مقاله جنسی، اختلالات، اختلال، میل، تحریک، ارگاسم، کژکاری، زنان، جنسی،، ظرف، طبی، نعوظ

تحتانی مهبل ‌و انقباض‌های قوی و پایدار رحم از عمق به‌طرف گردن رحم مشخص است. انقباضات غیرارادی اسفنکترهای داخلی و خارجی مقعد هم در مرد و هم در زن رخ می‌دهد.‌این انقباضات و سایر انقباضات در طی ارگاسم با فواصل زمانی 8/0 ثانیه رخ می‌دهد. سایر تظاهرات عبارت است از حرکات ارادی و غیرارادی گروه وسیعی از عضلات ازجمله عضلات صورت و اسپاسم کارپوپدال؛ فشارخون دیاستولیک و سیستولیک حدود 20 تا 40 میلی‌متر جیوه افزایش می‌یابد و ضربان قلب به 160 در دقیقه می‌رسد. ارگاسم 3 تا 25 ثانیه طول می‌کشد و همراه با تیرگی خفیف هوشیاری است (کاپلان و سادوک، 2009).
مرحله-4: فرونشینی . شامل رفع احتقان خونی اعضای تناسلی (فروخوابیدگی) است که بدن را به حالت سکون قبلی بازمی‌گرداند. اگر ارگاسم روی دهد مرحله فرونشینی سریع و همراه با احساس ذهنی خوشی، آرام‌سازی کلی و تمدد ماهیچه‌ای است؛ ولی اگر ارگاسم رخ ندهد، فرونشینی ممکن است 2 تا 6 ساعت طول بکشد و همراه با تحریک‌پذیری و ناراحتی باشد. پس از ارگاسم مرد یک دورۀ بی‌پاسخی دارد که ممکن است چند دقیقه تا چند ساعت طول بکشد، در طی این دوره فرد قدرت ارگاسم دیگری ندارد. ولی زنان دوره بی‌پاسخی ندارند و می‌توانند ارگاسم‌های متعدد و پیاپی داشته باشند (کاپلان و سادوک، 2009).

جدول 2- 1: چرخه پاسخ جنسی مرد
اندام مرحله تحریک (انگیختگی) مرحلۀ ارگاسمی مرحلۀ فرونشینی
چند دقیقه تا چند ساعت طول می‌کشد. اوج تحریک قبل از ارگاسم است و 30 ثانیه تا 30 دقیقه طول می‌کشد. 3 تا 15 ثانیه 10 تا 15 دقیقه؛ اگر ارگاسم روی ندهد نیم تا یک روز
پوست درست قبل از ارگاسم، برافروختگی جنسی به‌طور بی‌ثبات ظاهر می‌شود؛ بثورات ماکولوپاپولر روی شکم ظاهر شده و تا قسمت قدام قفسۀ سینه، صورت و گردن انتشار می‌یابد و می‌تواند شانه‌ها و ساعد را در برگیرد. تکمیل برافروختگی برافروختگی در جهت عکس ظاهر شدن ناپدید می‌شود. به‌طور بی‌ثبات لایه‌ای از عرق روی کف دست‌وپا ظاهر می‌شود.
آلت مردانه نعوظ ظرف 10 تا 30 ثانیه که درنتیجۀ احتقان عروقی اعضاء قابل نعوظ اجسام غاری ساقۀ آلت ایجاد می‌شود؛ محرک‌های غیرجنسی و صدای بلند ممکن است سبب رفع نعوظ شود؛ با تحریک کامل اندازۀ سر آلت و قطر تنۀ آن افزایش می‌یابد. انزال؛ مرحله خروج منی؛ شامل 3 تا 4 انقباض به فواصل 8/0 ثانیه، مجرای ترشحی، کیسه‌های منی و پروستات؛ انقباضات 8/0 ثانیه‌ای پیشاب‌راه موجب پرتاب منی (انزال حقیقی) به فاصله 12 تا 20‌اینچی در 18 سالگی می‌شود که تا 70 سالگی به‌صورت چکه کاهش می‌یابد. نعوظ: برگشت نسبی در عرض 5 تا 10 ثانیه همراه با دوره‌های متغیر بی‌پاسخی؛ فروخوابیدگی کامل ظرف 5 تا 30 ثانیه
کیسه بیضه و بیضه‌ها سفتی و بالا کشیده شدن کیسۀ بیضه و بالا آمدن بیضه‌ها؛ با تحریک کامل اندازۀ بیضه‌ها نسبت به قبل از تحریک 50% افزایش می‌یابد و بیضه‌ها در میان دو راه (پرینه) پهن می‌شوند که از انزال قریب‌الوقوع خبر می‌دهند. بدون تغییر برگشت به‌اندازه قبل از تحریک درنتیجۀ رفع احتقان؛ بیضه و کیسۀ بیضه 5 تا 30 دقیقه پس از ارگاسم پایین می‌آیند؛ اگر تخلیۀ ارگاسمی صورت نگیرد برگشت ممکن است چند ساعت طول کشد.
