منبع پایان نامه ارشد با موضوع نقش برجسته، آداب و رسوم، استان کرمان

مقابل خداي بزرگ ايلام بود. ايلاميان طبق اعتقادات و آداب و رسوم مذهبي خود به پيشگاه خداي مورد علاقه و احترام خويش هديه اي را که بيشتر مواقع شامل حيوان(بزغاله) مي شد، به خدا اهدا مي کردند. ظاهرا بز حيواني مقدس و قابل احترام در ميان ايلاميان بوده است، زيرا بر روي آثار مختلف از قبيل سفالها و مهرهاي استوانه اي نقش بز ديده مي شود. قرباني کردن احتمالا جزيي از مراسم روزانه ايلامي بوده است. معمولا خدا بصورت ايستاده يا نشسته قرباني دهندگان را مي پذيرد.(Porada, E; 1965; p.50) نمونه اين مراسم را در نقش برجسته کول فره (اواخر قرن8 ق.م.) نزديک ايذه مي توان ديد. در اين نقش برجسته در حضور هاني، شاه اياپير(ايذه)، قرباني کردن گاو، قوچ و بز کوهي به همراه نواي موسيقي نوازندها، به تصوير کشيده شده است.(Vanden Berghe, L; 1963; p.26)
در مراسم هاي قرباني، حيواناتي از قبيل گوسفند و گاو براي خدايان ايلامي و حتي خدايان بيگانه، قرباني مي شدند. در اين رابطه به دو مورد از مراسم و آيين قرباني براي خدايان ايلامي، مي توان اشاره نمود. يکي از اين مراسم فستيوال الهه نگهبان پايتخت بوده است که احتمالا به پي ني کير و شايد کيريريشا اهدا مي شد، در اين جشن گوسفندان پروار را در باغ مقدس الهه در مراسمي به نام “گوشون” قرباني مي کردند. در اين جشن گاو نري که قبلا از نقطه ديگر مي آوردند، قرباني مي گرديد. در ماکتي برنزي که به طلوع آفتاب معروف است و از زمان شيلهک اينشوشيناک بدست آمده، دو کاهن در حال اجراي مراسم مذهبي ديده مي شوند که يکي از آنها بر روي دستهاي ديگري آب مي ريزد.(Porada, E; 1965; p.1)
بسياري ديگر ازرسوم ايلامي و موضوعاتي را که ايلامي‌ها با آنان سروکار داشته‌اند در اينجا اشاره نشده، مانند مراسم چمر، يا تزئينات معابد و…
تصوير 2-4: ماکت برنزي ايلامي، 1200قبل از ميلاد، موزه لوور، پاريس (ارفعي، 1387: 18)
خدايان ايلامي‌ها
ايلاميان در دوره هاي مختلف خدايان متعددي را مورد پرستش قرار مي دادند و گذشته از خدايان يا الهه هايي که ستايش و پرستش آنها جنبه ملي و رسمي داشت، رب‌النوع‌هايي هم وجود داشت که به صورت محلي در نقاط مختلف قلمرو ايلاميان مورد پرستش مردم و حاکمان محلي قرار مي گرفت. علاوه بر اين خدايان ملي و محلي، ايلاميان، خدايان بيگانه اي را هم که از طريق همسايه غربي خود يعني بين‌النهرين به اشکال مختلف وارد سرزمينشان مي گرديد مورد پرستش قرار مي دادند. در نيمه دوم هزاره سوم ق.م. در سال 2280 ق.م. معاهده اي بين هيتا Hita شاه اوان Awan و نارامسين Naram-sin شاه اکد منعقد گرديده، معاهده مذکور که بر روي لوحه گلي نوشته شده و از شوش بدست آمده است، شامل 37 خدا به عنوان شهود بوده که از اين زمان تا سقوط امپراطوري ايلام در 645 ق.م. بدست آشور‌بانيپال پرستش مي شدند. معاهده هيتا با استمدادهاي زير آغاز مي گردد: “گوش فرا دار اي الهه پي ني کير pini-kir و شما اي خدايان خوب آسمان ها”. در اعصار جديدتر پي ني کير را به عنوان الهه آسمان ها که قدرت نفرين دارد، تصور مي کردند. بين‌النهريني‌ها پي ني کير را به عنوان نوعي الهه ايشتارIshtar (الهه عشق و باروري) تلقي مي کردند. اين الهه بطور وضوح براي ايلامي‌ها “مادر شايسته همه خدايان” بوده است. در ايلام، همين حقيقت که به يک الهه جايگاهي برتر و بآلاتر از ديگر خدايان داده شده، نشان دهنده نوعي مادرسالاري در نيمه دوم هزاره سوم قبل از ميلاد مي باشد. يک الهه مادر خدايان ديگر، در جنوب شرقي ايلام در ليانLiyan (بوشهر امروزي) به نام “کيريريشا”Kiririsha وجود داشته است. (هينتس،1371: 49-48)
تصوير 2-5: کتيبه ميخي ايلامي مربوط به پادشاه هيتا که در آن اسامي 37 خداي ايلامي مطرح شده است.
