پایان نامه ، روزنامه، مطبوعات، اجتماعی، خوانندگان، اخبار

تحمیل می شود. اینک نهادی شدن مطبوعات درون یک نظام بازار، خود همچون شکلی از کنترل عمل می کند و روزنامه مدرن که به یک موسسه تجاری بزرگ تبدیل شده، بیش از سلف خود در مقابل انواع فشارها و دخالت ها آسیب پذیر است( مک کوئل، 1388: 31).
2- توسعه خوانندگان مطبوعات
در قرن هیجده و نوزده مطالعه روزنامه محدود به محافل تحصیلکرده و طبقه تجار و بازرگانان می شد. ولی گسترش خوانندگان روزنامه که در حال حاضر اکثریت مردم را در بر می گیرد؛ در تاریخ مطبوعات بسیاری از کشورها واقعیت غیر قابل انکاری به شمار می رود. درباره علت این امر بین صاحب نظران اختلاف وجود دارد. برخی گسترش باسوادی، عده ایی پیشرفت تکنولوژی، عده ایی رفاه عمومی و پایین آمدن قیمت و بالاخره برخی دیگر افزایش تقاضا را از علل عمده گسترش خوانندگان مطبوعات می دانند. همه این عوامل می توانند در بالا رفتن آمار خوانندگان موثر باشند. با این همه تنها کشورهای معدودی می توانند ادعا کنند که اکثریت مردم شان تا قبل از جنگ جهانی دوم روزنامه خوان بوده اند. در این زمینه نیز آمار خوانندگان مطبوعات بین کشورها کاملا متفاوت است. به علاوه با ظهور رسانه های الکترونیک ( رادیو و تلویزیون) سطح خوانندگان روزنامه کاهش یافت. در اهمیت رشد خوانندگان لازم است بین کسانی که که روزنامه را صرفاً به منظور تجاری و یا سرگرمی بودن آن خریداری می کنند و آن دسته از افرادی که آن را برای اهداف سیاسی مطالعه می کنند؛ تفاوت قائل شد. باید این نکته را در نظر گرفت که درگیر شدن مطبوعات با جریانات سیاسی و بحران های ملی می تواند به طور موقت آمار خوانندگان مطبوعات را بالا ببرد(مهرداد، 1388: 17).
3- رشد مطبوعات سیاسی
از اواخر قرن هیجدهم و اوایل قرن نوزدهم روزنامه به عنوان وسیله ایی برای منافع حزبی و پروپاگاندای سیاسی مورد بهره برداری قرار گرفت. البته میزان اینگونه بهره برداری ها از روزنامه و شیوهخ هایی که در این زمینه به کار گرفته می شد در کشورهای مختلف یکسان نبوده است. در اینجا منظور از مطبوعات سیاسی، روزنامه هایی نبودند که گزارش ها و دیدگاههای سیاسی را مطرح می کردند و یا با احزاب متحد بودند. بلکه روزنامه هایی بودند که مستقیماً توسط احزاب تأسیس می شدند و در جهت منافع این حزب مورد استفاده قرار می گرفتند. هر چند چنین پدیده ایی در حال حاضر به طور کلی در آمریکای شمالی و انگلستان مشاهده نمی شود؛ ولی در قاره اروپا بویژه کشورهای اسکاندیناوی و آن دسته از کشورهایی که احزاب از طرف دولت ها کمک مالی می شوند؛ امری متداول است. هر چند گفته می شود در چند دهه گذشته این پدیده در حال از بین رفتن می باشد(مهرداد، 1388: 18 و مک کوئل،1388: 32).
در اواسط قرن نوزدهم، روزنامه های سیاسی زمینه را به نفع روزنامه های تجاری از دست دادند. به نظر می رسد که روزنامه های تجاری بیش از روزنامه های سیاسی، هم واقعیت گراتر بودند و هم کمتر تمایل به دستکاری در واقعیت ها و سازماندهی افکار عمومی را داشتند. در عوض این روزنامه ها به مسائل سرگرمی که برای خوانندگان متوسط الحال کشش بیشتری داشتند؛ می پرداختند(مهرداد، 1388: 18 و مک کوئل، 1388: 33). در حال حاضر در آن معدود کشورهای اروپایی، که روزنامه حزبی توانسته است به حیات خود ادامه دهد؛ معمولا مستقل از دولتی که از آن حمایت می کند؛ عمل می نماید. علاوه بر این روزنامه های حزبی در حال حاضر به صورت حرفه ایی منتشر می شوند و هدف آنها شکل دادن به افکار عمومی است. یکی از خصوصیات بارز روزنامه های حزبی وابستگی شدید آنها به خوانندگانی است که دارای تعهدات و وفاداری حزبی می باشند. همین وفاداری به حزب است که سبب بسیج سیاسی هواداران توسط روزنامه های سیاسی می شود( مهرداد، 1388: 18).
