هويت در ديدگاه اسلامي: پایان نامه روانشناسی : بحران هويت در جواني

هويت در ديدگاه اسلامي

به رغم سنت تحقيقي علوم انساني ، که تحقيق از پايين به بالاست، در ديدگاه اسلامي حرکت تحقيقي از بالا به پايين مي باشد. در علوم انساني مباحث اجتماعي از توصيف ظواهر پديده هاي آغاز مي شود و براساس مفروضات روش شناختي، مسايل مربوط به هر حوزه مورد تحليل و بررسي قرار مي گيرد و در نهايت مبنايي نظري براي توصيف و تحليل پديده هاي مشابه بدست مي آيد. ولي در روش تحقيقي رايج در حوزه تفکر اسلامي مسائل مستحدثه با ارجاع به مباني وجود شناختي و البته با توجه به مفروضات روش شناختي آغاز مي شود. از اين رو مسئله هويت نيز در اين ديدگاه قبل از اينکه پديده اي اجتماعي و وابسته به تشکيل جوامع انساني باشد،يک موضوع وجود شناختي است که به نظريه اسلام درباره انسان مربوط مي گردد. به عبارت ديگر در چشم انداز جامعه شناختي متعلق به ديدگاه اسلامي، هويت هر شخص مستقل از جايگاهش در جامعه نيز موضوعي قابل توجه برا تفکر و تحقيق است. زيرا آنچه تشخص هر انسان را تشکيل مي دهد، صرفا بر مشارکت او در جامعه توقف ندارد. بلکه جايگاه هر شخص در شبکه در هم پيچيده يگانه اي به نام «نظام هستي» است که هويت او را تعيين مي کند.

در حالي که توصيه مي شود براي توصيف علمي هويت توجه نظريه هاي علوم اجتماعي در بهترين حالت به نقش اجتماعي معطوف مي گردد، در ديدگاه اسلامي نقش اجتماعي مردم نيز در ذيل نقش هستي شناختي آنها تعريف مي گردد. از اين رو در تکوين هويت افراد و گروه هاي نقش اجتماعي از توان تعيين کنندگي درجه دومي برخوردار مي باشد. عامل اصلي تعيين هويت در ديدگاه اسلامي نقش وجودشناختي است. زيرا در اين چشم انداز هر شخص صرف نظر از مسئوليتي که در جامعه بر عهده دارد و ميزان مشارکتي که براي اداره جامعه ارائه مي نمايد، مسئوليت اساسي تر تماشگري و بازيگري در مجموعه جهان هستي را بر  دوش مي کشد. از اين رو نقش هستي شناختي افراد نه تنها در تعيين هويت، تاثير گذارتر از نقش اجتماعي آنان است، بلکه حتي جهت دهنده اصلي به فعاليت هاي اجتماعي، روابط اجتماعي و بالاخره نقش اجتماعي مردم نيز نوع رابطه آنها با عالم وجود مي باشد. شرح چگونگي تکوين هويت بر مبناي نقش هستي شناختي البته مستلزم باز خواني مجدد آثار فلسفي به خصوص متون وحياني است، که در اين مقاله توضيحي بسيار کوتاه و در خور مجال ارائه مي گردد.

الف) تعيين هويت از نظر فلسفه اسلامي

هويت به منزله يک بحث فلسفي ذيل عنوان قاعده «الشيء مالم يتشخص لم يوجد» در حوزه فلسفه اسلامي مطرح شده است. طرح مسئله تشخص که مبناي فلسفه هويت است شايد براي اولين بار توسط بهمنيار- شاگرد مشهور ابن سينا- در کتاب «التحصيل» صورت گرفته و سپس در نوع کتابهاي فلسفي و کلامي تعريف تشخيص و تعيين نسبتش با ماهيت که آيا زائد بر ماهيت اشياء است يا عين ماهيت به بحث گذاشته شده است. براي مثال فخر رازي مي گويد:

تعيين و خصوصيت شيء عبارت است از هويت آن شيء و هر موجود مشخص از حيث اينکه مشخص است ، ثابت و واجد هويت خويش است. (ديناني، 1380).