(صراف، 1387: 150)
در ميان خدايان ايلامي وآلاترين جايگاه به پي ني کير تعلق مي گيرد؛ اين برتري مقام براي يک الهه به احتمال بسيار بازتابي است از يک نظام مادرسالاري که در تمام طول تاريخ ايلام به اين تمدن ويژگي خاص آن را مي بخشد؛ حتي هنگامي که بر اثر نفوذ باورها و اعتقادات غربي اين برتري به يک خداي مرد تعلق مي گيرد. اما باز پرستش خدايان زن عموميت خود را در ايلام از دست نمي دهد هرچند که اين جايگزيني خداي مرد هميشه به عنوان يکي از ويژگي هاي تحول مذهب ايلام بشمار مي آيد. پي ني کير در نظر مردم ايلام لقب “فرمانرواي آسمان را داشته است که داراي قدرت نفرين بوده است. اين نام گاه به صورت بخشي از اسامي خاص ايلامي يعني شيلهک-اين-شوشيناک، نامش “اوتو-اِ-هي هي-پي ني کير” بوده است که معني “من زهدان او را به پي ني کير هديه کرده ام” را مي دهد ( مهرداد بهار، 1377)
در نظر ايلاميان تا زماني که مردم و حتي پادشاهان در نور زمين حرکت مي کنند، وفاداري آنان متوجه خداي خورشيد است اما هنگامي که به قلمرو سايه ها فرو مي روند رعاياي اينشوشيناک که قاضي مردگان است به حساب مي آيند. براي ايلاميان پيوسته در کنار خداي خورشيد يک خداي ماه نيز وجود داشته است، که نام وي هميشه يصورت رمزي بکار رفته است. در معاهده هيت نيز در ستون اول نام تعدادي از خدايان شکسته شده و از ميان رفته است نام خداي ماه نيز از زمره آن اسامي ميباشد. به احتمال قريب به يقين بايد نام اين خدا “ناپير” بوده باشد چرا که لقبش “سيپاکير” بوده که معني “روشني بخش” يا “درخشنده” را دارد؛ ايلاميان خداي ماه را “پدر يتيمان” ميدانستند؛ در معاهده هيت در دو مورد خداي ماه با سه الهه همراه مي شود که بايد گروه شهود هنگام سوگند ياد کردن باشند؛ اين سه الهه عبارتند از: شياشوم، نروندي و نيارزينا؛ اين سه الهه بايد خواهران “الهه بزرگ” بوده باشند؛ در دوران ايلام جديد به شياشوم لقب “نگهبان کاخ خدايان” را مي دادند. در ايلام باستان الهه نروندي از موقعيت ويژه اي برخوردار بوده است؛ کوتيک؛ اينشوشيناک جانشين هيت معبدي را به ژيکره ها و کتيبه ها به اين الهه اختصاص ميدهد و بر سطح پيکره اي آهکي از اين الهه با اين جملات از او ياري مي خواهد: “گوش فرا دار(به عبادات من) و حقوق مرا محفوظ بنما” بکار رفتن کلمه نروندي به عنوان بخشي از اسامي خاص خود نمايانگر علاقه خاصي است که ايلاميان به اين الهه داشته‌اند به عنوان نمونه در اسم خاص”نروندي.اومي” به معني “نروندي براي من يک مادر است”. به معني “نروندي براي من يک مادر است”.(گيريشمن، 1336)
