اثربخشی آموزش مهارت های زندگی بر رشد اجتماعی- قسمت 7

دانلود پایان نامه

موثر واقع شود.
طبق تعریفی که محققان از مفهوم مهارت های ارتباطی ارائه داده اند،این مهارتها عبارت انداز توانایی برقراری رابطه با دیگران به شکل کارآمدو موثر. لازم است که این رابطه درعین اینکه برای خود شخص مفید است ،برای شخص مقابل هم سودمند باشد .به عبارت دیگر مهارت های ارتباطی که بعضاَ مهارت های اجتماعی یا مهارتهای بین فردی نیز نامیده می شوند عبارت اند از توانایی فرد برای ارتباط برقرار کردن بادیگران درجهت برآورده نمودن نیازها،خواسته ها،حق وحقوق یاتعهدات به شیوه ای قابل قبول بدون اینکه به نیازها،خواسته ها،حق وحقوق یاتعهدات دیگران صدمه ای واردآورد. هدف شما ممکن است رفع یک سوء تفاهم،تشریح یک ایده ، دلداری دادن به دوستتان،پافشاری روی نظرتان،توجیه کردن استادتان در مورد ضرورت موضوعی که به عنوان تحقیق در نظر گرفته ایدویا قانع کردن دیگران جهت تجدید نظردررفتارهایشان باشد؛هرچه مادربرقراری ارتباط کارآمدتر باشیم،احتمال دستیابی مابه هدفهایمان بیشتر میسرخواهد بود(سازمان بهزیستی کشور، 1390،ص 93).
بیردویستل (1970)درتصدیق نقش حساس فرایندهای غیرکلامی می گوید:”هرشخص عادی عملاروزانه 10تا11دقیقه صحبت می کندوهرجمله او به طورمتوسط 5/2ثانیه طول می کشد”.اوهمچنین تخمین می زندکه در یک برخورددو نفره معمولی 3/1معانی اجتماعی از طریق مولفه های کلامی و 3/2مابقی از طریق کانال غیرکلامی منتقل می شوند،پس بخش اعظمی از اطلاعات از طریق کانال غیرکلامی رد و بدل می شود.
2-15-مراحل یک ارتباط بین فردی مؤثر
مرحله اول – شروع
یکی ازنشانه های سلامت روانی،وجودروابط بین فردی کارآمد است.روابط گرم وصمیمی با انسان های دیگر منبع ایمنی،اعتماد،راحتی و آسایش هر کدام از ماست.گرچه که به هنگام رویا رویی با مشکلات ودر مواقع سخت زندگی،عاملی که بیشترین کمک را به ما خواهد کرد،توانایی ها و نقاط قوت خودمان خواهد بود ،ولی به هیچ وجه نمی توان منکر نقش مؤثر مجموعه ی شبکه ی ارتباطی در گذراز این بحران ها شد.همکلاسی های همدل،همکاران شفیق،آشنایان دلسوز،دوستان صمیمی وخانواده ی پذیراهمه جزء شبکه ی گسترده ی ارتباطی تک تک ماهستند که امکان داشتن احساس بهتری را برای ما مهیاخواهند کرد.
مهمترین نکته ای که هنگام شروع یک گفتگو یا ارتباط بین فردی مؤثر باید مد نظرقراردهیم این است که این امکان وجوددارد که شخص مقابل به علت شرم و حیای ذاتی ازآغازکردن صحبت و گفتگو امتناع کند وازاینکه طرف مقابل تمایلی به گفتگو نداشته باشدبترسد.حال اگرهم ماوهم فردمقابل دارای چنین ذهنیتی باشیم قاعدتاَ هیچگاه رابطه ای شکل نخواهدگرفت.یادآوری افکار ناکارآمد که به کرات به آن اشاره شده است،باردیگر لازم به نظر می رسد.همانطوری که گفته شد ،مطمئناَ متوجه هستید که خودآگاهی و ارزیابی افکار واحساسات بازهم تأثیر بسیاری درداشتن جرأت آغاز گفتگو ورابطه دارد.در هرصورت،برای شروع یک گفتگو، چه به اندازه کافی شجاعت داشته باشیم و چه دراین باره مردد باشیم ،متخصصان مهارت های ارتباطی،شگردهای زیرراتوصیه می کنند:
1-یک سلام همراه بالبخندارائه کنید:
رفتارهای کلامی و غیر کلامی ما مهمترین شاخص هایی هستند که دیگران باتوجه به آنهاما را مورد قضاوت قرارمی دهند.شاید هم این جمله را شنیده باشید که ” اولین تأثیر،ماندنی ترین تأثیراست “.