غدد کوپر در اوج تحریک 2 تا 3 قطره مایع موکوئید حاوی اسپرم زنده ترشح می‌شود. بدون تغییر بدون تغییر
سایر پستان‌ها: در اوج تحریک قبل از ارگاسم نعوظ بی‌ثبات نوک پستان‌ها صورت می‌گیرد.
میوتونی: انقباض‌های نیمه اسپاستیک، صورت، شکم و عضلات بین دنده‌ای
تاکی‌کاردی: تا 175 ضربه در دقیقه
فشارخون: سیستولیک 20 تا 80 و دیاستولیک 10 تا 40 میلی‌متر جیوه بالا می‌رود.
تنفس: افزایش می‌یابد. فقدان کنترل عضلات ارادی
مقعد: انقباضات موزون اسفنکتر
ضربان قلب: تا 180 ضربه در دقیقه بالا می‌رود
فشارخون: سیستولیک 40 تا 100 و دیاستولیک 20 تا 50 میلی‌متر جیوه بالا می‌رود.
تنفس: تا 40 تنفس در دقیقه بالا می‌رود. برگشت به حالت قبل از تحریک 5 تا 10 دقیقه

* مرحله میل جنسی شامل تخیلات جنسی و میل به آمیزش قبل از مرحلۀ تحریک است.

جدول 2- 2: چرخه پاسخ جنسی زن
اندام مرحله تحریک (انگیختگی) مرحلۀ ارگاسمی مرحلۀ فرونشینی
چند دقیقه تا چند ساعت طول می‌کشد؛ اوج تحریک پیش از ارگاسم، 30 ثانیه تا 3 دقیقه 3 تا 15 ثانیه 10 تا 15 دقیقه؛ اگر ارگاسم روی ندهد نیم تا یک روز
پوست درست پیش از ارگاسم: برافروختگی جنسی بی‌ثبات ظاهر می‌شود؛ بثورات ماکولوپاپولر روی شکم ظاهر شده و به قسمت قدام قفسۀ سینه، صورت و گردن انتشار می‌یابد و ممکن است شانه‌ها و ساعد را فراگیرد. تکمیل برافروختگی برافروختگی در جهت عکس ظاهر شدن ناپدید می‌شود. به‌طور بی‌ثبات یک لایه‌ عرق روی کف دست‌وپا ظاهر می‌شود.
پستان‌ها برآمدگی نوک پستان در دوسوم زنان، احتقان وریدی و بزرگی هالۀ پستان،‌اندازه پستان تا یک‌چهارم حالت عادی افزایش می‌یابد. پستان‌ها ممکن است دچار لرزش شوند. برگشت به حالت عادی ظرف نیم ساعت
کلیتوریس افزایش قطر سر و ساقۀ کلیتوریس؛ درست قبل از ارگاسم ساقۀ کلیتوریس پشت پره‌پوس فروکشیده می‌شود. بدون تغییر تنۀ کلیتوریس ظرف 5 تا 10 ثانیه به نقطۀ اولیه برمی‌گردد؛ فروخوابیدگی ظرف 5 تا 30 دقیقه؛ اگر ارگاسم روی ندهد فروخوابیدگی چند ساعت طول می‌کشد.
لب‌های بزرگ در زنی که زایمان نکرده لب‌های بزرگ بالا آمده و روی پرینه پهن می‌شود.
