مقاله ، حفاظت، حقوق، اعلامیه، مسأله‌ي، کنوانسیون، محيط‌، پرتوزا، جوامع، مشكلات، نیروگاه، مشارکت

جدای از مقصود آن ، مثل محیط زیستی بودن که می تواند به طور کلی بر تکامل اصول حقوق بین الملل محیط زیست موثر باشد . این اصول و مفاهیم عبارتند از :

2 – 6 – 1 اصل مسئولیت مشترک ولی متفاوت : اصل مسئوليت مشترك اما متفاوت يكي از اصول حقوق بين الملل محيط زيست مي باشدكه از مفهوم ميراث مشترك بشريت نشأت گرفته است و بر مسئوليت مشترك كشورها براي حفاظت از محيط زيست و در عين حال تعهدات متفاوت آنها با در نظر گرفتن شرايط و اوضاع و احوال متفاوت و خاص كشورها در ايجاد مشكلات زيست محيطي و تواناييهايي فني و اقتصادي شان براي برطرف كردن مشكلات زيست محيطي تاكيد دارد. اين اصل در بسياري از اسناد بين المللي و توافقات سازمان تجارت جهاني به كار رفته است. اگر چه هنوز تبديل به يك قاعده عرفي بين المللي نشده است اما نقش مهم و كليدي آن در توسعه و اجراي حقوق بين الملل محيط زيست از طريق منصفانه كردن تعهدات معاهداتي و كمك به توسعه پايدار كشورهاي در حال توسعه، قابل توجه است . اصل 21 اعلامیه استکهلم حق حاکمیت هر دولت بر منابع طبیعی اش را مورد شناسایی قرار می دهد و بر محدودیت آن در مورد مسئولیت در قبال آسیب های فرامرزی تأکید می کند . این اصل برای تضمین آن است که فعالیت های دولت ها در حیطه صلاحیت یا نظارت آنها موجب ورود صدمه به محیط زیست سایر کشورها نگردد . این بدین معنی است که دولت ها نه تنها مسئول فعالیت های خودشان هستند ، بلکه همچنین نسبت به همه فعالیت های خصوصی و عمومی در حیطه صلاحیت یا نظارت آنها مسئولیت دارند تا بتوانند از ورود خسارت به محیط زیست سایر کشورها یا مناطق خارج از حیطه صلاحیت ملی آنها محافظت کنند . مسئولیت نه تنها نسبت به خسارت وارده به محیط زیست دیگر کشورها ، بلکه شامل مناطق خارج از محدوده صلاحیت ملی آنها ، از قبیل دریاهای آزاد و کف و زیر کف آن ، بستر دریاهای عمیق ، فضای ماورای جو ، ماه و سایر اجرام آسمانی و قطب جنوب نیز می شود .

2 – 6 – 2 اصل همکاری : اصل مشاركت يكي از اصول كليدي حقوق بين الملل محيط زيست محسوب مي شود و نقشي مهم در مردم سالاري مشاركتي در اين حوزه بازي می كند . تکلیف به همکاری همانطوریکه در بندهای 55 و 56 از فصل نهم منشور ملل متحد تشریح شده در حقوق بین الملل به خوبی جا افتاده است و همه کشورهای عضو سازمان ملل آن را امضاء کرده و در سطوح دو جانبه ، منطقه ای و جهانی اعمال می کنند . هر چند دولت ها دارای حاکمیت مستقل هستند اما زندگی مشترک بین المللی لزوماً همکاری بین المللی را به دنبال خواهد داشت . همکاری در انعقاد معاهدات بین المللی یا ایجاد سازمان های بین المللی از جمله این همکاری هاست . اعلامية ريو و دستور كار 21 و كنوانسيون آرهوس بيش از ديگر اسناد بر مرد مسالاري مشاركتي و تحكيم نقش گروه هاي عمدة اجتماعي در تحقق اهداف، سياست ها و روش هاي اجرايي در مورد محيط زيست تأكيد دارند. اصل 7 اعلامیه ریو بیان می کند : دولت ها باید ، برای حفاظت ، حمایت و احیای سلامت و یکپارچگی اکوسیستم زمین با روحیه مبنی بر مشارکت با یکدیگر همکار کنند . تحقق اين اصل نيازمند وجود مؤلفه هايي چون حق دسترسي به اطلاعات زيست محيطي، مشاركت عموم در فرايند تصميم سازي و تصميم گيري و دسترسي و توسل به مراجع اداري و قضائي است .