وقتی که طرف مقابل ما شاهدرفتارهای کلامی و غیر کلامی ای باد که منجر به فعال شدن طرحواره ی یک فرد محترم و مؤدب درذهنش گردد،قطعاَ اولین اثری که ما بر وی به جا می گذاریم به حدی گرمازا خواهد بود که کوه یخی بین مارا ذوب کند.
سلام همراه با لبخند علاوه براینکه پذیرش فرد مقابل مارا برخواهد انگیخت،موجب برانگیختگی اعتماد به نفس ما هم خواهد شد.
2-از پرسش های ساده استفاده کنید :
یک پرسش ساده این امکان را فراهم خواهد کرد که بتوانیم با فردی که تا کنون اصلاَ او را ندیده ایم ارتباط برقرار کنیم.به سه شکل می توان از این شیوه استفاد ه کرد :
بعد از سلام همرا ه با لبخند،سؤالی را مطرح کنید :
در اینجا لازم است که در مورد دو نوع سؤال بسته و باز توضیحاتی داده شود. سؤالات بسته به سؤالاتی گفته می شود که پاسخ آنها درحد بله یا خیر بوده یا بسیار کوتاه است. معمولاَ اینگونه سؤالات با این کلمات شروع می شوند :
« آیا ،کی ، کدام ، چه کسی ، چرا ، چه »
در عوض سؤالات باز سؤالاتی هستند که پاسخ های توصیفی یا تشریحی را به دنبال خواهند داشت :
توصیه شده است که در شروع یک ارتباط ازسؤالات بسته یا نیمه باز( سؤالاتی که توضیحات مفصلی را نیاز نداشته باشند) استفاده شود.
3-به علاقه مندی های طرف مقابل توجه کنید :
برای آغاز صحبت کافی است توجه کنیم فرد مقابل به چه چیزی علاقه مند است ؛ کتاب ،موسیقی ،شعر، طبیعت و …سپس درباره موضوع مورد علاقه او پرسش هایی را مطرح کنیم.مثلاَ اگر وی گیتاری را با خود حمل می کند می توان از او پرسید : ” آیا خیلی وقت است گیتار می نوازید ؟ ”
اگر فرد مقابل کتابی در دست دارد ،به همین ترتیب می توان درباره کتاب ، پرسش هایی را مطرح نمود و همین روش را ادامه داد.ممکن است فرد مقابل به عکاسی علاقه مند باشد ، پس ما باید از این فرصت در جهت ایجاد یک گفتگو،نهایت استفاده را ببریم.
4-از شخص مقابل در حد متعارف تمجید کنید :
دیگران معمولاَ دارای ویژگی ها ووضعیت هایی هستند که میتوان با استفاده از آنها ،گفتگوی هدفمندی را آغاز کرد.
5-در مورد خودتان اطلاعات دهید :
راه دیگرشکل گرفتن یک ارتباط در قالب گفتگو این است که ابتدا در مورد خودمان اطلاعاتی به طرف مقابل بدهیم.مثلاَ اینکه چه می خوانیم یا چه دانشگاهی می رویم یا شغلمان چیست یا اهل کجا هستیم یا …
منطقی که در ورای این روش نهفته است این است که بعضی از افرادتصور می کنند که پرسش درباره کار افراد ،یک نوع کنجکاوی غیرمؤدبانه یا فضولی به شمار می آید .مسلماَ این طرز فکر راه ایجاد هر رابطه ای را سد می کند. باید سعی کنیم چنین سدی در روابط ما با دیگران پیش نیاید، به همین علت خوب است که در قالب جمله های کوتاه ،ساده وقابل فهم برای طرف مقابل ،از خودمان اطلاعات بدهیم بر عکس اگرنخواهیم که طرف مقابل از مااطلاعاتی داشته باشد،برای ایجاد رابطه سدی رابوجود آورده ایم که احتمالاَ منجر به یک رابطه دو طرفه نخواهد شد.
مرحله دوم – ادامه گفتگو
درست است که توانایی شروع یک گفتگو ،شرط لازم ایجاد یک ارتباط دو جانبه می باشد. اما شرط کافی نیست.توانایی ادامه دادن به یک گفتگو،بخش دیگری ازمهارت های ارتباطی است که منجر به توانمند شدن فرد درزمینه ی ارتباط به دیگران می شود. برای این مرحله هم اجزایی در نظر گرفته شده که عبارتند از :
1-هنر گوش دادن رافرابگیرید :
واقعیت این است که گوش دادن یکی از مهم ترین توانایی هایی است که هم در شروع ، هم در ادامه و هم در خاتمه یک گفتگو ، کاربرد دارد. چرا که با گوش دادن صحیح معمولاَ حس خود ارزشمندی در فرد مقابل فعال شده و همین موضوع روند ارتباط را در هر مرحله ای تسهیل می کند.وقتی که فرد توانایی لازم را در این زمینه به دست آورد به احتمال زیاد جو تفاهم آمیزی را به وجود خواهدآورد که طرفین سعی خواهند کرد نظرات یکدیگر را هم مد نظر قراردهند. گوش دادن فرآیند فعالی است که طی آن شنونده تصمیم بر این دارد که توجه لازم را معطوف به صحبت های طرف مقابل نماید.