در زنان چندزا: احتقان و ادم بدون تغییر در زن بدون سابقۀ زایمان: برگشت (بزرگ شدن) به‌اندازۀ طبیعی ظرف 1 تا 2 دقیقه
چندزا: برگشت (کوچک شدن) به‌اندازه طبیعی ظرف 10 تا 15 دقیقه
بازگشت به حالت طبیعی ظرف 5 دقیقه
لب‌های کوچک افزایش اندازه 2 تا 3 برابر حالت طبیعی؛ تغییر رنگ ‌به ‌رنگ‌های صورتی، قرمز و قرمز تیره قبل از ارگاسم بدون تغییر انقباضات قسمت پروگزیمال لب‌های کوچک
مهبل تغییر رنگ به بنفش تیره؛ ‌ترانسودای مهبلی 10 تا 30 ثانیه پس از انگیختگی ظاهر می‌شود؛ دراز شدن و باد کردن مهبل؛ ثلث تحتانی مهبل قبل از ارگاسم منقبض می‌شود. 3 تا 15 انقباض ثلث تحتانی مهبل به فاصله زمانی 8/0 ثانیه انزال در دوسوم فوقانی مهبل حوضچۀ منوی ایجاد می‌کند، احتقان ظرف چند ثانیه برطرف می‌شود اگر ارگاسم روی ندهد رفع احتقان 20 تا 30 دقیقه طول می‌کشد.
رحم به لگن کاذب صعود می‌کند؛ در اوج تحریک بلافاصله قبل از ارگاسم انقباض‌های شبه زایمانی بروز می‌کند. انقباض در سراسر ارگاسم انقباض برطرف شده، نزول رحم به وضعیت طبیعی
سایر میوتونی؛
‌ترشح چند قطره موکوئیدی از غدد بارتولن در اوج تحریک؛
گردن رحم مختصری تورم پیدا می‌کند و در اثر صعود رحم بالا کشیده می‌شود.
فقدان کنترل عضلات ارادی؛
مقعد: انقباضات موزون اسفنکتر؛ هیپرونتیلاسیون و تاکی‌کاردی
بازگشت به وضعیت پایه ظرف چند ثانیه تا پند دقیقه، رنگ و ‌اندازه گردن رحم به حالت طبیعی بازمی‌گردد؛ و گردن رحم به حوضچۀ منوی نزول می‌کند.
* مرحله میل جنسی شامل تخیلات جنسی و میل به آمیزش قبل از مرحلۀ تحریک است.

جدول 2- 3: مراحل چرخه پاسخ جنسی و کژکاری‌های جنسی مربوط به آنها
مراحل خصوصیات کژکاری
1. میل جنسی از خصوصیات این مرحله این است که فقط با ویژگی‌‌های فیزیولوژیک تظاهر نکرده و بازتاب انگیزه‌ها، سائق‌ها و شخصیت فرد است. وجه مشخصه ‌این مرحله خیال‌پردازی‌های جنسی و تمایل به رابطه جنسی است. اختلال کمبود میل جنسی؛ اختلال انزجار جنسی؛ اختلال کمبود میل جنسی ناشی از بیماری طبی عمومی (مرد یا زن)؛ کژکاری جنسی ناشی از مصرف مواد به همراه تخریب میل جنسی
2. تحریک (excitement) این مرحله شامل احساس ذهنی لذت جنسی و تغییرات فیزیولوژیک همراه آن است. تمام پاسخ‌های فیزیولوژیکی که در مراحل تحریک و کفۀ (پلاتو) مسترز و جانسون وجود دارد به‌صورت توأم در این مرحله ظاهر می‌شوند. اختلال انگیختگی جنسی زن؛ اختلال نعوظ مرد (ممکن است در مراحل 3 و 4 هم رخ دهد)؛ اختلال نعوظ مرد ناشی از بیماری طبی عمومی؛ مقاربت دردناک ناشی از بیماری طبی عمومی (مرد یا زن)؛ کژکاری جنسی ناشی از مصرف مواد که همراه اختلال انگیختگی است.