2 – 6 – 3 اصل حفاظت از محیط زیست : هر چند که همکاری بین دولت ها اصولاً در جهت حفاظت از محیط زیست است اما حقوق بین الملل محیط زیست ، اصل حفاظت از محیط زیست به عنوان یک اصل عمده و مجزا مطرح گردیده است . ماده 192 کنوانسیون حقوق دریاها دولت ها را متعهد می نماید تا از محیط زیست دریایی حمایت و حفاظت کنند . در ماده 6 کنوانسیون 1992 تنوع زیستی فهرست اقدامات کلی که باید در جهت حفاظت و استفاده معقولانه از منابع زیستی انجام شود را ذکر می کند .

2 –6 – 4 اصل حاکمیت دولت ها : حاکمیت دولت ها اصلی قدیمی است که مورد قبول جامعه بین المللی است هر چند که امروزه ممکن است محدودیت هایی برای آن قایل شوند . این محدودیت ها به ویژه در خصوص حفاظت از محیط زیست نمایان می شود . به موجب اصل 21 اعلامیه استکهلم ، هر چند که کشورها حق بهره برداری از منابع طبیعی در قلمرو خود را دارند اما این بهره برداری نباید به گونه ای باشد که خارج از قلمرو نظارت خود را تحت تأثیر قرار داده و باعث ضرر و زیان به قلمروهای کشورهای دیگر شود .
2 – 6 – 5 اصل احتیاطی : اصل احتیاط و اصل رویکرد احتیاطی برای حفاظت از محیط زیست ( از قبیل سلامت انسانی ) ضروری است و در نتیجه به یکی از رایج ترین مفاهیم تشویق و ترغیب شده حقوق بین الملل محیط زیست تبدیل شده است . با این وجود ، این اصل به دلیل عدم توافق در خصوص معنای دقیق آن و وضعیت حقوقی این مفهوم روشن نیست . از همین رو بخاطر نگرانی نسبت به سوء استفاده از آن در جهت اهداف تجاری ، تبدیل به یکی از اصول بسیار جنجالی شده است . شاید قابل قبول ترین بیان احتیاط ( اصل احتیاط ) اصل 15 اعلامیه ریو باشد . به موجب اصل 15 اعلامیه ریو برای حفاظت از محیط زیست ، دولت ها باید متناسب با امکانات خود تدابیر احتیاطی وسیعی را اعمال نمایند و در صورت خطر ورود صدمات شدید یا غیر قابل جبران ، عدم وجود دلایل قطعی علمی ، نباید بهانه ای برای تأخیر در اتخاذ تدابیر موثری برای پیشگیری از ورود صدمه به محیط زیست گردد . از دیگر موارد و اشکال در ارتباط با تصویب اصل احتیاط می توان به بند نهم مقدمه کنوانسیون ملل متحد مربوط به تنوع زیستی 1992 و بند (3) 3 کنوانسیون تغییرات آب و هوایی اشاره کرد . کنوانسیون تنوع زیستی اعلام می دارد که جایی که یک تهدید قابل توجه نسبت به کاهش تنوع زیستی وجود دارد ، فقدان دلایل قطعی علمی نباید بهانه ای برای تأخیر در اتخاذ تدابیر پیشگیرانه یا به حداقل رساندن این چنین تهدیدی به کار رود . کاربرد دقیق رویکرد احتیاطی را می توان در معاهدات مربوط به منابع زنده ، بخصوص معاهدات مربوط به ماهیگیری یافت . موافقت نامه ملل متحد در 1996 در مورد اجرای مقررات کنوانسیون ملل متحد در مورد حقوق دریا 1982 ، در ارتباط با حفاظت و مدیریت عبور ذخایر ماهی و ذخایر زیاد ماهیان مهاجر اعلام کرد که دولت ها بایستی اصل احتیاط را اعمال کنند. (رابنسون ، نیکلاس ، لال کورو کولاسوریا ، 1390 ، ص 115 )
2 – 6 – 6 اصل اطلاع رسانی و کمک در حوادث اضطراری و اصل ارزیابی آثار زیست محیطی و مشاوره با کشورها در این خصوص : شفافیت و دسترسی به اطلاعات برای مشارکت عمومی و توسعه پایدار ضروری هستند . به موجب اصل 10 اعلامیه ریو 1992 ، بهتر است که مسائل مربوط به محیط زیستی با مشارکت کلیه شهروندان ذیربط در سطحی مطلوب مورد بررسی قرار گیرد . در سطح ملی ، هر فرد باید کاملاً به اطلاعاتی که نهادهای دولتی در مورد محیط زیست در اختیار دارند ، از قبیل اطلاعات مربوط به مواد و فعالیت های خطرناک در منطقه ، دسترسی داشته باشند و در روند اتخاذ تصمیمات مشارکت نمایند . دولت ها باید ، با دادن اطلاعات به مردم ، حساسیت و مشارکت عموم را تسهیل و تشویق نمایند . دسترسی موثر به اقدامات و مراجع قضایی و اداری ، از قبیل مجازات و جبران خسارت باید تضمین گردد . همچنین ، طبق اصل 18 اعلامیه ریو دولت ها باید فوراً هر فاجعه طبیعی یا وضعیت اضطراری دیگری را که احتمال دارد دارای اثرات مضر و غیر قابل پیش بینی بر محیط زیست دولت های دیگر باشد به آنها اعلام نمایند . جامعه بین المللی باید تمام توان خود را برای کمک به دولت های فاجعه دیده به کار گیرد . ماده 198 کنوانسیون حقوق دریاها نیز به این مطلب اشاره دارد . همچنین در خصوص حوادث هسته ای یا شیمیایی و غیره ، این امر اهمیت بسیار زیادی پیدا می کند . بنابراین هم مسأله اطلاع رسانی به کشورهای در معرض بروز حادثه زیستی و نیز کمک سایر کشورها به کشور حادثه دیده ، نکته اصلی اصل مذکور است .