2-16-ویژگی های شنونده ماهر
اگر بخواهیم توانایی خود را در گوش دادن بالا ببریم،درنظر گرفتن نکات زیر به ما کمک خواهند کرد :
الف- محیط مناسب خوب گوش دادن را فراهم کنید :
سعی کنیدگفتگو درمحیطی صورت گیرد که عوامل مزاحمی نظیر سر و صدا،گرمایا سرما،تهویه هوا و … که می تواند مخل تمرکز شما در فرآیند گوش دادن باشد،درحداقل میزان باشند.
ب- خوب گوش دادن مستلزم توجه کردن است:
درگوش دادن توجه کردن با دو هدف صورت می گیرد.اول اینکه باتمرکز برمحتوای صحبت های فرد پی می بریم که اوچه می گویدودوم اینکه سعی کنیم احساس وهیجان گوینده راهم درک کنیم . لبخند،تماس چشمی،تن صدا،تاکید برکلمات خاص،حالات چهره ای ، حرکات دست وسرو رفتارهای حاکی از حواس پرتی نظیر بازی کردن با خودکار علائمی هستندکه احساسات طرف مقابل راآشکارمی کنند.سهل انگاری درهر یک از این دو مورد موجب خواهدشدکه کارایی ما به عنوا ن عضوی از یک رابطه ی دو طرفه کاهش یابد.
ج- لازمه گوش دادن فعالانه،صبور بودن است :
صبروشکیبایی خصیصه ای است که در بسیاری از مواردکارکرد بهداشت روانی داردولی شاید بتوان عملی ترین مصداق آن را در توانایی گوش کردن یافت.گوش کردن بیشتر ازهر فعالیت بشری مستلزم صبر است . در موقعیت های بین فردی گاهی صحبت هایی داریم که می خواهیم آن را بلافاصله مطرح کنیم ولی طرف مقابل مشغول صحبت کردن است.
د- خلاصه کردن جزئی ازگوش دادن صحیح است :
خلاصه کردن موضوع صحبت یکی از مهم ترین قسمت های گوش دادن است.
باید اجازه داد گوینده حرفش راتمام کندو سپس در موقعیت مناسب،صحبت های او را خلاصه کرد :” با توجه به صحبت هایتان آیا برداشت من درست بوده است که… ؟ ”
ه- گوش دادن ثمربخش،پاسخدهی را به دنبال دارد:
ی – گوش دادن فعال ایجاب می کند که مطالبی را به یاد بیاوریم :
بخش دیگری از گوش دادن به حافظه سپردن و متعاقباَ به یاد آوردن موضوعات مهم گفته های فردمقابل است .
2-درصحبت کردن بادیگران خود راعلاقه مند نشان دهید :
علاقه مندی به ادامه گفتگو،عاملی است که به سرعت توسط هردو طرف کشف می شود.
3-علایق خود رامطرح کنید :
وقتی افکار خودرا با دیگران در میان می گذاریم بهتراست که خود را به جای فرد مقابل بگذاریم،چرا که همانطوری که ما به عنوان یک شنونده مایلیم مطالب،ساده ،رساومرتب ومنظم بیان شوند،دیگران هم طبعاَ داری این تمایل هستند.
4-به موقع موضوع صحبت را تغییر دهید :
ادامه بیش از حدصحبت در باره یک موضوع معمولاَ مانع از شکل گیری یک ارتباط دوجانبه می شود.
مرحله سوم – پایان دهی
پایان دادن به یک گفتگو در ارتباطی دو جانبه حائز اهمیت است.اگر شروع ارتباط های بین فردی به برخاستن هواپیما از سطح زمین و پروازرا به ادامه یک گفتگو تشبیه کنیم ،پایان یک گفتگوفرود هواپیماست که اگر فرود به درستی انجا م نشود ،ممکن است وقت و انرژی که در دو مرحله ی قبل صرف شده ، به هدررود.