فهرست شاهان سلسه اوان (احتمال ميدهند شوشتر امروزي اوان بوده باشد)بر مبناي نظريه کامرون، 2500-2200ق.م (فاضلي پور، 1378: 35)
-پلي peli
-تت Tata
-اوکو-تنهيش Ukku-Tanhish
-هيشور (هشيوتش) Hishur
-شوشون- تَرَنَ shushoun-tarana
-نپي-ايلهوش Napi-ilhush
-کيکو-سيو(اسيم) – تمتي Kikku-siwe-temti
لوه-ايشن Luh-ishshan
هيشپ-راتپ Hishep-ratep
نخستين حکومت سه نفره ايلام در اين زمان پديدار شد.
زينوب Zinuba
هلو Helu
هيت Hita
پوزور (کوتيک) اين-شوشينک Puzur(kutik)-in-shushinak
فهرست اسامي شاهان سلسه سيماش-سيماشکي بر مبناي نظريه کامرون و هينتس
گيرنم Girnamme
نزيت،(اول) Nazit
اپرتي (اول) Eparti
نزيت (دوم) Nazit
اپني-لوهن Enpi-tuhhan
هوتران-تمتي Hutran-temti
کيندتو Kindattu
ايدتو (اينتو-اين شوشيناک) Indattu
تن/دن-روهوراتير Tan/Dan-Ruhuratir
اپرتي (دوم) Eparti
اينداتو (انيک توي دوم) Indattu
اينداتو-نپير Indattu-napir
ايندتو-تمتي Indattu-temti
فهرست پادشاهان سلسه اِپَرتي (ايلام قديم) بر مبناي نظريه هينتس، 1800-1550ق.م.
اپرتي Eparti
شيلهه Shilhaha
شيروکدوه (اول) Shirukduh
شيموت- ورتش Shimut-Wartash
سيو-پلر-هوپک Siwe-Palar-Hupak
کودوزولوش (اول) Kuduzulush
کويتر-ناهونته (اول) Kutir-Nahhunte
ليل-لير-تش Lila-ir-tash
تمتي-اگون Temti-agun
تن/دن (اول) Tan/Dan Uli
تمتي-هلکي Temti-halki
کوک-نشور (دوم) Kuk-Nashur
تمتي-رپتش Temti-raptash
کودوزولوش (سوم) Kuduzulush
تت (دوم) Tata
ات-مر-هلکي Atta-mera-halki
پ‍لر-ايشن Palar-ishshan
کوک-کيروش Kak-kirwash
کوک-ناهونته Kuk-Nahhunte
کوتر-ناهونته Kutir-Nahhunte
فهرست اسامي شاهان ايلام مياني بر مبناي نظريه استوپلر 1450-110 ق.م
کيدينو Kidinu
اين-شوشيناک-شر-ايلاني Inshushinak-shar-ilani
تن/دن-روهورايتر (دوم) Tan/Dan-Ruhuratir
تپتي-اهر Tepti-ahar
هورپتيل Hurapatila
ايک-هلکي (1) Ike-Halki
پهير-اشن Pahir-ishshan
اتر-کيته Attar-kitah
هومبان-نومن Humban-numena
تصوير 2-7: سمبلهاي خدايان، ( صراف، 1387: 230)
در زير ليست اسامي خدايان ايلام که همزمان با پادشاه يا حاکم وقت مورد پرستش قرار مي گرفته ارائه شده
جدول 2-1: (صراف، 1387: 143)
2-4- محوطه هاي شاخص دوره ايلام
در کتاب مروري بر پنجاه سال باستان شناسي ايران (نگهبان، 1385) تا?ليف مرحوم دکتر عزت الله نگهبان، فهرستي کلي از آثار تمدن ايلام ارائه شده که در اينجا به آن اشاره مي شود.