2-14- بررسی اختلالات جنسی زنان
تاریخچه تقسیم‌بندی و مبحث شناسی اختلالات جنسی زنان
DSM-II اولین ورژن راهنمای تشخیصی آماری اختلالات روانی بود که یک طبقه تشخیصی مربوط به اختلالات جنسی بنام اختلال ادراری و تناسلی داشت. سکسولوژیست‌ها، مسترز و جانسون و کاپلان تأثیری قابل‌توجه بر ورژن بعدی DSM. داشتند. DSM-III (1980)، شامل طبقات مجزایی از اختلالات جنسی بود که موارد زیر را در برمی‌گرفت: اختلال میل جنسی بازداری شده، ختلال برانگیختگی جنسی، اختلال ارگاسم در زنان و مردان، انزال زودرس، دیاسپارونیا عملکردی، واژینیسموس و هم‌جنس‌بازی اگو-دیستونیک. DSM-III-TR (1987) از بسیاری جهات مشابه DSM-III بود. بااین‌حال، تفاوت‌هایی در معیارهای تشخیصی اختلالات دیده می‌شد و یک اختلال جدید به نام بیزاری جنسی افزوده و اختلال هم‌جنس‌بازی حذف شد. علاوه بر این، اختلال کم‌کاری میل جنسی، جانشین میل جنسی بازداری شده شد و اختلال Inhibited Sexual Excitement جای خود را به دو اختلال برانگیختگی جنسی و اختلال نعوظ در مردان داد (توتس و همکاران، 2009).
در DSM-IV مجدداً معیارهای تشخیصی برخی اختلالات ازجمله اختلال کم‌کاری میل جنسی تغییر کرد و مثلاً در مورد اخیر، کاهش و یا فقدان خیال‌پردازی‌های جنسی، کاهش و یا فقدان پذیرش رابطة جنسی از جانب همسر که هر دو مورد باعث پریشانی فرد شده باشند، به معیارهای افزوده شد و تشخیص این کاهش و یا فقدان توسط متخصصین با توجه به بافت و فرهنگ و تحت‌تاثیر عواملی که بر عملکرد جنسی تأثیر می‌گذارند انجام می‌شود ازجمله سن یا سبک زندگی فرد. نکته جدید در چاپ چهارم DSM توجه به پریشانی قابل‌توجه در فرد بود همچنین در این ورژن تأکید شده است که در سبب‌شناسی این اختلال عوامل مربوط به اثرات جانبی مصرف مواد، دارو و اختلالات طبی نیز در نظر گرفته‌شده است (بروتو، 2012).
برخی از محققان و نظریه‌پردازان مسائل جنسی نسبت به تعاریف فعلی اختلال کم‌کاری میل جنسی و نیز دیگر اختلالات جنسی، اعلام نارضایتی کرده‌اند (باسون 2003؛ ‌هارتمن و همکاران 2002). ‌این نارضایتی، به علت برخی مسائل است. شاید مهم‌ترین آنها این است که طبقه‌بندی و تعریف فعلی، بر مبنای مدل‌های قدیمی پاسخ جنسی زنان هستند یعنی همان مدلی که مسترز و جانسون (1970) و کاپلان (1974) ادعا کردند.‌ این مدل‌ها، بر اساس مدل خطی پاسخ جنسی زنان و این فرض که میل همواره قبل از تحریک است، هستند (باسون، 2000). ‌ایراد دوم این است که تعاریف فعلی تجربه واقعی جنسی زنان را انعکاس نمی‌دهند. به‌طور مثال، توصیف اختلال عملکرد برانگیختگی زنان، تقریبا” تنها بر پاسخ تناسلی زنان متمرکز است و مثلاً به تحریک ذهنی او، اشاره‌ای نمی‌کند و بالاخره، سیستم فعلی تشخیصی در ذات خودش تغییرات نرمال در علاقه و پاسخ جنسی زنان را نیز به‌عنوان بیماری تلقی می‌کند (باسون، 2000؛ لوین، 2008). بنا بر عقیده باسون، تعاریف فعلی بر مبنای عقاید نادرست زیر درباره پاسخ جنسی زنان بناشده‌اند: اختلال عملکردی جسمی ‌می‌تواند به‌طور قابل‌توجهی از اختلال عملکردی ذهنی جدا شود؛ اطلاع از حس‌های درونی میل جنسی توصیف‌شده به‌وسیله افکار یا