تحقیق رایگان با موضوع بین النهرین، زیباشناسی

حکاکی ها، 1375، 49)
3- 9- 4- مهرهای استوانه ای گلی و شیشه ای: کماندارها، قهرمانان
صحنه ای شکار به خصوص شکار با تیر و کمان در حکاکی ایلامی نقش بسیار مهمی را ایفا می کند. قربانیان شکارچیان روی آن مهرها عموما حیوانات شاخدار هستند.(پرادا، 1375، 55) در این صحنه های شکار تصویر درخت مقدسی نیز به چشم می خورد که می توان آن را فراتر از شکار دنیوی و آلوده به مسایل غیر مذهبی معرفی کند.(همان، 51) تصویر(3- 13)

(تصویر3- 13): مهرهای استوانه ای گلی و شیشه ای: کماندارها، قهرمانان(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 55)
3- 9- 5- مهرهای استوانه ای بدل چینی و قیر معدنی: اهریمنان یا دیوهای شیر سر
دسته بعدی شامل مهرهای استوانه ای بدل چینی و قیر معدنی که در این گروه اهریمنان به صورت موجوداتی دارای بازوهای بلندی هستند که بعضا بلندی آن به اندازه ی بالهای این موجود است.(پرادا، 1375، 64) تصویر(3- 14)
این موجودات شیر سر بسیار غول آسا هستند.(همان، 59) نقش کردن این موجودات اهریمنی به منظور حفاظت صاحب مهر در برابر نیرو های بد و شیطانی بوده است.(همان، 60) تاریخ اکثر مهر های استوانه ای لعابی به قرن هشتم پ.م می رسد.(همان، 61) فقط یک نمونه از مهر استوانه ای از قیر معدنی در چغازنبیل به دست آمده است.(همان، 62)

تصویر(3- 14): مهرهای استوانه ای بدل چینی و قیر معدنی: اهریمنان یا دیوهای شیرسر(منبع: چغازنبیل، دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 65)

3- 9- 6- مهرهای استوانه ای بدل چینی: حیوانات شاخدار و درخت
در گروه مهرهای استوانه ای بدل چینی حیوانات شاخداری را در کنار یک درخت کم و بیش پر شاخ و برگ مشاهده می کنیم. این حیوانات شاخدار عموما آنتیلوپ های رو در رو یا چند گاو نر را نشان می دهند.(همان، 68) تصویر(3- 15، 3- 16، 3- 17)

(تصویر3- 15): مهرهای استوانه ای بدل چینی: حیوانات شاخدار و درخت(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 71)

(تصویر3- 16): مهرهای استوانه ای بدل چینی: حیوانات شاخدار و درخت(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 73)

(تصویر3- 17): مهرهای استوانه ای بدل چینی: حیوانات شاخدار و درخت(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 74)
3- 9- 7- مهرهای استوانه ای بدل چینی(لعابی): کرسی
در گروه مهر های استوانه ی بدل چینی یا لعابی شخصی را مشاهده می کنیم که کوزه ای به شکل تنگ را که حالت مورب دارد و نزدیک به دهان شخصی است و این را القاء می کند که شخص در حال نوشیدن از آن است در تعداد کمی از مهر ها شخص دیگری در مقابل او ایستاده است و گاهی کوزه ای نیز در دست دارد.(همان، 77)
در مقابل شخص نیز میزهایی که گاها با پایه های خمیده به شکل پاهای حیوانات سم دار نمایش داده شده اند دیده می شود.(همان، 81) این اشخاص عموم کلاهی بر سر دارند که آمیه آنرا با عنوان«کلاه با لبه آفتاب گردان» معرفی می کند و مختص ایلام است.Amiet 1966: 415)) تصویر (3- 18، 3- 19، 3- 20)

(تصویر3- 18): مهرهای استوانه ای بدل چینی(لعابی): کرسی(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 89)

(تصویر3- 19): مهرهای استوانه ای بدل چینی(لعابی): کرسی(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 85)

(تصویر3- 20): مهرهای استوانه ای بدل چینی(لعابی): کرسی(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 87)

3- 9- 8- مهرهای استوانه ای بدل چینی: ابوالهولهای رو در رو و ردیف های حیوانات
در گروه مهر های استوانه ای بدل چینی متیف ابوالهولهای رو در رو و ردیفهای حیوانات معمولا روی یک مهر استوانه ای و به طور توأمان ظاهر می شوند.(همان، 105) تصویر (3- 21)
این مهرها ابوالهولها موجودات تهدید آمیز و ترسناکی هستند و حیواناتی که معمولا به صورت سه بز کوهی در قسمت بالای تصویر به نمایش در می آیند. موجوداتی متضاد ابوالهولها محسوب می شوند و این موجودات موافق همان چیزی هستند که آمیه از آنها به عنوان فرشته ماهی نام می برد.(Amiet 1966:376)