1-4-1-2- ویژگی مطبوعات و روزنامه ها
ویژگی های مطبوعات و روزنامه ها از دو منظر: طرز انتشار و پیام و شرایط دریافت آنها قابل بررسی می باشد:
1- طرز انتشار
انتشار دوره ایی، مهمترین خصلت مطبوعات قلمداد می شود. باید دانست که روزنامه های روزنانه و مجله های هفتگی، وقایع و مسائل جاری را به همان ترتیب کتاب ها، رادیوها، تلویزیون ها منتشر نمی سازند. زیرا کتاب ها وقایع و مسائلی را که اهمیت خاص پیدا کردند و در فرصت کافی مورد ارزیابی قرار گرفته اند؛ انتشار می دهند. در حالیکه وقایع و مسائل مورد نظر در رادیو و تلویزیون یا در همان لحظات وقوع و یا در فاصله زمانی اندکی پس از آن، انتشار می یابند. لذا چون گردانندگان این دو وسیله کوشش دارند وقایع و رویدادها را به سرعت منتشر سازند؛ امکان ارزیابی و تجزیه و تحلیل دقیق پیدا نمی کنند. امّا در روزنامه ها، اخبار نه مانند آنچه در کتاب ها منتشر می گردد؛ به تأخیر می افتد و نه مانند خبرهای رادیویی و تلویزیونی با شتابزدگی توأم است. به همین جهت روزنامه ها امکان می یابند که به نحو شایسته به بررسی، تحلیل و ارزیابی وقایع و مسائل اجتماعی بپردازند(معتمدنژاد، 1391: 184).
البته باید اذعان داشت که تردیدی نیست که روزنامه ها در نیم قرن اخیر، انحصار قبلی خود را به عنوان تنها وسیله خبری مخصوصاً در مورد اعلام اخبار از دست دادند و با رقبای نیرومندی سروکار پیدا کردند. با این وجود هنوز هم روزنامه ها سه خصلت مهم را که مخصوص آنهاست حفظ کردند و به همین سبب با وجود ظهور و پیشرفت رادیو، تلویزیون و سینما در توسعه آنها خللی وارد نگردیده است. این سه خصلت و ویژگی عبارتند از:
1- وسعت اخبار: فرستنده های رادیویی و تلویزیونی هر بار که به انتشار اخبار می پردازند؛ حداکثر بیست تا سی خبر کوتاه را که در واقع کمیت آنها به یک صفحه روزنامه هم نمی رسد؛ پخش می کنند. به علاوه برای انتشار هر کدام از اخبار به طریق شفاهی و یا همراه با تصاویر، فاصله زمانی بسیار کوتاهی که از دو یا سه دقیقه تجاوز نمی کند؛ اختصاص می دهند. بدین ترتیب خبرهای آنان در عمل به علت سرعت بیان گویندگان و تغییر تصاویر آن طور که باید و شاید در ذهن شنودگان و بینندگان نقش نمی بندد. در صورتیکه روزنامه های چاپی در صفحات متعدد خود می توانند صدها خبر مختلف را درج نمایند و چند برابر اخبار کوتاه رادیویی و تلویزیونی، مطلب ارائه دهند و توجه افراد را به خود جلب کنند. باید خاطرنشان ساخت که معمولا طرز برداشت روزنامه ها در مورد وقایع جاری با توجه به روش خاص هر کدام متفاوت می باشد. چون در عمل برخی از روزنامه ها در بررسی وقایع و مسائل محطاطانه عمل می کنند و تا نسبت به آن وقایع اطمینان حاصل نکردند؛ خبری را منتشر نمی سازند. روش روزنامه هایی چون «لوموند» فرانسه، «گاردین» انگلستان، «نیویورک تایمز» آمریکا کم و بیش در این جهت سیر می کند. در حالیکه برخی روزنامه های دیگر بیشتر در پی هیجان انگیزی و جنجال گری می باشند و بسیاری از حوادث و وقایع کم اهمیت را با عنوان های درشت و عکس های بزرگ در صفحات اول خود انتشار می دهند. از آنجا که مطالب این قبیل روزنامه ها با بررسی ها و ارزیابی های دقیق همراه نیست؛ به زودی آثار نامطلوب انتشار آنها نمایان می شود و لذا خوانندگان موشکاف و نکته سنج را از خود دور می کنند(معتمدنژاد، 1391: 186-185).
