تحقیق در مورد ، ، …، روایات، قیامت، خدا، علّیّین، علی(

دانلود پایان نامه

مطففین کم گذارندگان خمس: در روایتی از امام صادق( اشاره شده که خدا‌وند فرمود: منظور از «مطَفِّفین» کسانی هستند که از خمس کم می‌گذارند و در گرفتن غنائم، حقشان را کامل می‌خواهند. منظور از(وَيْلٌ يَوْمَئذٍ لِّلْمُكَذِّبِين( تکذیب‌کنندگان جانشین توست ای محمد!( منظور از(إِذَا تُتْلی عَلَيْهِ ءَايَاتُنَا قَالَ أَسَاطِيرُ الْأَوَّلِين(تکذیب قائم ما می‌باشد که به او می‌گویند: تو را نمی‌شناسیم، تو از فرزندان فاطمه نیستی، همانند آنچه مشرکان به محمد( می‌گفتند.376
امام با الغای خصوصیت آیه را به مورد خمس تعمیم داده‌اند و در خصوص مسائل اقتصادی جامعه اسلامی توسعه بیشتری قا‌ئل شده‌اند.377‌ این روایت بنا به قول برخی مفسرین378 تأویلی است.
ب) تأویل واژه‌ي ظنّ: در مورد واژه‌ی «ظنّ» روایاتی بیان شد که امام علی( به تأویل معنای این واژه اشاره کردند، منظور از تأویل در این جا مراد و مقصود نهایی خداوند از آیات قرآن، اعم از آن که با ظهور ابتدایی لفظ موافق بوده یا با آن مخالف باشد، است.379
ج) علی( و شیعیان او در بالا‌ترین درجات علّیّین: در روایتی از پیامبر( آمده، علی ( را مخاطب قرار دادند و بیان فرمودند: قبل از خلقت، خداوند من و تو را به صورت دو روح از نور آفرید و ما در زیر عرش الهی تسبیح می‌گفتیم تا آن گاه که خواست آدم را خلق کند من و تو را از یک طینت آفرید، از طینت علّیّین و ما را با آن نور در آمیخت…. سپس آدم را آفرید و آن طینت و نور را در صلب او به امانت گذاشت …. آن نور بین دو چشمش بود و به پیامبران یکی پس از دیگری منتقل شد تا به عبدالمطلب رسید سپس دو نیمه شد از یک نیمه تو و از نیمه‌ی دیگر من آفریده شدم … و خدا به من فرمود: تو را به عنوان جانشین پس از خود انتخاب کنم … و خدا فرمود: اسم تو و علی را بر عرش خویش نوشتم قبل از اینکه مخلوقی را بیافرینم محبت من از آن شما دو تن است، هر کس شما را دوست داشته با‌شد و از شما پیروی کند و ولایت شما را بپذیرد در نزد من از مقرّبان خواهد بود و هر کس ولایت شما را انکار کند و از شما پیروی نکند نزد من از کافران گمراه خواهد بود ….. هیچ کس به اندازه‌ی ذره‌ای نمی‌تواند بین من و تو قرار گیرد زیرا من و تو از یک نور و یک طینت هستیم، تو از همه‌ی مردم به من سزاوارتری فرزند تو فرزند من است … .380
اگر چه در آخر روایت، افرادی از مقرّبان و کافران، تعیین شده است، مانند آنچه در روایا‌ت جری و تطبیق بیان شد، اما در مورد همه‌ی روایت، برخی مفسران381 آن را از روایات تأویلی می‌دانند.