2 – 6 – 7 اصل جلوگیری از آلودگی و اصل پرداخت توسط آلوده کننده : اصل جلوگیری مستلزم استفاده از فنون خاص نظیر تجزیه و تحلیل احتمالی خطر و سپس ارزیابی پیامدهای به جا مانده در فعالیت های انجام شده است . تجربه و تخصص علمی نشان داده است که ممانعت از خطر محیط زیستی هم به دلایل اقتصادی و هم به دلایل اکولوژیکی به عنوان یک قانون طلایی محسوب می شود . به عنوان مثال انقراض یک گونه گیاهی یا جانوری ، فرسایش ، از دست دادن زندگی بشر و نشت آلاینده های مقاوم در دریا یکسری وضعیت های غیر قابل جبران را ایجاد می کند . بطوریکه حتی زمانیکه آسیب قابل جبران باشد ، هزینه های اعاده وضع سابق آن اغلب کمرشکن است . همچنین تعهد به پیشگیری ناشی از مسئولیت بین المللی در نتیجه وارد کردن خطر جدی به محیط زیست فرامرزی نیست ، بلکه رویکرد پیشگیرانه به دنبال دوری از خطر بدون توجه به ابعاد مختلف آن در تأثیر گذاری فرامرزی یا مسئولیت بین المللی است . ارزیابی قبلی فعالیت های بالقوه خطرناک تعهدی است که از مفهوم پیشگیری سرچشمه می گیرد . از آنجا که کوتاهی و قصور در تلاش جهت جلوگیری از خطرات فرامرزی می تواند منجر به مسئولیت بین المللی گردد ، این مسئله نیز قابل بررسی است که انجام صحیح و دقیق یک ارزیابی تأثیرات محیط زیستی می تواند به عنوان استانداردی جهت تعیین میزان توجه و دقت در پیشگیری از خطر عمل کند . مکانیسم های پیشگیرانه همچنین شامل نظارت ، صدور هشدار و اعلامیه و تبادل اطلاعات می شود که همه این موارد جزو تعهداتی است که در موافقت نامه های اخیر محیط زیستی وجود دارد . (رابنسون ، نیکلاس ، لال کورو کولاسوریا ، همان ، ص 118 )