2- دوام اخبار: خبرهای رادیویی و تلویزیونی در اوقات معینی از شبانه و روز پخش می شوند و لذا شنوندگان و بینندگان در غیر از آن زمان دسترسی به اخبار آنان ندارند؛ در صورتیکه مطبوعات و روزنامه ها به طور مداوم قابل بهره برداری می باشند و اخبار آنها را می توان به طور دلخواه در هر ساعت از زمان شبانه و روز و مکان های مختلف از خانه تا محل کار مورد مطالعه قرار داد و در صورت لزوم مورد مرور قرار داد. همچنین با اخبار روزنامه های دیگر مقایسه کرد. علاوه بر این خبرهای روزنامه را می توان نگهداری کرد و به عنوان مأخذ و منبع مطالعات و تحقیقات در آینده مورد استفاده قرار داد(همان، 186).
3- تنوع اخبار: در مطبوعات به سبب شرایط و امکانات وسیع تری که برای تهیه و انتخاب و درج مطالب وجود دارند؛ تنوع اخبار بیش از برنامه های خبری رادیویی و تلویزیونی و سینمایی است. در روزنامه های چاپی می توان با توجه به گروه های مختلف خوانندگان و خواست ها و علاقه مندی متفاوت آنها، ستون ها و صفحه ها و حتی چاپ جاگانه ایی ایجاد کرد و انواع بی شمار خبرهای عمومی، سیاسی، اقتصادی، ورزشی، فرهنگی و امثال آنرا چاپ نمود. در صورتیکه خبرهای شنیدنی و دیدنی معمولاً برای عموم افراد و مخاطبان پخش می شوند و اگر هم مسئولان پخش های خبری رادیوها و تلویزیون ها بخواهند؛ برای طبقات مختلف اجتماعی خبرهای گوناگون پخش کنند؛ نمی توانند مثل مطبوعات رضایت همگان را جلب نمایند(همان، 187-186).
به جهات فوق می توان نتیجه گرفت که روزنامه ها در بسیاری از زمینه ها بر سایر وسایل ارتباطی و خبری برتری دارند و مخصوصاً از لحاظ تحلیل و تشریح وقایع و تفسیر و بررسی عقاید و تنوع مطالب و حفظ اسناد تاریخی، تنها منبع و مأخذ به شمار می آیند. علاوه بر این مطبوعات، وسیله ارتباطی اختصاصی نواحی و مناطق مختلف جغرافیایی، گروه های فکری، مسلکی و دسته ها و سازمان های حرفه ایی می باشند و با انتشار چاپ های محلی، ارگان های سیاسی، مجلات و نشریات اختصاصی، احتیاجات مخصوص ولایات و ایالات، احزاب و سندیکاها، انجمن ها و کانون های مختلف را مرتفع می سازند.
2- پیام ها و شرایط دریافت آنها
هانری بئر نویسنده فرانسوی در مقدمه ایی که در سال 1934 در کتابی درباره روزنامه نوشته بود؛ یادآوری می کرد که « زبان، نوشته دستی، کتاب و روزنامه معرف مراحل اساسی ابزار سازی انسان برای گسترش اندیشه ها هستند». به عقیده وی «… از زمان اختراع خط و تهیه کتاب های خطی تا اختراع چاپ و تکثیر کتاب های چاپی و مطبوعات در قدرت وسایل ضیط و نشر اندیشه های انسانی فقط نوعی اختلاف درجه پدید آمده است…». اما نباید فراموش کرد که این اختلاف، از لحاظ اجتماعی آثار فوق العاده مهمی پدید می آورد؛ زیرا بین موردی که آثار فکری انسان به تعداد 100 نسخه تکثیر می شود و موردی که 100 هزار نسخه از آن انتشار می یابد؛ تفاوت اساسی وجود دارد. تفاوت نفوذ کتاب چاپی و مطبوعات نیز یک اختلاف درجه معمولی نیست و با آن که این دو وسیله؛ محصول چاپ به شمار می روند؛ اصولاً بین آنها تفاوت ماهیتی وجود دارد؛ زیرا جنبه های مشترک این دو وسیله در برابر ویژگی های هر کدام؛ مخصوصاً ویژگی های مطبوعات بسیار ناچیزند و همین ویژگی ها هستند که برای مطبوعات در برابر کتاب یک هویت ممتاز