تصویر(3- 21): مهرهای استوانه ای بدل چینی: ابوالهولهای رو در رو و ردیف های حیوانات(منبع: چغازنبیل، دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 105)

3- 9- 9- مهرهای استوانه ای شیشه ای: ردیف های حیوانات و پرندگان
در گروه مهرهای استوانه ای شیشه ای که منشأ آنها را باید هنر ایلامی دانست که بعد ها حضور این متیف ترکیبی را در حکاکی میتنای و توزی شاهد هستیم حیواناتی با اشکال ساده، تخت و محدود شده با خطوط نازک نشان داده شده اند. (پرادا، 1375، 113) تصویر(3- 22)

(تصویر3- 22): مهرهای استوانه ای شیشه ای: ردیف های حیوانات و پرندگان(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 115)

3- 9- 10- مهرهای استوانه ای از مواد گوناگون قدیمی و بیگانه در چغازنبیل
در گروه مهرهای استوانه ای از مواد گوناگون، قدیمی و بیگانه چغازنبیل مهرهایی را مربوط به دوره های قدیمی تر که بعضی دارای سبکی بیگانه و به مفهومی دقیق تر مربوط به سبک میتانی هستند.(پرادا، 1375، 117) قدیمی ترین مهر این گروه مربوط به دوره جمدت نصر است که نمونه های آن در معبد سین IIV و خفاجه16 شوش و همین طور نینوا نیز به دست آمده است.
لویی لوبرتون و پیر آمیه مرکز گسترش این مهرها را در حاشیه غربی ایران معرفی می کند. 1961: 40 Le Berton 1957: 10) (Amiet همچنین مهرهای دیگری در این گروه مشاهده می شوند
که نمونه ای آنرا در نوزی، و نه دقیقا به همان شکل می کنیم.(پرادا، 1375، 121) تصویر(3- 23، 3- 24)

(تصویر3- 23): مهرهای استوانه ای از مواد گوناگون قدیمی و بیگانه در چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 123)

(تصویر3- 24): مهرهای استوانه ای از مواد گوناگون قدیمی و بیگانه در چغازنبیل(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 124)

3- 9- 11- مهرهای استوانه ای به سبک شخصی و از مواد گوناگون از قرن هشتم و دوره های متأخرتر
در گروه مهرهای استوانه ای به سبک های شخصی از مواد گوناگون قرن هشتم و دوره های متأخرتر می توانیم موضوعاتی همچون حرکت دسته جمعی یا صحنه ضیافت را مشاهده کنیم.(همان، 127) تصویر(3- 25)

(تصویر3- 25): مهرهای استوانه ای به سبک شخصی و از مواد گوناگون از قرن هشتم و دوره های متأخرتر(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 133)

روی یکی از مهرهای این گروه کتیبه ای معکوس را مشاهده می کنیم که در مهرهای هزاره دوم بین النهرین بسیار نادر است.(همان، 128) تصویر(3- 26)

(تصویر3- 26): مهرهای استوانه ای به سبک شخصی و از مواد گوناگون از قرن هشتم و دوره های متأخرتر(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 134)
3- 9-12- مهرهای استوانه ای ناخوانا از مواد گوناگون
در گروه مهرهای ناخوانا از مواد گوناگونی که دو قطعه مهر در این گروه جای می گیرد به گفته پرادا برای پرهیز از تعبیر غلط این دو قطعه از سایر مهرهای استوانه ای جدا شده اند.(همان، 129) (تصویر 3- 27) خانم گیرشمن روی یکی از این دو مهر توانسته نشانه های خط میخی را شناسایی کند.(همان، 129)

(تصویر3- 27): مهرهای استوانه ای ناخوانا از مواد گوناگون(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 141)

3- 9-13- مهرهای استوانه ای بدل چینی طرحهای هندسی
در گروه مهرهای استوانه ای بدل چینی با طرح های هندسی مهم ترین متیف این گروه را نقش های هاشوری یا به تعبیر پرادا هفت و هشت می بینیم.(همان، 143) این نقش را روی بسیار دیگر از دست ساخته های ایلام نیز مشاهده می کنیم.(همان، 145) علاه بر نقش های هاشوری، نقش های دیگری چون مارپیچها، لوزیها و خطوط متقاطع را نیز مشاهده می کنیم.(همان، 146) تصویر(3- 28)

(تصویر3- 28): مهرهای استوانه ای بدل چینی طرحهای هندسی(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 151)