این روایت اشاره به مقام عصمت أهل بیت( دارد که در روایت بعد نیز به آن اشاره می‌کند؛
وارد شده از امام باقر( در مورد این که خداوند أهل بیت پیامبر( را از أعلی علیین خلق کرد و قلب‌‌‌‌‌های شیعیان آنها را از آنچه که آنها را خلق کرده، آفریده است و بدن‌های آنان را از چیزی پایین‌تر از آنچه بدن أهل بیت( را آفریده خلق کرده است و دشمنان آنها را از سجّین و قلب پیروان آنان را از همان خلق کرده و بدن‌های آنها را از چیزی پایین‌تر آفریده است.382در روایت دیگری، این مضمون هم آمده که خداوند نوری استوار را که سابقه‌ی قبلی در آفرینش نداشته است را خلق کرد، و ادامه‌ی روایت مثل روایت قبلی است.383
اصل «خلق» به معنی اندازه‌گیری و تقدیر است و چون آفریدن همراه با ا‌ندازه‌گیری می‌باشد به آن خلق می‌گویند.384خلق در ابداع و ایجاد شیء نیز به کار می‌رود،385و به معنی ایجاد شیء بر کیفیّت مخصوص و بنا بر آنچه که اراده‌اش آن را واجب کرده و حکمت، اقتضای آن را دارد386 گفته می‌شود. مقصود از خلقِ خیر و شرّ بنا به تقدیر است و تکوین نقوشی در لوح محفوظ نمی‌باشد.387و جوا‌هر نفوس انسانی در اصل فطرت از سنخ ملکوت می‌باشند.388
علما در مورد این دست روایات نظرات مختلف دارند از آن جمله‌؛
1ـ معصوم از باب علم الهی به مؤ‌من بودن یا کافر شدن عده‌ای، به ارواح مؤ‌منین کیفیّت علّیّین بخشید و به ارواح کافران کیفیّت سجین داد.
2ـ بیان این روایات کنایه از اختلاف استعداد و قابلیت افراد بشر است.
3ـ به گفته علامه مجلسی این دست، روایات در مقام تأویل است، مقصود از نوع خلقت معصومین( و شیعیان آنها عالم جبروت و عالم ملکوت می‌باشد که هر دو بالا‌تر از عالم ملکند. یعنی عالم عقل و نفس، و آفرینش دل پیامبران از عالم جبروت، معلوم است زیرا آنان مقرّبند و اما آفرینش پیکرشان از عالم ملکوت، برای آن است که پیکر حقیقی آنان در درون این پیکر خاکی وعنصری است که کالبد پیکر آنهاست و اسیر آن نیستند به خاطر اشتیاقی که به دیگر سرای دارند. مقصود از سجین پست‌ترین، درکات است و دورترین از خدا که مقصود از آن حقیقت دنیا و درون آن است.389
4ـ در جایی دیگر به این اصل اشاره می‌کند که اعمال آدمی همواره بازتابی در روح او دارد و به تدریج روح را به شکل خود در می‌آورد .390
5ـ نظر علّا‌مه طباطبایی این است که آنچه خدای تعالی به قضای حتمیش برای فجّار آماده کرده در سجّین است و آنچه به قضای حتمیش برای ابرار آماده کرده در علّیّین است و بعد می‌فرمایند: این دست روایات تأییدی برای نظرش می‌باشد.391
در برداشت آخر، مي‌توان گفت این روایات اشاره به قضا و قدر الهی دارد. این که خداوند مقدّر کرده‌اند، تقدیر انسان را بر دو راه، یکی علّیّین و دیگری سجّین، پس هر کس بنا به اختیار خود اعمالی را انجام می‌دهد که او را در یکی از این دو مسیر قرار می‌دهد و هر لحظه انسان، مطا‌بق با را‌هی که انتخاب می‌کند جزئی از آفرینش خداوند می‌شود. پس قضا و قدر هم به حکم قضا و قدر بو‌دن در حال تغییر است. تفاوت در تقدیر به همراه آفرینش در مورد بدن‌های امامان( و پیروان آنها به مقام عصمت بر می‌گردد.در روایت امام کاظم( که در قسمت جری و تطبیق بیان شد به نظر برخی مفسرین تأویل است392.