1-سعی کنید که با یک احساس خوشایند دو طرفه به گفتگوی خود پایان دهید.
2-به رفتارهای غیر کلامی فرد مقابل توجه کنید .
3-دقت کنید که نقش فعال تری رادر پایان دهی به عهده بگیرید .
4-قبل از شروع یک موضوع جدید به گفتگو خاتمه دهید.( سازمان بهزیستی کشور ، 1390).
2-17-رشداجتماعی
 توجه به كودكان و مراقبت از رشد و سلامت آنان نه تنها زندگي سالم در دوران كودكي را تضمين مي كند، بلكه شرايط برخورداري از زندگي سالم در دوران بزرگسالي را نيز فراهم می کند.فروید بنيان گذار روان شناسي روانكاوي بر ا ين باور عقيده دارد كه بيش تر ارزش هاي اخلاقي و فرآيندهاي بنيادي تشكيل وجدان در كودكان تا سنين 5 الي 6 سالگي كامل شده و يك كودك 6 سالة داراي وجدان، بزر گسالي با وجدان خواهد شد و بالعكس.هیلگارد(1384).اریکسون نظريه پرداز رشد اجتماعي، سنين 3 تا 5 سالگي يعني سال هاي پيش دبستاني را دورة ابتكار در برابر احساس گناه معرفي مي كند به اين معني كه در اين سال ها،دنياي اجتماعي كودكان گسترش مي يابد و كودكان ياد مي گيرند كه براي كنار آمدن با چالش ها هدفمند رفتار كنند.فردیک فروبل (1852-1782)كه بنيان گذار كودكستان بوده است معتقد است مرحلة پيش از دبستان گامي اساسي در پلكان تجربة آموزشي و تربيتي است(ابری،یوسفی،حاج بابایی،رهگذر،1390).
ماریا مونته سوری ( (1952_1870از نظامي آموزشي حمايت مي كرد كه بتواند براي كودك محيطي را فراهم كند تا با سرعت خود رشد كند و رشدكودك در همة جهات را از موارد اهميت آموزش هاي دوران خردسالي عنوان كرده است. همان گونه كه سيگلر،دلوچه واینبرگ (2006) معتقدند رشد اجتماعي آن بخش از رشد همه جانبة كودك است كه به وسيلة افراد ديگر،محيط و نهادهاي اطراف كودك تأثير مي پذيرد، وجود شرايط مناسب محيطي، خانوادگي واجتماعي در طي سال هاي اوليه و كيفيت مراكز آموزشي كودكان خردسال تأثير به سزايي در جلوگيري از مشكلات جسمي و رواني دارد به طوري كه محققان به اين امر مهم دست يافته اند كه سال هاي اوليه در شكل گيري هوش، شخصيت و رفتار اجتماعي سال هاي حساسي هستند و آثار بي توجهي اوليه مي تواند اختلالاتي مانند اضطراب را جاي بگذارد.الون و روزنبلوم (1998)علاوه بر اين، كودكان بسياري از مهارت هاي اجتماعي را در دوران كودكي يادمي گيرند. آن ها اعتماد به اشخاص بالغ (به جز والدين خود )را مي آموزند و از آن لذت مي برند.آنان در ارتباط با ديگران راه هاي همكاري، مخالفت، سهيم شدن، مراوده كردن و نيز اثبات خود را فرا مي گيرند و ياد مي گيرند چگونه عضو گروهي باشند و در فعاليت هاي گروهي شركت كنند، خود را با انتظارات گروه وفق دهند و به حقوق و عواطف سايرين احترام بگذارند و در واقع رفتارها و واكنش هاي كودكان در حين بازي، وابستگي به والدين و مراقبين و ارتباط با اعضاي خانواده و دوستان نشان دهندة رشد و تكامل اجتماعي آنان است.ادوم واگاوا (1992) .این مسئله باعث گردیده است که به تعلیم وتربيت كودك در اين سنين با ديدي عميق و علمي نگريسته شود و كودك به عنوان ركن اساسي تعليم و تربيت بيش از پيش مورد توجه متخصصان قرار گيرد و به همين علت سال هايي را كه كودكان در مهد كودك مي گذرانند از حساس ترين دوران زندگي آن ها محسوب مي شود و مخصوصا از لحاظ اجتماعي ساختن آن ها بسيار حائز اهميت است.لعب،فولر،کاگان و کارول . (2004)( ابری وهمکاران ،1390).

