردم نسبت به جامعه دارند به اين معني كه فردي كه به فعاليت‏هاي متعارف در زندگي روزمره متعهد باشد و براي آن زمان و انرژي صرف كند (مثل تحصيلات، سوابق شغلي، خانه و ساير پس اندازها براي آينده) كمتر اتفاق مي‏افتد كه درگير كنش‏هايي شود كه موقعيت او را به خطر مي‏اندازند. به بیان دیگر؛ تعهد بیانگر پذیرش همنوایی است. این اصل موجب می شود شخص(زن و یا مرد) خواسته خود را با توجه به نظر دیگر افراد اجتماع برآورده سازد و بدین سان، زمینه های اخلاقی فراهم می آید که افراد به پرهیز از انحراف از راه راست متعهد باشند.
3ـ درگیری یا مشغوليت : مشغولیت و یا درگیر شدن، مستلزم شرکت در فعالیت های( در مدرسه، دانشگاه، خانواده و محیط کار) مرسوم است که زمان پرداختن به کارهای خلاف را برای شخص کمتر می کند؛ چراکه درگيري و اشتغال در امورات زندگي مستلزم وقت زيادي می باشد و لذا خود باعث محدود شدن رفتار افراد جامعه می شود. کسانی که بیکار هستند فرصت بیشتری برای انحراف و کجرفتاری دارند.
4- اعتقاد : به پذیرش هنجارها و قوانین و ارزش های اخلاقی مربوط می شود. وفاداري فرد به ارزشها و اصول اخلاقي جامعه باعث دور شدن از مشاركت در امور انحرافي مي‏شود. کسانی که وفاداری ضعیفی به اعتقادات اخلاقی جامعه دارند؛ ممکن است بیشتر تمایل داشته باشند که ارزش های آن را نادیده بگیرند و از هنجارهای اجتماعی انحراف ورزند(محسني تبريزي،1383: 91 و علیوردی نیا،1390: 89).
هنگامی که هیرشی(1969) اعلام کرد درونی ساختن هنجارها مبتنی بر پیوند فرد با دیگران است. در واقع بر اهمیت پیوستگی تأکید می کرد. این تحلیل از اهمیت بالایی برخوردار است؛ چراکه وی مفهوم پیوستگی را به گونه ایی مطرح می سازد که می توان آن را مستقل از رفتارهای بزهکارانه اندازه گیری کرد. به نظر هیرشی، رفتار بزهکارانه نتیجه پیوند اجتماعی ضعیف و یا گسسته است. اگر پیوند با اجتماع ضعیف باشد؛ فرد به خواسته های دیگران حساسیت کمتری نشان می دهد و به تخطی از هنجارهای مشترک اجتماعی بیشتر گرایش نشان می دهد. لذا اعتقادات فرد درباره اجتماع از میزان اهمیت دادنش به ارزش های اجتماعی مشخص می شود. بدین سان اگر فرد اعتقادی راسخ به هنجارها و ارزش های اجتماعی داشته باشد؛ احتمال کمتری وجود دارد که از هنجارهای اجتماعی تخطی کند( ایکرز، 2000 به نقل از علیوردی نیا، 1390: 89).
4-2-2- جمع بندی چارچوب نظری تحقیق
همانگونه که در ذیل چارچوب نظری تحقیق هم اشاره شد؛ در این پژوهش به منظور تبیین آسیب اجتماعی سرقت از رویکردهای نظری فشار اجتماعی، یادگیری اجتماعی و نیز کنترل اجتماعی به منظور تبیین نظری موضوع تحقیق استفاده شده است که همگی در ذیل پارادایم اثبات گرایی قرار می گیرند. لازم به ذکر است که چارچوب نظری این پژوهش با توجه به استقرایی بودن استراتژی پژوهش، پس از احصاء و تحلیل داده ها و مشخص شدن متغیرهای موثر بر آسیب اجتماعی سرقت تدوین شده است. در ادامه به جمع بندی مباحث نظری در رابطه با موضوع تحقیق پرداخته می شود.