و یک نقش اجتماعی برجسته پدید می آوردند. نظم دوره ایی و کم فاصله، سرعت چاپ و انتشار، توجه خاص به وقایع جاری روزانه، نفوذ عمیق در گروه های ناهمگون اجتماعی و کثرت و تنوع مطالب از مهمترین خصوصیات مطبوعات در برابر کتاب محسوب می شوند. روزنامه های معاصر با استفاده از پیشرفت های فنی جدید، هر روز در مدت بسیار کوتاهی تهیه و در چندین میلیون نسخه تکثیر می گردند و چند ساعت پس از وقوع رویدادها در سرزمین های وسیع در اختیار خوانندگان گذاشته می شوند. بدین صورت روزنامه می تواند جریان وقایع جاری روز را در ظرف مدت کوتاهی در سراسر جهان پخش کنند و در میان مردم شادی، امید و یا اندوه و یأس پدید آورند. یکی از تفاوت های این دو وسیله ارتباطی، طرز استقبال خوانندگان آنهاست. کتاب اثری است که به وسیله یک نویسنده منفرد و بدون توجه کامل به چگونگی فروش آن تهیه می شود و موفقیت و عدم موفقیت آن در میان مردم در زمان نسبتاً طولانی آشکار می گردد. در حالیکه روزنامه ها براساس نیازهای فوری خوانندگان تهیه می شوند و هر روز در ساعت معین هزاران و حتی میلیون ها نفر در انتظار دریافت آن می باشند. به همین جهت روزنامه می تواند به عنوان یک وسیله نیرومند ارتباط جمعی انبوه افرادی را که از گروه ها و طبقات مختلف اجتماعی تشکیل می شوند و هیچ گونه تجانسی با یکدیگر ندارند را به سرعت به یکدیگر نزدیک کند و آنان را در برابر وقایع و عقاید جدید به کنش ها و واکنش های خاص وادار کند و بدین صورت در عرصه زندگی سیاسی تأثیر عمیقی باقی می گذارد. با توجه به همین نفوذ فراوان است که مطبوعات در جوامع انسانی به صورت یک نیروی بزرگ اجتماعی درآمده و «رکن چهارم دموکراسی» نام گرفته است. از سوی دیگر مطبوعات و روزنامه ها از جهت آزادی خوانندگان در انتخاب وقت استفاده از پیام های ارتباطی و نیز انتخاب مطالب مورد استفاده بر سایر وسایل ارتباطی برتری دارند؛ لذا این امر باعث شده است که مطبوعات و روزنامه ها همانند رادیو تلویزیون به صرفاً به بیان وقایع و رویدادها نپردازند؛ بلکه به جنبه های تشریحی، تحلیلی و ارزیابی آنان بیشتر مبادرت بورزند؛ امری که به دلیل فشردگی و محدودیت زمان برای رسانه های ارتباطی رادیو و تلویزیون میسّر نمی باشد(معتمدنژاد، 1391: 208-205).

5-1-2- روزنامه ها و انعکاس آسیب های اجتماعی
رسانه يك منبع اوليه از اطلاعات مربوط به جرم و جنايت و ايمني براي بخش قابل توجه از جامعه است. جودیت دوبوا به عنوان يك محقق از دانشگاه كبك مونترال، به مطالعات ملي متعدد و ثبت شده توسط كميسيون داوري كانادا اشاره مي كند و نشان مي دهد كه 95 درصد از مصاحبه شوندگان از رسانه ها به عنوان منبع اصلي اطلاعات در مورد مسائل مربوط به جرم و جنايت استفاده مي كنند. رسانه هاي ارتباط جمعي نقش ويژه اي در ادراك مخاطبان از محيط اجتماعي و جامعه پذيري انتقال ارزش ها و بروز احساسات و هيجانات و شكوفا شدن استعدادهاي مخاطبان دارند. در واقع رسانه ها با اين قابليت مي توانند هم موجب كشت عناصر جرم آفرين و ايجاد انگيزش به بزهكاري را به وجود آورند و هم مي توانند از جرم آفريني پيشگيري كنند و با انگيزه زدايي، به مردم رفتارهاي صحيح زيست جمعي را بياموزند و نقش بازدارندگي خود را ايفا كنند(بیابانی، 1392: 35).