2-18-چارچوب نظري
– نظريه پردازان رشد : نظريات رشد را مي توان به سه دستة كلاسيك، مدرن و پست مدرن طبقه بندي كرد كه در ادامه به مواردي از آ نها اشاره مي شود:
1)ديدگا ههاي لاك در مورد رشد:
نقطة آغاز تئوري لاك، رد اصل عقايد ذاتي توسط وي بود. لاك معتقد بود دورة شيرخوارگي از اهميت ويژه اي برخوردار است . ذهن در اين زمان بيش ترين انعطاف پذيري را دارد . بنابراين مي توان آن را به هر طريقي كه بخواهيم شكل ده يم زماني كه چنين كرديم طبيعت اساسي آن براي باقي زندگي پايه گذاري شده است . بسياري از رفتارهاي ما از طريق تكرار ايجاد مي شود. زماني كه ما كاري را، همچون مسواك زدن به دندان ها، به طور مكرر انجام دهيم، اين عمل يك عادت طبيعي مي شود و اگر آن را انجام ندهيم احساس ناراحتي خواهيم كرد( لاك 1963). او معتقد بود ما از طريق تقليد نيز مي آموزيم، بنابراين الگوها شخصيت ما را تحت تأثير قرار مي دهند. سرانجام و مهم تر از همه، ما از طريق پاداش و تنبيه مي آموزيم. به باور لاك اين اصول اغلب همراه يكديگر موجب رشدشخصيت مي شوند.
2)تئوري رشد روسو:
روسو عقيده داشت كه چهار مرحلة اصلي وجود دارد:
– شير خوارگي (از تولد تا حدود 2 سالگي ): شيرخوارگان دنيا را مستقيماً از طريق حواس خود تجربه مي كنند. آنان چيزي دربارة ايده ها و منطق نمي دانند و به سادگي لذت و درد را مي آزمايند. آنان فعال و كنجكاو هستند و چيزهاي زيادي را مي آموزند . افزون بر اين، كودكان آغاز به كسب زبان مي كنند.
– كودكي (از حدود 2 تا 12 سالگي ): آغاز اين مرحله زماني است كه كودكان به استقلال نويني دست مي يابند. آنان مي توانند راه بروند، حرف بزنند، غذا بخورند و بدوند . اين توانايي ها نيز در آنان خود به خود ظاهر مي شود. در حين اين دوره كودكان صاحب نوعي منطق مي شوند اما اين نوع منطق با رويدادهاي دور و يا تجربه ها سروكار ندارند، بلكه اين، منطقي شهودي است كه به طور مستقيم در ارتباط با حركات بدني و حواس مي باشد.
– اواخر كودكي (ازحدود 12 تا 15 سالگي ): اين مرحله، يك دورة انتقالي بين كودكي و بلوغ است . در جريان اين مرحله، كودكان مقدار قابل توجهي نيروي جسمي پيدا مي كنند. آنان مي توانند كارهاي بزرگسالان را انجام دهند . به علاوه آنان پيشرفت عمده اي در قلمرو شناختي و شعوري مي كنند با اين همه ه نوز آمادة انديشيدن دربارة مسائل كاملاً نظري و كلامي نيستند.
– بلوغ : كودكان به طور مشخص تنها در چهارمين مرحله، موجودات اجتماعي مي شوند . روسو مي گفت كه بلوغ در 15 سالگي آغاز مي شود. بدن دگرگون مي شود و هيجانات از درون به بيرون مي ريزد.
3)نظرية رشد رواني اجتماعي اريكسون:
مراحل رشد رواني اجتماعي اريكسون به قرار زير است:
– اعتماد در برابر عدم اعتماد : اگر بچه ها در اين مرحله طعم مراقبت هاي گرم و صميمانه را بچشند به محيط اعتماد خواهند كرد و ديگران را دوستان خود خواهند ديد .اما اگر والدين آن ها آدم هاي مض طرب و عصباني باشند و نتوانند نيازهاي فرزندان خود را برآورده كنند، فرزندشان احساس بي اعتمادي خواهد كرد.
-خودمختاري در برابر شرم يا شك : كودكان دو يا سه ساله، ديگر به طور كامل به بزرگ تر ها متكي نيستند . آن ها مهارت هاي جسمي جديدشان را تمرين م ي كنند و صاحب حس مثبت خود مختاري مي شوند. كودكان در اين مرحله مي فهمند براي خودشان كسي هستند. اگر در اين سنين به آن ها اجازه ندهند كارهايي كه مي توانند را انجام دهند يا از آن ها انجام كارهايي را بخواهند كه توانايي انجام دادن آن كارها را ندارند، احساس شرم و ترديد در مورد توانايي هايشان وجود آن ها را فرا مي گيرد و اعتماد به

متن کامل پایان نامه فوق در سایت sabzfile.com موجود است

You may also like...