– ريشهر، آثار: اين آثار در نزديکي بندر بوشهر در کرانه هاي خليج فارس واقع شده است.
– کورانگون، نقش برجسته: اين نقوش برجسته بر روي صخره عظيمي در نزديک دهکده سه تلو در شمال غرب شهر فهليان واقع شده است.
– نقش ايلامي نقش رستم: حواشي و بقاياي اين نقش به وسيله نقوش برجسته ساساني مضطرب شده است.
– مال امير: تعدادزيادي نقوش برجسته در اين ناحيه قرار دارد، اين نقوش در مال امير ايذه بختياري واقع شده است.
– قلعه تل، نقش برجسته: اين نقوش در منطقه ايذه بختياري در تنگه اي ذر منطقه مال امير بختياري واقع شده است.
– کل فرا (کول فرعون) نقوش و آثار: اين دره در مشرق دشت ايذه بختياري قرار دارد. در اين محل مجموعه نقوش برجسته در حدود پنج عدد است.
– تل غزير، ويرانه قلعه: در اين محل آثار ويران يک قلعه قديمي مشاهده مي شود. اين محل در شمال غرب شهر رامهرمز واقع شده است.
– چغازنبيل، زيگورات و آثار: اين آثار در 45کيلومتري جنوب شرقي شهر شوش واقع شده است.
– شوش، تپه: آثار باستاني شوش در کنار شهر شوش قرار دارد.
– شهرسوخته، آثار: اين آثار در نزديکي زابل در سيستان واقع شده است.
– تپه يحيي، تپه: اين تپه در استان کرمان واقع شده است.
– شهداد، تپه و قبرستان: اين آثار در نزديک شهداد واقع شده است.
– هفت تپه، مجموعه آثار و تپه ها: اين آثار در منطقه هفت تپه در خوزستان واقع شده است.
– ابوفندوا، تپه: اين تپه در فاصله يک کيلومتري شمال غرب آثار باستاني هفت تپه قرار دارد.
– سيلک، تپه: اين تپه در نزديکي کاشان در راه کاشان به فين در نزديک دهکده ديزجه واقع شده است.
– دشت خوزستان، آثار و تپه ها: در دشت خوزستان آثار زيادي مربوط به تمدن ايلام برجاي مانده است.
دشت خوزستان مرکز ايلام
دشت خوزستان داراي وسعت بيکران بوده و از نظر حاصلخيزي و غناي آب يکي از بزرگترين و مساعد ترين مناطق روي زمين را معرفي مينمايد و از مراکز اوليه اجتماعات مستقر کشاورزي بشري بوده است. دشت خوزستان که در رهگذر پيشرفت تمدن بشري يکي از پر تلاشترين و مساعدترين مناطق جهان و بدون شک از فعالترين گاهواره هاي اوليه تمدن بود بزودي در اين زمينه به حد کمال رسيد. آثار و بقاياي باق مانده از اين فعاليت عظيم و چشمگير اجتماعات اوليه، امروز بصورت تپه هاي باستاني متعدد و فراوان در اين دشت وجود دارند که اهم آنها تپه باستاني شوش است که در کنار شهر فعلي شوش قرار گرفته و در حدود يک کيلومتر ونيم عرض و طول دارد.( نگهبان، 1372: 25)
2-4-1- شوش
شهر شوش يکي از قديمي ترين شهرهاي مهم باستاني، در جنوب غربي ايران واقع گرديده اين شهر به واسطه چهار رود: کرخه، شائور، آبديز و کارون به

تکه های دیگری از این پایان نامه را می توانید

در شماره بندی فوق بخوانید

متن کامل پایان نامه ها در سایت homatez.com موجود است

You may also like...

Add a Comment