همانگونه که در چارچوب نظری پژوهش هم به آن اشاره شده است. صاحب نظران رویکرد نظری فشار اجتماعی همچون رابرت اگنیو، رابرت مرتن، آلبرت کوهن، ریچارد کلوارد و لوید اهلین، جودیت بلاو و پیتر بلاو، وجود فشارهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی بر افراد و نیز محدودیت در راه وصول به اهداف نهادینه شده نظام اجتماعی را در گرایش افراد به کج رفتاری و بزهکاری به طور عام و آسیب اجتماعی سرقت به طور خاص دخیل می دانند؛ با این تفاوت که رابرت اگنیو این فشار را ناشی از فشار و محدودیت های اجتماعی و اقتصادی، رابرت مرتن این فشار را ناشی از شکاف بین اهداف و ابزارهایی نهادینه شده در راه حصول به اهداف، آلبرت کوهن این فشار را ناشی از ناکامی منزلتی افراد، ریچارد کلوارد و لوید اهلین این فشار را ناشی از عدم برخورداری اشخاص از فرصت های مشروع برای نیل به اهداف زندگی و در نتیجه جذب در خرده فرهنگ های بزهکاری و گروه های کج رفتار و در نهایت پیتر بلاو و جودیت بلاو این فشار را ناشی از شکاف بین وضع موجود و وضع مطلوب(ایده آل) افراد در نظر می گیرند.
در مقابل صاحب نظران رویکرد نظری یادگیری اجتماعی همچون ادوین ساترلند، دانیل گلیزر و رابرت برگس و رانلد ایکرز قرار دارند و بر این مدعا می باشند که صرف وجود فشار اجتماعی بر روی افراد، در گرایش آنها به انحراف و کج رفتاری(در اینجا گرایش به پدیده سرقت) وافی به مقصود نمی باشد؛ بلکه فرایند یادگیری رفتارهای بزهکارانه را مورد توجه قرار می دهند و لذا بر این باور می باشند که کج رفتاری نتیجه یادگیری هنجارها و ارزش های انحرافی به ویژه در چارچوب خرده فرهنگ ها و گروه های همسالان می باشد. اگرچه در چگونگی گرایش به انحراف و آسیب در بین این نوع صاحب نظران نیز به مثابه صاحب نظران رویکرد فشار اجتماعی اختلاف نظر وجود دارد؛ بدین ترتیب که ادوین ساترلند میزان ارتباط و تعاملات و یا معاشرت با افراد کجرو و منحرف را در گرایش به کج رفتاری موثر می داند؛ ولی دانیل گلیزر بر این باور است که زمانی میزان تعاملات نامشروع نسبت به تعاملات مشروع موجب کج رفتاری می شود که فرد از تعاملات نامشروع خود نسبت به تعاملات مشروع، بیشتر الگوبرداری و یا به اصطلاح هویت یابی کند. در نهایت رابرت برگس و رانلد ایکرز بر این باورند که الگوپذیری و هویت یابی زمانی از تعاملات نامشروع نسبت به تعاملات مشروع بیشتر صورت می گیرد که برای فرد پاداش دهنده باشد. ولی همانگونه که اشاره شده هر سه تئوری پیوند، هویت پذیری و تقویت افتراقی بر یادگیری بودن گرایش به رفتارهای کجروانه از جمله سرقت تأکید دارند.
در نهایت صاحب نظران رویکرد کنترل اجتماعی همچون تراوس هیرشی صرف وجود فشارهای اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی و نیز در معرض تعاملات و روابط نامشروع قرار گرفتن را در گرایش به کج رفتاری افراد موثر نمی دانند؛ بلکه بر این باور می باشند که نبود ابزار و مکانیسم های کنترل اجتماعی و بویژه کنترل غیر رسمی و به عبارتی ضعف پیوند اجتماعی عاملی مهم در گرایش افراد به انحراف اجتماعی از جمله سرقت می باشند. همانگونه که در ذیل تئوری پیوند اجتماعی هیرشی نیز آورده شده است؛ فقدان و ضعف مولفه هایی همچون علاقه و وابستگی، نداشتن مشارکت و مشغولیت، ضعف تعهد و نیز ضعف اعتقاد و باور نسبت به ارزش های فرهنگی و نیز هنجارهای اجتماعی جامعه موجب می شود که پیوند اجتماعی فرد با جامعه تضعیف و در نتیجه به سمت رفتارهای کجروانه از جمله آسیب اجتماعی سرقت بیشتر گرایش پیدا کنند.