قاضي عضد الدين ايجي نيز معتقد است، تشخص که در وجود خارجي آن ، جاي هيچ ترديدي نيست غير از ماهيت مي باشد و در جهان واقعي ، هر فرد يک موجود است با يک هويت معين و هرگز نمي توان آن را بدون هويتش در نظر گرفت و يا آن را به دو نيم (ماهيت  انساني و تشخيص خارجي)  تقسيم کرد. بلکه صرفا در ذهن است که  مي توان هر فرد را به يک ماهيت و سلسله اي از مشخصات تفکيک شده به نام هويت تحليل کرد. (همان)

بطور خلاصه براساس روايتي از فلسفه اسلامي که ماهيت را اصيل مي داند. آنچه در جهان واقعيت وجود دارد اشخاص يعني ماهيت هاي متشخص هستند. ولي ذهن مي تواند مفاهيم کلي را از ذات واقعي اين ماهيت هاي متشخص انتزاع نموده، به عنوان ويژگي هيا هويتي معرفي کند. در حقيقت توصيف هاي ما از ويژگي هاي هويتي همچون تمام مقولات ماهيتي شامل مفاهيمي کلي است که در طي فرايندهاي مفهوم سازي ذهن بوجود مي ايند نه اينکه به عنوان يک امر واقعي و قابل اشاره در خارج از وجود داشته باشند. آنچه درخارج هست فقط شامل اشخاص مي باشند که هيچ گونه امتياز و فاصله اي بين ماهيت و مشخصات آنها مشاهده نمي گردد.

در روايتي ديگر از فلسفه اسلامي که متعلق به فلسفه اصالت وجود  است هويت يک امر وجودي است و تشخيص به وجود باز مي گردد نه ماهيت. اساس ماهيت يک مفهوم ذهني مي باشد و آنچه در عين واقعيت است صرفا مرتبه هاي مختلف وجود است. براي ملاصدرا هر موجود به صرف وجودش متشخص و داراي هويت مي گردد. نحوه وجود هر چيزي از جمله هر فرد انسان همان تشخص اومي باشد. زيرا اگر از نحوه وجود آن چشم بپوشيد، آنچه مي ماند يکسري مفاهيم کلي است که قابل صدق بر افراد بسيار خواهد بود، هر چند بي نهايت مخصص به آن ضميمه شود. در حقيقت وجود جزئي عيني خارجي هر چيزي، تعيين کننده، تشخص بخش يا مشخص و معين آن است و از اين رو صدرا معتقد است که ابهام ماهيت تنها توسط وجود جزئي رفع مي گردد.

بيشتر فيلسوفان مسلمان پس از صدر المتالهين مساوقت وجود و تشخص را پذيرفته اند و ميان امتيازات هر شخص از همگنانش (ويژگيهاي هويتي) و تشخص او که به خاطر خود اوست، تفاوتي تعريف نمي کنند. به عبارت ديگر آنچه درجهان متشخص ، متعين و با هويت است. ولي تشخص و هويت هر چيزي از جمله افراد و گروه هاي انساني شامل مرتبه وجودي يا وجود جزئي آنها مي باشد و آنچه تحت عنوان ويژگي هاي هويت مطرح مي گردد، مفاهيمي کلي هستند که امارات هويت يا تشخص را تبيين مي نمايد. نکته قابل توجه اين است که بنابر نظريه حرکت جوهري صدرا که از امکانات اعتقاد به حقيقت تشکيکي براي وجود است و همچنين براساس ديدگاه انسان شناختي او که ذات انسان راآزادي معرفي مي کند، هويت انساني قبل از مشارکت در فعاليت هاي اجتماعي و مستقل از شبکه روابط اجتماعي به محض وجود يافتن متشخص و با هويت مي باشد، ولي از نظر به آزادي ذاتي نفس ناطقه تشخص و تعيين خويتش بر عهده حرکت جوهري يا حرکت معرفتي است.

در حقيقت انسانها به محض هستي- يا ربط به واجب- يافتن داراي تشخص مي گردند وهبت اوليه اي دريافت مي نمايند. ولي اين هويت آغازين در جريان زندگي آنها دچار تغييرات فراواني مي شود که مبتني بر تغيير و تحولات مربوط به نوع ارتباط وجودي آنها با مبدا وجود است. نفس که ذاتش آزادي است از طريق حرکت جوهري به تشديد يا تضعيف هستي-يا ارتباطش با مبدا هستي- مي پردازد و درجريان اين فرايند هويت خويش را تغيير مي دهد و به هويت جديدي دست مي يابد. منظور از حرکت جوهري اسنان که به تعيين هويت اومي انجامد، نوعي حرکت معرفتي است که در نتيجه بکارگيري تمام استعدادهاي يا به تعبير صدرايي تمام شئون و مراتب نفس عاقله اعم از توانمندي هاي عقل علمي و نظري حاصل مي گردد. اين حرکت معرفتي که نحوه اي از اشتداد وجودي را سبب مي گردد هويت را براساس ميزان و نوع ارتباط با مبدا هستي تعيين مي کند.