2 – 7 آلودگی : انتشار آلاينده هاي بالقوه زيان آور در محيط‌ زيست را آلودگي مي نامند. مع‌الوصف، چنين آلاينده‌هايي معمولاً مي‌بايست به واسطه‌ي فعاليت انساني ايجاد شده باشند تا ’آلودگي ‘قلمداد شوند. گازها و موادي كه در زمان وقوع انفجارهاي آتشفشاني منتشر مي‌شوند، نه تنها ممكن است باعث آسيب رساندن به انسان‌ها و ديگر حيوانات گردد، بلكه هم‌چنين ممكن است از نظر فني آلودگي ايجاد نمايد، اما عموماً آن‌ها را آلودگي محسوب نمي‌كنند. گاز دي اكسيد كربني كه از سوختن سوخت هاي فسيلي در نيروگاه‌هاي برق به وجود مي‌آيد، آلوده كننده محسوب مي‌شود، هرچند كه، اين گاز به ‌صورت طبيعي توليد مي‌شود . در اين‌حالت، آلودگي را مي‌توان جنبه‌ي اجتناب‌ناپذير ظهور جوامع انساني قلمداد كرد. آلودگي بيانگر «جنبه‌ي تاريك جوامع انساني، گسترش جمعيت و پيشرفت فني است. بنا بر اين، نمي‌توان از آلودگي اجتناب كرد. هرچندكه انواع آلودگي‌هايي كه جوامع توليد مي‌كنند كاملاً فرق دارد، ولي انواع مختلف آلودگي را مي‌توان به اين‌صورت دسته‌بندي كرد: آلودگي‌هايي كه بر هوا تأثير مي‌گذارند، آلودگي‌هايي كه بر آب تأثير مي‌گذارند و آلودگي‌هايي كه روي زمين تأثير مي‌گذارند. هر چند، فراتر از اين سه‌ نوع عمده، تقريباً هرچيزي را مي‌توان به‌‌عنوان آلوده كننده‌ي جوامع انساني قلمداد كرد . مسأله‌ي آلودگي، از بدو ظهور جوامع صنعتي، اهميت بيش‌تري پيدا كرده است، به‌گونه‌اي كه امكان توليد انواع آلودگي ها و حتي گونه‌هاي جديد آن و گسترش آن به ساير مناطق كره‌ي زمين وجود دارد.(و دور تر از سياره‌ي زمين با ارسال ماهواره ايي كه در مدار قرار مي‌گيرند). فعالان حفظ محيط‌ زيست معتقدند آلودگي انساني محيط طبيعي، يكي از مهم‌ترين مشكلات زندگي مدرن امروز و نيز يكي از ضروري ترين مسایل زيست ‌محيطي است كه نيازمند راه ‌حل مي‌باشد. به راستي، آلودگي چقدر اهميت دارد؟ آلودگي از چه طريق بر زندگي ما و حيات حيوانات ديگر تأثير مي گذارد و محيط‌ زيست را تخريب مي‌كند؟ اين فصل مواردي، را مطرح و آن‌ها را در متن آگاهي فزاينده نسبت به خطرات و پرمخاطره بودن زندگي مدرن قرار مي‌دهد. ابتدا، كليات تاريخي و مختصر.