بنابراین با توجه به رویکردهای نظری مطروحه در چارچوب نظری می توان متغیرهای اعتیاد سارق، فقر، بیکاری و گذران زندگی، ورشکستگی اقتصادی(فشار اقتصادی)، ضعف پیوند اجتماعی(حس جامعه گریزی)، تصاحب اموال(نابهنجاری از نوع نوآوری)، بدهکاری(وصول طلب)، فرصت نامشروع افتراقی و معاشرت نامشروع افتراقی (محیط آلوده و دوستان کجرو) و ناکامی و حسادت(احساس محرومیت نسبی) را به عنوان عوامل موثر بر گرایش افراد به آسیب اجتماعی سرقت در نظر گرفت.
3-2- مروری بر مطالعات و تحقیقات پیشین
در این بخش به سوابق تجربی موضوع تحقیق پرداخته می شوند:
– محمد فرجیها(1388) در پژوهشی به بازتاب رسانه ایی جرم پرداخته است. این پژوهش بنا به گفته نگارنده کوششي است براي شناسايي معيارهاي گزينش اخبار جنايي، تحليل محتواي گزارش هاي جنايي و نيز کشف ارتباط متقابل و پيچيده بين محتواي گزارش هاي جنايي و ديگر ابعاد ساختارهاي اجتماعي در شکل گيري رفتار مجرمانه. در اين تحقيق از روش تحليل محتوا براي بررسي محتواي اخبار و گزارش هاي جنايي در رسانه هاي نوشتاري و ديداري استفاده شده است و با استفاده از روش نمونه پژوهي به نمونه هاي مرتبط در مطالعات داخلي اشاره شده است. یافته های تحقیق نشان داد که:
الف- خبرنگاران و دبيران سرويس روزنامه ها و مديران تنظيم خبر با گزينش اخبار جنايي و تعيين چگونگي بازتاب پديده هاي جنايي در رسانه ها نقش موثري در شکلگيري افکار عمومي در مورد جرم و عدالت ايفاء مي کنند. ب- فقدان جنبه هاي تحليلي و تأکيد بر توصيف پديده هاي جنايي در اخبار رويدادهاي جنايي مانع ايجاد درک و بينش صحيح نسبت به عوامل وقوع جرم راه هاي کنترل آن در مخاطبان شده است؛ ج- گزينش اخبار جنايي بر مبناي شاخص هاي تعيين کنندة«ارزش خبری» پي آمدهاي بي شماري از جمله بزرگ نمايي جرم هاي خشونت آميز و افزايش احساس ناامني در اجتماع را به دنبال دارد.
– فریبا شایگان(1388) در پژوهشی به بررسی نقش رسانه ها در آموزش جرم پرداخته است. اين مطالعه با طرح چهار سؤال با روش تحليل محتواي كمي صفحه حوادث روزهاي دوشنبه سال1388 روزنامه جام جم صورت گرفت و واحد تحليل يك حادثه بود. نتايج بدست آمده نشان داد كه از 385 حادثه ذكر شده، 247 مورد به جرايم پرداخته بود، بيشترين جرم مطرح شده سرقت(35 درصد) و پس از آن قتل(19 درصد) و سپس كلاهبرداري(15 درصد) بوده است. محتواي حوادث ذكر شده اين روزنامه به ميزان كمي به آموزش جرم پرداخته؛ اما ميزان ترسانندگي و بازدارندگي حوادث هم كم است و21 درصد حوادث ذكر شده بازدارنده هستند. در حوادث مطرح شده چهرة مثبت و موفقي از پليس نشان داده شده و همين امر در پيشگيري از جرم توسط خوانندگان هم نقش دارد.