خیال‌پردازی‌های‌ جنسی، علت اصلی رفتار جنسی است؛ میل جنسی لزوماً” قبل از تحریک جنسی رخ می‌دهد؛ و تحریک جنسی زنان به‌وسیله پاسخ‌های تناسلی مشخص می‌شود. در اکتبر سال 1998، گروهی از کارشناسان بین‌المللی چند تخصصی در مورد مسائل جنسی زنان نشستی داشتند و از پروتکل ساختاربندی شده‌ای استفاده کردند، آنها یک سیستم طبقه‌بندی تألیف کردند که فراتر از چارچوب‌های DSM-IV و ICD رفت (ساکس ، 2008). بیانیه‌ای که نهایتاً از این کمیته خارج شد بیشتر مبتنی بر ابراز نگرانی آنها از این بورد که رسانه‌ها و مردم اطلاعات نادرستی را درباره نارضایتی جنسی زنان دریافت می‌کردند (هیمن ، 2002). نتیجه اجماع هیئت، سیستم طبقه‌بندی‌ای بود که طبقات اصلی اختلال عملکرد جنسی توصیف‌شده در DSM-IV و ICD را برای تضمین ادامه روند تحقیق و توسعه حفظ کرد.‌این سه طبقه، اختلالات میل، اختلالات برانگیختگی و اختلالات ارگاسمی ‌هستند، بااین‌وجود، تعاریف چند اختلال اصلاح شد و طبقه جدیدی از اختلال درد جنسی اضافه شد (باسون 2000). بعلاوه، هر اختلال به زیرمجموعه‌هایی تقسیم شدند: دائمی در مقابل اکتسابی، فراگیر داده‌شده در مقابل موقعیتی، شدید در برابر خفیف و نیز بر مبنای علت شناسی.‌این زیرمجموعه‌ها می‌توانند در توصیف واضح‌تر مشکلات جنسی و ریشه‌های آن کمک کند (ویکز و گمبزیکا 2002). اختصاصاً در مورد اختلال کم‌کاری میل جنسی توجه خاصی به افکار و خیال‌پردازی‌های‌ جنسی و واکنش فرد نسبت موقعیت‌های جنسی و پذیرا بودن یا نبودن فرد شد. یک مطلب دیگری که در این همایش مطرح شد نگرانی متخصصین درباره سوداگری و سودجویی شرکت‌های داروسازی بود که سعی دارند با بزرگنمایی برخی مسائل با هدف سود مالی روند تشخیص و درمان را مختل کنند (بروتو، 2009). همه این‌ها و تحقیقات بیشتر زمینه‌ساز تدوین DSM-IV-TR و DSM-5 شد (بروتو، 2012)
در متن بازبینی‌شدۀ چهارمین چاپ کتابچه تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-IV-TR)، کژکاری جنسی به‌عنوان یکی از اختلالات محور I طبقه‌بندی‌شده است. سندرم‌های ذکرشده تحت عنوان کژکاری‌های جنسی ازنظر پاسخ فیزیولوژیک جنسی با یکدیگر ارتباط دارند؛‌ این پاسخ به چهار مرحله تقسیم‌شده است. ویژگی اصلی کژکاری‌های جنسی، مهار شدن یک یا چند مرحله از مراحل یاد شده است، نظیر اختلال در احساس ذهنی لذت یا میل جنسی و یا اختلال در کارکرد جنسی به‌صورت عینی. هر یک از انواع این مشکلات ممکن است به‌تنهایی یا همراه با سایر آنها رخ دهند. تشخیص کژکاری‌های جنسی تنها هنگامی مطرح می‌شود که این اختلالات بخش مهمی از تظاهر بالینی بیمار را تشکیل داده باشند. ‌این اختلالات ممکن است مادام‌العمر یا اکتسابی باشد، فراگیر یا موقعیتی باشد و علت آنها عوامل روانی، فیزیولوژیک یا مجموعه‌ای از این عوامل باشد. اگر بتوان این اختلالات را به‌طور کامل به بیماری طبی عمومی، مصرف مواد، یا عوارض سوء دارویی نسبت داد، باید تشخیص کژکاری جنسی ناشی از بیماری طبی عمومی یا کژکاری جنسی مرتبط با مواد را مطرح کرد. کژکاری‌های جنسی که با چرخه پاسخ جنسی ارتباط ندارند در جدول 2-4 ذکر شده‌اند (کاپلان و سادوک، 2009).