در روایتی امام صادق( اشاره می‌کنند، منظور از کتاب مرقوم مربوط به فجار، بغض محمد و آل محمد( و کتاب مرقوم مربوط به علّیّین حبّ محمد و آل محمد( است.393
روایتی دیگر از امام علی( بیان شده که … در خواب پیامبر را دیدم … وعده‌ای به من داد که؛ تو، همسرت و فرزند و ذریّه و اولاد تو را خداوند در بالا‌ترین درجات علّیّین جای دهد … و شیعیان ما نیز همراه ما هستند، قصرهای آنها رو به روی قصرهای ما خواهد بود … و شیعه در دنیا دارای امنیّت و عافیّت خواهد بود … شیعیانی که بیشترین عشق و محبت را نسبت به ما می‌ورزند، خارج شدن جان‌های آنها مانند خوردن آب خنک در روز گرم تابستانی که باعث بهره‌مندی قلب می‌شود، است و سایر شیعیان چنان می‌میرند که گویی در بستر خویش به خواب می‌روند و لحظه‌ی مرگ برای آنان شیرین‌ترین لحظه‌ای است که داشته‌اند.394 بنا به نظر برخی مفسرین این روایت تأویلی است.395
در روایت اشاره شد نعمت دنیایی که خداوند به شیعیان عنایت کرده است امنیت و عافیت می‌باشد، (فما لشيعتنا في الدنيا؟ قال: الأمن و العافية).
واژه‌ی«أمن» در لغت به معنای ضد خوف، طمأنینه‌ی نفس و از بین رفتن ترس،396 آرامش خاطر و آرامش نفس و از بین رفتن بیم و هراس،397بیان شده است. واژه‌ی «عافیة» به معنا‌ی طالبان رزق،398دفاع کردن خداوند از بنده‌اش در مقابل مکر دیگر بندگان،399ایمنی از عقوبت شدن و سلامتی روح و جسم400 می‌باشد. با این معانی روشن شد آنچه که ما از عافیت و أمنیت در ذهن داریم تمام آن چیزی نیست که در معنای آنها نهفته و مورد نظر معصوم است، می‌باشد.
در روایتی… پیامبر أکرم( فرمودند: … در بهشت چشمه‌ای است که به آن تسنیم گفته می‌شود، دو رود از آن جاری می‌گردد که اگر کشتی‌های دنیا را در آن دو رود بگذارند به حرکت در می‌آیند. بر کناره‌های تسنیم درختانی وجود دارد که شاخه‌های آن از مروارید و مرجان تازه و علف آن از زعفران است، بر کناره‌های آن صندلی‌هایی از جنس نور وجود دارد و بر آنها مردمانی نشسته‌اند که بر پیشانی آنها با نور نوشته شده اینان مؤمنان هستند اینان دوستداران علی بن أبی طالب هستند.401
در روایتی که اشاره دارد به روز غدیر بیان شده است، پیامبر( در منطقه‌ی أحجار زیت402 فرمودند: … هر کس علی را دوست بدارد مرا دوست داشته و هر کس مرا دوست بدارد خدا او را دوست می‌دارد و هر کس با علی دشمن باشد با من دشمن است و هر کس با من دشمن باشد خدا او را دشمن می‌دارد … خداوند در هفت خصلت مرا بر سایرین پیش انداخت و علی را با من همراه کرد … من اولین کسی هستم که از قبر خارج می‌شود علی هم با من است، من اولین کسی هستم که از صراط گذر می‌کند، من نخستین کسی هستم که درِ بهشت را می‌زند، در علّیّین سکنی می‌گزیند، حوریان بهشتی به همسریش در می‌آیند، از شراب مهر شده می‌نوشد و علی هم با من است.403
بنا به نقل برخی مفسرین این روایت تأویلی است404
روایت دیگری در همین مضمون از امام حسین( بیان شده است، حضرت علی( به دستور پیامبر( از منبر بالا رفتند و فرمودند: ای مردم هر کس مزد اجیری را کم بدهد جای خود را در آتش باز کرده است … پیامبر( فرمودند: به ایشان خبر بده من همان أجیری هستم که خدا مودتش را از آسمان ثابت و محکم کرد … .405
این روایات در تفسیر آیات (18ـ28) وارد شده است که برخی از مفسرین406 این دست، روایات را تأویلی شمرده‌اند.