– اصحاب حبيب زاده و همکاران(1388) در طی پژوهشی به بررسی نقش دوگانه رسانه هاي جمعي در پيشگيري و وقوع جرايم پرداختند. اين مطالعه که با استفاده از روش اسنادي و كتابخانه اي انجام شده است و از طريق فيش برداري و مطالعه كتابخانه اي تعاريف، تحليل ها و نظر پردازي ها در مورد مفاهيم پيشگيري از جرم و رسانه و رابطه بين آنها از كتب و منابع علمي استخراج شد. نتايج نشان مي دهد كه رسانه هاي جمعي از يك طرف(بسته به نحوة انعكاس حوادث و اخبار) توانايي تشديد احساس ناامني، ترويج بزهكاري و تشويق افراد مستعد به ارتكاب جرم را دارند و از سوي ديگر با ايفاي نقش اطلاع رساني و ترويج الگوهاي زندگي سالم مي توانند در كاهش وقوع جرم و افزايش احساس امنيت مؤثر باشند. همچنين رسانه مي تواند نقش روان درماني داشته باشد. به طور كلي، طرز نگرش و نگاه مردم به جرم به آنچه كه از طريق رسانه هاي جمعي چاپ و پخش مي شود، بستگي دارد.
– بیتا حامد و سپیده پشنگ(1389)؛ در پژوهشی تحت عنوان بررسی دلایل اجتماعی، اقتصادی و اجتماعی سرقت در شهر کرمانشاه که جامعه آماری آن را سارقان منزل، مغازه و خودرو زندانی شده در زندان شهر کرمانشاه تشکیل می دادند و با روش تمام شماری مورد بررسی قرار گرفتند؛ به این نتیجه رسیدند که شکاف بین اهداف و ابزار نهادینه شده فرهنگی، پایگاه اقتصادی- اجتماعی پایین، احساس محرومیت نسبی، ضعف کنترل اجتماعی غیر رسمی و رسمی، وجود مناطق جرم خیز، معاشرت های نامشروع افتراقی از عوامل موثر در گرایش افراد به پدیده سرقت بوده است.
– احسان هوشمند و ناهید کوه شکاف(1381) در پژوهشی تحت عنوان بررسی پدیده سرقت و عوامل مرتبط با آن در استان کردستان به این نتیجه رسیده است که فشارهای اجتماعی همچون سطح تحصیلات، درآمد پایین، شغل نامناسب، احساس نابهنجاری اجتماعی، احساس محرومیت نسبی، فرصت ها و معاشرت های افتراقی، الگوپذیری از گروه های منحرف در گرایش افراد به آسیب اجتماعی سرقت موثر می باشند.
– رضا نیری(1381) در پژوهشی تحت عنوان بررسی گرایش های جدید سرقت در ایران که با استفاده از روش تحلیل محتوای کمی که بر روی صفحه حوادث روزنامه ایران در سال 1380 انجام داده است. به نتایج ذیل دست یافته است: اکثر سارقین بین سنین 18 تا 43 سال می باشند، بیشتر سرقت ها توسط مردان صورت گرفته است. بیشتر سرقت ها در فصل پاییز و کمترین سرقت در فصل بهار صورت گرفته است. بیشترین سرقت ها در اماکن و معابر عمومی صورت گرفته است. بیشتر سرقت ها مربوط به اشیاء قیمتی و با ارزش بوده است. بیشتر سرقت ها به صورت مسلحانه و مربوط به سلاح گرم بوده است. کمترین سرقت ها با ضرب و جرح صورت گرفته است. بیشتر سرقت ها در شب صورت گرفته است. در نهایت محقق به نتیجه کلی مبنی بر اینکه عمل و شگرد سارقین برای سرقت تغییر کرده است و لذا پلیس باید خود را با آموزش و مهارت ها فراوان در برخورد با پدیده سرقت تجهیز نماید.