2 – 7 – 1 آگاهي و اهميت مسأله‌ي آلودگي
امروزه، آلودگي يك مسأله‌ي زيست ‌محيطي خيلي عيني است كه بايد مورد توجه قرار گيرد. مع‌الوصف، براي برخي از سياستمداران كشورهاي در حال توسعه، مسایل و مشكلات مربوط به آلودگي، نشان بارزي از توسعه‌ي اقتصادي محسوب شده و لذا علامت پيشرفت و ترقي است . بعد از انقلاب 1917 در روسيه، رهبران كمونيست اين كشور، برنامه‌ي صنعتي شدن سريع خود را برمبناي اين شعار قرار دادند كه’دود شومينه‌ها‘ نفس اتحاد شوروي است، در اين‌حالت، آلودگي هوا به‌‌طور تحت اللفظي به معناي دميدن حيات در رژيم در حال ظهور تلقّي مي‌شد كه نياز به اين توانايي داشت‌ كه افراد جامعه را بعد از تجربه‌ي ويرانگر جنگ تأمين نمايد. تنها در كشورهايي كه به سطح معيني از رفاه مادي رسيده باشند، آلودگي مي‌تواند يك مسأله‌ي جدي تلقي شود كه نياز به راه ‌حل‌ دارد. هنگامي كه افراد به‌شدت براي بقاء و حفظ زندگي كار مي‌كنند، براي آن‌ها آلودگي در اولويت‌ دوم قرار مي‌گيرد يعني همان چيزي كه در دوران اوليه‌ي صنعتي شدن در كشورهاي نسبتاً غني امروزي رخ داد. پس، اگرچه، در حال ‌حاضر آگاهي از مسأله‌ي آلودگي گسترش يافته است، ارزيابي آن به‌‌عنوان يك مسأله‌ي اجتماعي تغيير قابل ملاحظه‌اي يافته است. اين امر، مشكل جدي براي جهان معاصر ايجاد مي‌كند. جوامع غربي بيش‌تر از ديگر مناطق، صنعتي‌شدن را طي كردند و زماني هم تخريب محيط‌ زيست و آلودگي حاصل از آن‌را تجربه نمودند كه هيچ‌گونه آگاهي عمومي نسبت به مشكلات زيست ‌محيطي وجود نداشت و جنبش تأثيرگذاري هم نبود كه اعتراض كند. اما كشورهاي در حال توسعه در يك زمينه‌ي جهاني كاملاً متفاوت، در حال صنعتي شدن هستند كه در آن زمينه، آلودگي‌اي كه آن‌ها توليد مي‌كنند، از نگاه فعالان محيط‌ زيست و دولت‌هاي غربي به‌‌عنوان يك آسيب مستقيم تلقي مي‌شود. آيا كشورهاي در حال توسعه بايد اجازه‌‌ داشته‌ باشند تا با مصونيت كامل محيط‌ زيست را آلوده كنند ولو اين‌كه باعث افزايش گازهاي گلخانه اي و سوراخ‌شدن لايه‌ي اوزون شود؟ آيا سياستمداران و فعالان محيط‌ زيست در كشورهاي توسعه‌يافته مي‌بايست تلاش نمايند تا از صنعتي شدن و توسعه‌ي كشورهاي فقير در جهان ممانعت به‌عمل آورند، به‌صرف‌ اين‌كه آن‌ها در مراحل اوليه از صنعتي‌شدن با محدوديت مواجه‌ بودند؟ آيا كشورهاي صنعتي، بايد تكنولوژي خود را با كشورهاي فقيرتر سهيم شوند تا آلودگي ناشي از صنعتي شدن به‌ حداقل برسد؟ مسأله‌ي برابري و تساوي در روابط بين‌الملل، ‌ظاهراً يك مسأله‌ي آزاردهنده است و براي هر اقدام مشترك جهت حل مسایل زيست ‌محيطي جهان، از اهميت كانوني برخوردار است . آلودگی ها عبارتند از : آلودگی آب ، آلودگی هوا و آلودگی خاک . اما علاوه بر این سه نوع آلودگی ، از آلودگی صوتی نیز باید نام برد که نتیجه ماشینی تر شدن زندگی و گسترش شهر نشینی است . ( مصطفی تقی زاده انصاری ، ص 71 )