د) تمسخر علی( بر دشمنانش: امام سجاد( می‌فرمایند: وقتی قیامت به پا شود از بهشت دو سریر می‌آورند بر کنار جهنم می‌گذارند، سپس حضرت علی( از بهشت در آمده بر آن دو سریر می‌نشیند و می‌خندد، از خنده‌ی او جهنم زیرو رو می‌شود، سپس آن دو تن خارج می‌شوند و از قعر جهنم، جمعی برآیند و در پیش ساقی کوثر می ‌ایستند و می‌گویند: ای امیر المؤمنین! ای وصی رسول خدا! آیا به ما رحم نمی‌کنی؟ آیا شفاعت ما را نزد خدا نمی‌کنی؟ پس حضرت به آن دو، می‌خندد و وارد سریرها می‌شود و آن دو به جایگا‌هشان باز می‌گردند.407
این روایت در تفسیر آیه‌ی (34) وارد شده است.
5.1.2.2. روایات تفسیر مفهومی
منظور از تفسیر مفهومی روایاتی است که در انواع خود به شرح ظا‌‌‌‌هری آیات می‌‌‌پردازد که روایات بیان شده در فصل اول مربوط به این قسمت می‌باشد.
به طور مثال، در روایت کم فروشی مصداقی از کفر، به گونه‌ای معصوم(، نوع تفسیر کردن را تعلیم می‌دهند، زیرا امام باقر( برای بیان سنگینی گناه کم فروشی، آیه‌ی مورد نظر را در کنار آیات دیگر قرآن که واژه‌ی ویل در آنها به کار رفته است قرار می‌دهد.
روایت امام رضا( که اشاره می‌کنند، خداوند به داشتن جا و مکان توصیف نمی‌شود از این رو نمی‌توان از او محجوب بود و…. . در این روایت معصو‌م از استفاده از برهان و قاعده‌ی عقلی آیه را تفسیر نموده‌اند.408

فصل سوم: پيام‌های هدایتی آيات و روايات تفسيري
درآمد
به دست می‌آید که انسان موجودی اجتماعی و تار و پود هر جامعه، روابط انسانی است. صلاح جامعه‌ی بشری مبتنی بر سلامت رابطه‌ی انسان‌ها با یکدیگر و آن نیز مشروط به رعایت کامل حقوق دیگران و آمادگی برای گذشت از کاستی حقوق خویش است.
با توجه به آیات سوره‌ی مطففین می‌توان عمق اهمیّت روابط اجتماعی را فهمید. خانواده یک جامعه‌ی کوچک است اگر هر کدام از اعضای خانواده گرفتار تطفیف و در پی آن استیفای کامل حقوق خویش باشد بی‌آنکه برای ایفای کامل حقوق دیگران بکوشد و همین رابطه در اجتماعات دیگر نیز پیش رود به ایجاد و توسعه‌ی فساد در متن هر جامعه‌ای می‌انجامد.409 بنابراین پیام‌های مهمی در دسته‌بندی خاص می‌توان انجام داد. پیام‌های این سوره در دسته‌های اجتماعی ـ اقتصادی، اعتقاد به معاد، فرهنگی ـ اعتقادی، فقهی، تاریخی، تربیتی قرار می‌گیرند، که به شرح ذیل می‌باشد؛
1.3.2. پیام‌های اجتماعی ـ اقتصادی
1ـ کم فروشی یک رذیله‌ی فساد انگیز اجتماعی ـ اقتصادی است که اساس آن بر فروپاشی تعا‌دل حقوق متقا‌بل است.410 (وَيْلٌ لِّلْمُطَفِّفِينَ، الَّذِينَ إِذَا اكْتَالُواْ عَلی النَّاسِ يَسْتَوْفُونَ، وَ إِذَا كاَلُوهُمْ أَو وَّزَنُوهُمْ يخُْسِرُونَ(.