در زمینه رسانه و جرم و به طور کلی آسیب های اجتماعی دو دیدگاه کلی وجود دارد که بیان آنها نشان می دهد که تا چه حد در اين حوزه اختلاف نظر وجود دارد: یکی دیدگاه کسانی است که نگرش منفی نسبت به انعکاس جرم و بزهکاری در رسانه ها دارند و دیگری دیدگاه کسانی است که نگرش مثبت نسبت به انعکاس جرم و بزهکاری در رسانه ها دارند. در ذیل به دلایل هر یک از آنها اشاره می شود:
الف- دیدگاه کسانی است که نگرش منفی نسبت به انعکاس جرم و بزهکاری در رسانه ها دارند: پيروان يك ديدگاه معتقدند، رسانه ها نه تنها عامل به وجود آوردن جرم در جامعه اند كه نقش انكارناشدني در پيچيده شدن جرائم و سازمان دهندگي آن نيز دارند(فرجیها، 1385: 59، بیابانی،1392 : 36 ). لذا ویژگی اصلی نخستین نظریه های مطرح شده در زمینه ارتباط میان جرم و رسانه؛ نگرش هایی به شدت منفی است که در مورد نقش رسانه ها و تأثیرپذیری مخاطبان ابراز شده است. در دوره ایی اعتقاد بر این بود که کنش های اجتماعی بیشتر تحت تأثر عوامل بیرونی قرار دارند تا انتخاب های فردی. در این دوره رسانه های گروهی نوظهور کانون توجه نظریه هایی قرار گرفت که به تشریح آثار زیان بار این عوامل بیرونی می پرداختند. از نگاه برخی از متفکران اوایل قرن بیستم، رسانه های گروهی جدید، مهاجمان بیگانه ایی بودند که پیام ها، افکار و مفاهیم شان را به طور مستقیم به اذهان مخاطبان دست بسته خود القاء می کردند. اگرچه برخی دیگر از پژوهشگران به طور جدی با تلاش هایی که درصدد بیان رابطه علت و معلولی میان جرم و رسانه بودند؛ مخالفت می ورزیدند. با این حال اندیشه های مربوط به رسانه های بالقوه زیان بار که می توانند پیام های منفی و ضد اجتماعی به دنبال داشته باشند؛ به محور بسیاری از گفتمان های رایج بویژه گفتمان هایی که در سیاست گذاری مشارکت داشتند؛ تبدیل شده بودند(فرجیها، 1385: 60-59). دلایل دیدگاه کسانی که نگرش منفی نسبت به انعکاس جرم و بزهکاری در رسانه ها دارند؛ موارد زیر می باشد:
1- عادی سازی هنجارشکنی: تا زمانی که نابهنجاری در نزد کنشگران اجتماعی امری زشت و غیر منطقی جلوه کند. میزان ارتکاب انحراف اجتماعی و خروج از هنجارهای اجتماعی کاهش خواهد یافت. انعکاس کجروی های اجتماعی در رسانه ها در کاهش نفرت از انحرافات و عادی شدن نابهنجاری در جامعه تأثیر بسزایی دارد؛ زیرا فرد ضمن اطلاع از نقض هنجارها توسط رسانه ها، در می یابد که هنجارهای اجتماعی که به نظر وی غیر قابل تخطی بودند؛ قابل شکستن و تخلف هستند. لذا انگیزه ارتکاب جرم در فرد تقویت می شود و این امر یکی از کارکردهای منفی انعکاس کجروی ها و انحرافت اجتماعی در رسانه هاست(حبیب زاده و همکاران، 1388: 119).
2- انتقال شگردهای جرم و جنایت: امروزه رسانه ها با تولید انبوه فیلم های جنایی و نیز انعکاس و نشر وسیع اخبار مرتبط با جرم و جنایت، خشونت و ناامنی سبب انتقال تجارب و فنون و به عبارت بهتر شگردهای جنایی به کل مردم می شوند. بر این اساس شاید بتوان گفت که رسانه ها به نوعی به طور مستقیم و خودآگاه و یا غیر مستقیم و غیر عمد در ایجاد خشونت، جرم و جنایت و انحرافات اجتماعی و… دخیل هستند.
3- بروز و بسط خشونت و ناامنی: برخی از پژوهشگران بر این باور می باشند که رسانه ها موجبات بروز و توسعه خشونت را فراهم آورده و جهانی خشن، ناامن و پرمخاطره را تکوین بخشیده اند. آنچه مسلم است، این است که رسانه ها همان طور که در ایجاد مشارکت و امنیت نقش ایفاء می کنند؛ امکان دارد که با تنزل قدرت انتخاب مخاطبین و تضعیف روند نهادی شدن ارزش های اجتماعی و انتقال تصورها و انگاره های از هم گسیخته، افراد جامعه را دچار تعارض

تکه های دیگری از این پایان نامه را می توانید

در شماره بندی فوق بخوانید

متن کامل پایان نامه ها در سایت homatez.com موجود است

You may also like...