3- 9- 14- مهرهای استوانه ای حکاکی نشده
در گروه مهرهای استوانه ای حکاکی نشده سه مهر را شاهد هستیم که نقش یکی از آنها کاملا از بین رفته است و دو مهر دیگر اصلا حکاکی نشده اند و بیش از این در مورد آنها نمی توان حرفی به میا ن آورد.(همان، 154)
3- 9- 15- مهرها
مهرهای تخت نیز در چغازنبیل به دست آمده که دارای متیف های گوناگون هستند و از لحاظ فرم نیز در گروه های مختلفی(به غیر از مهرهای استوانه ای یاد شده) جای می گیرند فرمهایی از قبیل چهارگوش، نیمه کروی با سوراخی برای آویزان و شبیه به زیگورات یا هرمی جای می گیرند. (همان، 164- 163) تصویر(3- 29، 3- 30)

(تصویر3- 29): مهرهای تخت(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 161)

(تصویر3- 30): مهرهای تخت(منبع: چغازنبیل(دوراونتاش)، جلد چهارم، حکاکی ها، 1375، 161)

در یک نتیجه گیری کلی از مهرهای چغازنبیل باید گفت که 74 قطعه مهر استوانه ای در نیایشگاه شماره 4 به دست آمد که 11 قطعه ی آن در گروه اول جای می گیرند. و از آن جایی که فقط سه مهر استوانه ای در نیایشگاه شماره سه به دست آمده و یکی از آنها احتمالا متعلق به قرن چهاردهم پ.م است، می توانیم این طور نتیجه گیری کنیم که نیایشگاه شماره 4 قدیمی تر از نیایشگاه شماره 3 است. ولی با توجه به برخی از فاکتورها از جمله متیف های محدود بر روی مهرهای بدل چینی مکشوفه از نیایشگاه شماره 3 باید گفت که فاصله زمانی این دو نیایشگاه احتمالا زیاد نبوده است.(پرادا، 1375،164-163) به طور کلی مخزن های نیایشگاه شماره 3 و 4 با توجه به مهرهای استوانه ای آنها تاریخی در حدود قرون 13و12 پ.م را نشان می دهد.(همان، 165) سبک خطی در حکاکی آشور در قرن 9 پ.م وارد هنر آشور می شوند و با توجه به اینکه مثلا نقش خدمتکاری با بادبزن چهار گوش کاملا ایلامی و از نمونه های آشور قدیمی تر است می توانیم نتیجه گیری کنیم که ایلام همواره به گرفتن متیف های بین النهرینی بسنده نمی کرده و گاها نقش خلاقی در تولید مفاهیم جدید را نیز ایفا می کرده است.(همان، 169- 168)

بر روی مهرهای چغازنبیل نقوش متعددی نقش گردیده که هر یک از آنها بیانگر جنبه های مختلف زندگی مادی و معنوی ایشان است. هر مهر دارای نقوش و طرحهای مختلف هندسی، نباتی، حیوانی، انسانی و اسطوره ای است. در نگاه نخست، شاید تنها شکوه و بزرگی و تصور دشواری آفرینش این آثار، چشمگیر به نظر بیاید اما با بررسی بیشتر و دقیق تر به آثار و نقش های این دوران، پیچیدگی، رازها و روابط موجود بین عناصر به کار رفته در آنها حس زیباشناسی و شگفت پسندی ما را نیز ارضاء می کند. چنین به نظر می رسد که عناصر تصویری موجود در آثار مهرهای چغازنبیل تنها برای تزئین و زیبا سازی به کار گرفته نشده اند بلکه دارای بیانی نمادین و مفهومی عمیق تر می باشند. آثار به جا مانده از این دوره تاریخی، گویای آن است که بسیاری از تصاویر منقوش بر روی این مهرها به عنوان نشانه های نمادین ترسیم شده اند. برای مثال نقش درخت را بارها
و بارها در این آثار به عنوان نشانه های نمادین می بینیم.
3- 10- متن(نوشته)
در مهرها، از خطوط میخی، سومری و آکادی استفاده شده است. مضمون نوشته ها دعا و نیایش مربوط به انجام مراسمات مذهبی، شرح حال ها، معاملات اقتصادی و تجاری و غیره می باشد. کتیبه ها(نوشته ها) در مهرها، به صورت ستون های یک قسمتی و چند قسمتی درکادرهای یک خطی یا دو خطی مستطیل شکل(افقی یا عمودی) دیده می شوند. در بعضی از مهرها، قسمتی از کتیبه ها(نوشته ها) از بین رفته است. و در نمونه های دیگرکتیبه ها(نوشته ها)، درکنار دیگر عناصر تصویری قرار دارند. همه ی کتیبه ها دارای جهت نوشتاری عمودی هستند. کتیبه ها در سمت های مختلف(راست، چپ، داخل) کادر قرار دارند. تصویر(3- 31، 3- 32، 3- 33، 3- 34)

(تصویر3- 31): مهر استوانه ای

متن کامل پایان نامه فوق در سایت sabzfile.com موجود است

You may also like...

Add a Comment