2ـ کم فرو‌شی گناهی بزرگ است و کم فرو‌شان به عذاب الهی گرفتار خوا‌هند شد.411 (وَيْلٌ لِّلْمُطَفِّفِينَ( 3ـ بالا‌تر از گناه، انس گرفتن با گناه است، به گونه‌ای که کم فروشی شغل انسان شود.412(آيه‌ی قبل) 4ـ‌ انذار و هشدار به عذاب، روشی قرآنی در اصلاح روابط اقتصادی مردم.413 (آيه‌ی قبل) 5ـ می‌تواند روح آیه وسعت بیشتری داشته با‌شد و تمام کسانی را که در انجام وظایف الهی و اجتماعی و اخلاقی خود کم می‌گذارند شامل گردد چرا که هر کس از وظیفه و کار خود کم بگذارد در واقع نوعی کم فروشی کرده است.414 [ با توجه به روایت مطففین کم گذارندگان در خمس…415 ] 6ـ برخورد دوگانه‌ی تاجران هنگام فروش کالا و خرید آن و به کار بردن سنجش دقیق با پیما‌نه‌ی کامل تنها به هنگام خرید مایه‌ی زیان جامعه و زمینه ساز عذاب الهی است.416 (وَيْلٌ لِّلْمُطَفِّفِينَ، الَّذِينَ إِذَا اكْتَالُواْ عَلی النَّاسِ يَسْتَوْفُونَ(7ـ تاجرانی که در سنجش کالا خیانت ورزیده و هنگام فروش آن از پیما‌نه و وزن می‌کاهند به عذاب الهی گرفتار خواهند شد.417 (وَيْلٌ لِّلْمُطَفِّفِينَ(…( وَ إِذَا كاَلُوهُمْ أَو وَّزَنُوهُمْ يخُْسِرُونَ(.
2.3.2. پيام‌هاي اعتقادي
1.2.3.2. اعتقاد به عظمت روز قیامت: 1ـ قیامت روزی باعظمت و سزاوار نگران بودن از دشواری‌های آن (لِيَوْمٍ عَظِيمٍ(2ـ روز قیامت و ویژگی‌های آن و وقوع حشر انسان‌ها در آن از پیش تعیین شده است.418 (يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبّ‏ِ الْعَالَمِين( 3ـ قیامت روز حضور همه‌ی انسان‌ها در برابر خداوند است (با توجه به آیه‌ی قبل) ‌4ـ مردم در صحنه‌ی قیامت به حال ایستاده در انتظار فرجام نهایی خویش‌اند.419( با توجه به آیه‌ی قبل و روایات420) 5ـ زمان قیام انسان‌ها در پیشگاه الهی بسیار طولانی‌ می‌باشد و سختی آن روز متناسب با اعمال بد انسان است. (با توجه به روایا‌ت مربوط به حا‌لت حشر).421 6ـ مؤمنان در قیامت کافران را تحقیر و تمسخر می‌کنند و آنان در قیامت وضعی ناهنجار و خنده آور خواهند داشت، (فَالْيَوْمَ الَّذِينَ ءَامَنُواْ مِنَ الْكُفَّارِ يَضْحَكُونَ( 3ـ تناسب عذاب و گناه در نظام کیفری خداوند،422 (إِنَّ الَّذِينَ أَجْرَمُواْ كاَنُواْ مِنَ الَّذِينَ ءَامَنُواْ يَضْحَكُون(… ﴿فَالْيَوْمَ الَّذِينَ ءَامَنُواْ مِنَ الْكُفَّارِ يَضْحَكُونَ(.
2.2.3.2. اعتقاد به جهنم و سرنوشت بد فاجران: 1ـ حاضر شدن کم فروشان در صحنه قیامت و حسابرسی اعمال آنها قطعی و تردید ناپذیر است،(وَيْلٌ لِّلْمُطَفِّفِينَ(…(يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبّ‏ِ الْعَالَمِين(، 2ـ کردار بدکاران ثبت و ضبط شده و در نامه‌ی عمل آنان باقی خواهد ماند، (…كِتَابَ الْفُجَّارِ…(، 3ـ نامه‌ی عمل فاجران در دیوانی تغییر ناپذیر و زندانی منحط، بایگانی و حفاظت می‌شود،(كلاََّ إِنَّ كِتَابَ الْفُجَّارِ لَفِی سِجِّينٍ(، 4ـ کم فروشی از بین برنده‌ی دیانت انسان و نمونه‌ای از فسق و سرکشی در

متن کامل پایان نامه فوق در سایت sabzfile.com موجود است

You may also like...