کژکاری‌های جنسی (احتمالاً به‌غیراز انزال زودرس) به‌ندرت جدای از سایر سندرم‌های روان‌پزشکی مشاهده می‌شوند. اختلالات جنسی می‌توانند علت یا معلول مشکلات ارتباطی باشند و بیماران مبتلابه آنها همواره به ترس فزاینده‌ای از شکست و خودآگاهی نسبت به مختل بودن کارکرد جنسی خود دچار هستند. کژکاری‌های جنسی غالباً با سایر اختلالات روانی همراه‌اند، نظیر اختلالات افسردگی، اختلالات اضطرابی، اختلالات شخصیت و اسکیزوفرنی. در بسیاری از موارد، تشخیص کژکاری‌های جنسی همراه با یک اختلال روان‌پزشکی دیگر مطرح می‌شود؛ ولی در برخی موارد نیز کژکاری جنسی فقط یکی از علائم یا نشانه‌های متعدد اختلال روان‌پزشکی محسوب می‌گردد (گانزاگا، 2006).
در DSM-IV-TR کژکاری جنسی به‌عنوان اختلالی در چرخه پاسخ جنسی یا درد هنگام رابطه جنسی تعریف‌شده است. در DSM-IV-TR هفت‌طبقه عمده کژکاری جنسی ذکر‌شده است: (‌1‌) اختلالات میل جنسی، (‌2‌) اختلالات انگیختگی (‌arousal‌) جنسی، (‌3‌) اختلالات ارگاسم، (‌4‌) اختلالات درد جنسی، (‌5‌) کژکاری جنسی ناشی از بیماری طبی عمومی، (‌6‌) کژکاری جنسی ناشی از مواد و (‌7) کژکاری جنسی نامعین.
کژکاری‌های جنسی ممکن است علامتی از مشکلات زیستی (‌بیوژنیک‌) یا تعارضات درون روانی یا بین‌فردی (‌روانزاد‌) یا ترکیبی ‌از ‌این عوامل باشند. هر نوع استرس، اختلالات هیجانی یا ناآگاهی از فیزیولوژی و کارکرد جنسی می‌تواند روی کارکرد جنسی تأثیری منفی داشته باشد. کژکاری ممکن است از ابتدای زندگی بروز کند و یا اکتسابی باشد یعنی پس از یک دوره کارکرد طبیعی ظاهر شود. کژکاری جنسی مکن است فراگیر یا محدود به شریک جنسی خاص یا موقعیت خاصی باشد. در بررسی هر یک از این اختلالات، بالینگر باید اختلالات طبی اکتسابی را کنار گذارد ونیز مصرف مواد دارویی را که ممکن است در کژکاری دخالت داشته باشند رد نماید. اگر اختلال زیستی باشد بر اساس محور III کدبندی می‌شود، مگر اینکه شواهد قاطعی از دوره‌های کژکاری وجود داشته باشد که از شروع تأثیرات فیزیولوژیک یا فارماکولوژیک جدا باشد. در برخی موارد بیمار به بیش از یک نوع کژکاری دچار است (‌مثلاً انزال زودرس و اختلال نعوظ در مرد‌) (انجمن روانشناسی آمریکا، ویراست چهارم، 2000).
سه بخش چرخۀ پاسخ جنسی حاصل از میل، هیجان و ارگاسم به‌عنوان مدلی برای طبقه‌بندی اختلالات جنسی در راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM- III) به کار گرفته شد. ‌این سه طبقه شامل اختلالات میل جنسی، اختلالات برانگیختگی جنسی و اختلالات ارگاسمی‌ می‌باشد. اختلالات درد جنسی به‌عنوان طبقۀ چهارم، بدون توضیح و شرح خاصی در DSM-III در سال 1987 اضافه شد. علاوه بر تمایزهای فیزیولوژیکی و آناتومی، تفاوت‌های موجود بین زنان و مردان ازلحاظ عملکرد جنسی نیز در DSM و یا در چرخۀ پاسخ جنسی مورد توجه قرار نگرفته است.‌این تفاوت‌ها ممکن است زیربنای میل جنسی باشد. همچنین DSM نیز توصیفی از میل جنسی ارائه نمی‌دهد و یا مشخص نمی‌کند که چگونه مردان و زنان ازلحاظ تجربیات ذهنی و پایۀ سطح فراوانی و شدت با هم فرق دارند

تکه های دیگری از این پایان نامه را می توانید

در شماره بندی فوق بخوانید

متن کامل پایان نامه ها در سایت homatez.com موجود است

You may also like...