– محمد سلمان قائمی زاده(1370) در طی پژوهشی به بررسی انحرافات اجتماعي سرقت در شهر همدان پرداخته است؛ ایشان پس از بسط فضای مفهومی سرقت از رویکردهای نظری نظريه كنترل هيرشي ، نظريه بي هنجاري امیل دوركيم، تئوری بی سازمانی اجتماعی رابرت مرتن، نظريه ماتزا، نظريه پيوند افتراقي ساترلند استفاده نموده است. جامعه آماري اين تحقيق، تعداد140 پرونده كه مربوط به سرقت بوده است؛ این پرونده ها مربوط به سارقين است كه در سازمان زندان ها و دادگستري نگه داري مي شوند. بنابراین روش تحقیق کیفی از نوع مطالعات اسنادی و یا مشاهده مستقیم بوده است. ابزار تحقیق پرسشنامه معکوس بوده است. یافته های پژوهش نشان می دهند که عوامل اقتصادي و از جمله بيكاري از جمله مهمترين عوامل ارتكاب سرقت مي باشد. عوامل اجتماعي مثل نظارت اجتماعي كه شامل نقش نهاد آموزش و رسانه ها و ابزار قانون مي توانند از جمله عوامل سرقت باشند. سرقت در بين مجردها بيشتر از ميزان آن در بين متاهلين مي باشد. هر چه نيروي پليس كاراتر باشد، ارتكاب به سرقت كمتر اتفاق مي افتد.11درصد سرقت ها در مناطقي اتفاق افتاده كه داراي كلانتري است و89 درصد سرقت ها در مناطقي اتفاق افتاده كه كلانتري ندارد. افراد سارق داراي تحصيلات در حد كم و يا اينكه بي سواد بوده اند. در نهایت نظارت اجتماعي دقيق تر باعث كاهش سرقت مي شود.
– علیرضا کلدی و رضا وزیری پاک(1388) در تحقیقی تحت عنوان بررسی عوامل اجتماعی موثر بر سرقت در ایران( مورد مطالعه ایستگاه راه آهن تهران بین سال های 1383 تا 1385) به این نتیجه رسیده است که متغیرهایی همچون اعتیاد، راحت طلبی و سریع به رفاه رسیدن، فقر، عدم کنترل و نظارت خانواده، بیکاري، عدم آگاهی از مجازات هاي جرائم، فرار از منزل، دوستان فرد، میزان سواد، طلاق و عدم کنترل اجتماعی از عوامل اجتماعی موثر در گرایش به سرقت قلمداد می شوند.
– ستار پروین(1385) در پژوهشی تحت عنوان بررسی عوامل موثر بر سرقت نوجوانان، تهران(مطالعه موردی: نوجوانان شهر کرمانشاه) که با استفاده از روش علّی– مقایسه ایی بین192 از نوجوانان 12 تا 18 ساله شهر کرمانشاه(96 نوجوان مستقر در کانون اصلاح و تربیت و 96 نفر از نوجوانان شهر) انجام داده است؛ به این نتیجه رسده است که تفاوت معناداری بین دو گروه مورد بررسی در ميزان گسيختگي خانوادگي، وضعيت اجتماعي- اقتصادي، ميزان پيوند اجتماعي، ميزان احساس محروميت نسبي و ميزان همنشيني با کجروان وجود دارد. لذا ميزان گسيختگي خانوادگي، وضعيت اجتماعي- اقتصادي، ضعف پيوند اجتماعي، ميزان احساس محروميت نسبي و ميزان همنشيني با کجروان از جمله عوامل موثر بر گرایش نوجوانان به آسیب اجتماعی سرقت قلمداد می گردند.
– مهدی رحیمی و افسانه ادریسی (1389) در پژوهشی تحت عنوان بررسى عوامل موثر بر سرقت در میان128 نوجوانان مددجو کانون اصلاح و تربیت استان تهران با استفاده از روش کیفی از نوع مصاحبه و کمی از نوع پرسشنامه به مطالعه و بررسی پرداخته اند؛ نتایج تحقیق آنها نشان می دهد که: 1- بين گروه هاى مرجع و ارتكاب به سرقت در بين نوجوانان رابطه معنا دارى وجود دارد.2- بين تجربه فرد به همراه كنترل اجتماعى و ارتكاب به سرقت در بين نوجوانان رابطه معنا دارى وجود دارد. 3- بين خود آينه سان افراد و ارتكاب به سرقت در بين نوجوانان رابطه معنا دارى وجود دارد.4- بين دورى از ارزشها و هنجارهاى حاكم برزندگى افراد و ارتكاب به سرقت در بين نوجوانان رابطه معناداری وجود دارد.5- بين تحصيلات پاسخگو، محل سكونت فرد، ميزان استفاده مددجو از مشروبات الكلي، مواد مخدر و قرص هاي روان گردان با ارتكاب سرقت از سوي وي رابطه معنا داري وجود دارد.
– سعید

تکه های دیگری از این پایان نامه را می توانید

در شماره بندی فوق بخوانید

متن کامل پایان نامه ها در سایت homatez.com موجود است

You may also like...