2 – 7 – 2 مهم ترین آلودگی های زیست محیطی ناشی از فعالیت نیروگاه های هسته ای
یکی از مهم ترین موانع توسعه نیروگاه های هسته ای در جهان دغدغه های زیست محیطی است . اثرات زیست محیطی ناشی از نیروگاه های اتمی به صورت مختصر عبارتند از :

2 – 7 – 2 – 1 آلودگی آب : آلودگی آب یعنی آمیختن مواد خارجی به آب به میزانی که برای موجودات و گیاهان زیان آور باشد . در همین باره بند 2 ماده 1 آیین نامه جلوگیری از آلودگی آب مقرر می دارد : آلودگی آب عبارت است از تغییر مواد محلول و یا معلق و یا تغییر درجه حرارت و دیگر خواص فیزیکی و شیمیایی و بیولوژیکی آب در حدی که آن را برای مصرفی که برای آن مقرر است ، مضر یا غیر مفید سازد . منشأ مواد پرتوزای آب به شرح زیر می باشد :
مواد پرتوزای طبیعی پوسته ، جو و زمین ، عملیات استخراج مواد پرتوزا از معادن ، انفجارات هسته ای و ریزش راکتور ، فاضلاب مراکز تحقیقاتی مواد پرتوزا ، آب های دفعی نیروگاه های هسته ای .
همانطور که ملاحظه می گردد یکی از منابع آلاینده آب ، مواد پرتوزای نیروگاه هسته ای هستند . آب های استفاده شده در برج های خنک کن ف پس از گرم شدن دفع می گردند که احتمالاً مقادیری هر چند کم مواد پرتوزا به همراه خواهند داشت . مهم ترین هسته های پرتوزای آب شامل رادیم 226 و پتاسیم 40 ، هیدروژن 3 و استرونسیم 89 است که به طور کلی مقادیر آنها در آب ها بسیار ناچیز بوده و تا به حال مشکلی از این نظر در آب های استفاده شده شرب مشاهده نشده است ( مگر در نزدیکی حوادث اتمی و انفجارات هسته ای ) . از مدت ها قبل وجود مواد پرتوزا در آب بسیاری از چشمه ها ، مورد توجه قرار گرفته است . این پرتوزایی مربوط به وجود گاز رادون است که از تجزیه خود به خودی رادیم حاصل می شود . مطالعات دقیق نشان داده اند که تقریباً در تمام خاک ها و سنگ ها مقادیر بسیار جزیی از ماده پرتوزا به ویژه رادیم وجود دارد . آب چشمه های عمیق مقدار قابل زیادی از گاز رادون را در خود حل می نماید . پس از خروج آب از زمین ، گاز به تدریج متصاعد شده و با گذشت زمان ، تجزیه می شود و از بین می رود . بنابراین ف هر چه آب از چشمه دورتر شود ، میزان پرتوزایی آن کمتر می گردد . آب نهرها و رودخانه ها تقریباً فاقد این خاصیت هستند . در مواد خیلی نادر در آب چشمه ها علاوه بر گاز رادون مقادیری جزیی از گاز تورون و سایر مواد پرتوزای خانواده توریم نیز مشاهده شده است . یکی دیگر از منابع پرتوزایی آب ها ، املاح پتاسیم هستند که تقریباً در تمام آب ها به مقادیر مختلف یافت می شوند . به طور کلی دو علت عمده برای آلوده شدن غیر طبیعی آب به مواد پرتوزا وجود دارد . یکی بارش طبیعی یا همراه باران ذرات حاصل از انفجارهای اتمی و دیگری ورود فاضلاب مراکزی که از

تکه های دیگری از این پایان نامه را می توانید

در شماره بندی فوق بخوانید

متن کامل پایان نامه ها در سایت homatez.com موجود است

You may also like...