با اين که همه نکته قابل توجه اين است که گرچه هويت يکي از امر واقعي و وجودي است ولي تکوين و توسعه هويت به شدت وابسته به جامعه مي باشدزيرا از يکسو تعريف هويت و مولفه هاي هويتي که از سنخ مفاهيمندنه واقعيات عيني، بر عهده فرايندهاي مفهوم سازي و نظريه پردازي هاي ذهن مي باشند. از سوي ديگر حرکت جوهري در واقع نوع حرکت علمي است که تنها با کمک ذهن و فرايندهاي يادگيري ممکن مي گردد. تا جايي که حتي دريافتهاي شهودي نيز بکلي مستقل از دانش هاي مفهومي کسب شده از جامعه نيستند، بلکه از آنها متاثرند. بنابراين مي توان نتيجه گرفت که آنچه دريافت هاي ذهني را محدود کند يا تحت تاثير قرار دهد، به فراخور بر حرکت علمي يا جوهري انسان اثر مي گذارد و از اين رو در تعيين هويت نقشي خواهد داشت. بنابراين جامعه و حتي گروه اجتماعي مي توانند با تاثير در ميزا و نوع دريافت هاي ذهني، تعيين هويت را جهت دهند. پس بطور کلي براساس فلسفه اصالت وجود مي توان چنين گرفت که هر فرد انساني به محض ربط به هستي يافتن و ارتباط با مبدا وجود، به لحاظ ثبوتي متشخص مي گردد و هويت معيني دارد. ولي فرد متشخص و با هويت مي تواند اساس ذات آزاد خويش و از طريق حرکت جوهري مي تواند رابطه اش با مبدا هستي را تحول بخشد و بدين ترتيب به اثبات هويت خويش اقدام نمايد. اثبات آزادانه هويت شامل تشديد يا تضعيف ربط وجودي ما با مبدا وجود بر مبناي حرکت جوهري/ علمي نفسمان است.

به نظر مي رسد رويکرد برخاسته از مبناي اصالت وجودي به هويت مي تواند ضمن حفظ ويژگي انعطاف پذيري و پويايي براي هويت و توجيه تغييرات هويتي افراد، آن را از سياليت محض و ذهني بودن رها سازد. اين رويکرد ضمن تحکيم ريشه هويت در عمق جهان الهي، جنبه انساني وخود مختار هويت را نيز ملاحظه مي کند. براساس اين رويکرد، هويت يابي عبارت است از تحقق واقيت خويشتن از طريق نوعي خودآگاهي ويژه نسبت به رابطه ضروري خود با هستي. اين خود آگاهي البته با کسب معلومات و اطلاعات کاملا متفاوت مي باشد. زيرا نوعي حرکت استکمالي در تمام جنبه هاي هويتي و نسبت به تمام  حوزه هاي زندگي فردي و اجتماعي است.

 

این تکه ای از پایان نامه رایگان رشته روانشناسی و علوم تربیتی

با موضوع :

بحران هويت در جواني

می باشد برای دیدن بقیه قسمت ها می توانید از قسمت بالای سایت کلمه کلیدی مورد نظر را سرچ کنید

Untitled

141985615752731

سایت ما حاوی تعداد زیادی پایان نامه رایگان در رشته روانشناسی و علوم تربیتی و مشاوره (هم در مقطع کارشناسی و هم در مقطع کارشناسی ارشد)می باشد

می توانید از قسمت دسته بندی که در بالای سایت قرار دارد بقیه پایان نامه ها را هم ببینید و از متن کامل آنها استفاده نمایید البته ممکن است بعضی از متون موقع انتقال از فایل ورد به هم بریزد یا عکس ها درج نشود برای دانلود پایان نامه ها با فرمت ورد به همراه تمام پیوست ها به لینک زیر مراجعه کنید:

در سایت مرجع دانلود پایان نامه می توانید صدها پایان نامه رافقط با داشتن یک پسورد  دانلود کنید و به متن کامل آنها دسترسی بدون محدودیت داشته باشید.

برای جزییات بیشتر اینجا کلیک کنید 

سایت فوق (payanname.net) قوی ترین سایت در زمینه دانلود پایان نامه است 

کافیست عبارت

دانلود پایان نامه

را در گوگل سرچ کنید

خواهید دید که گوگل این سایت را به عنوان اولین گزینه معرفی می کند 

برای دانلود متن کامل پایان نامه های جدید کارشناسی ارشد روانشناسی و علوم تربیتی  می توانید لینک های زیر را هم ببینید :

قسمت سوم لیست پایان نامه های دانلودی رشته روانشناسی و علوم تربیتی  208 پایان نامه

قسمت پنجم لیست پایان نامه های دانلودی رشته روانشناسی و علوم تربیتی  222 پایان نامه

تکه های دیگری از این پایان نامه را می توانید

در شماره بندی فوق بخوانید

متن کامل پایان نامه ها در سایت homatez.com موجود است

You may also like...

Add a Comment